SOS για τους ελέγχους στην βραχυχρόνια μίσθωση

-Με αφορμή την έκρηξη σε ακίνητο στην Πλάκα, ο Σύλλογος ζητά αυστηρότερο θεσμικό πλαίσιο, ουσιαστικούς ελέγχους και ενίσχυση των Περιφερειακών Υπηρεσιών Τουρισμού

-Τι αναφέρει για την προειδοποίηση των διαχειριστών δέκα ημέρες πριν από τον έλεγχο και τις ευθύνες των ελεγκτών στην βραχυχρόνια μίσθωση

Σοβαρές ενστάσεις για το ισχύον θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας και ελέγχου των ακινήτων βραχυχρόνιας μίσθωσης διατυπώνει ο Σύλλογος Υπαλλήλων του Υπουργείου Τουριστικής Ανάπτυξης, με αφορμή την έκρηξη σε ακίνητο στην Πλάκα, το οποίο λειτουργούσε, μεταξύ άλλων, ως κατάλυμα βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Σε ανακοίνωσή του, με ημερομηνία 8 Οκτωβρίου 2026, που δημοσιοποιήθηκε χθες, ο Σύλλογος συνδέει το περιστατικό με τις ελλείψεις που, όπως υποστηρίζει, χαρακτηρίζουν το σύστημα εποπτείας της συγκεκριμένης δραστηριότητας, θέτοντας ζητήματα ασφάλειας των επισκεπτών, προστασίας των εργαζομένων που διενεργούν ελέγχους και διασφάλισης του δικαιώματος στην κατοικία.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις Περιφερειακές Υπηρεσίες Τουρισμού (ΠΥΤ), οι οποίες, σύμφωνα με τον Σύλλογο, καλούνται να ασκήσουν πρόσθετες ελεγκτικές αρμοδιότητες χωρίς να διαθέτουν πάντοτε την αναγκαία στελέχωση, τα μέσα, τους πόρους και την πρόσβαση στα απαιτούμενα στοιχεία.

Ο Σύλλογος επικεντρώνει επίσης την κριτική του στην πρόβλεψη του άρθρου 3 του νόμου 5170/2025 για προηγούμενη ενημέρωση του διαχειριστή ακινήτου τουλάχιστον δέκα ημέρες πριν από τον έλεγχο, εκφράζοντας αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας.

Υπενθυμίζεται ότι το m-t στην στήλη Ντετέκτιβ της 26ης Οκτωβρίου, έχει δημοσιεύσει εκτενές ρεπορτάζ για τους ελέγχους στην βραχυχρόνια μίσθωση και τα θέματα που έχει θέσει ο Σύλλογος Υπαλλήλων του Υπουργείου Τουριστικής Ανάπτυξης.

Η έκρηξη στην Πλάκα και τα ερωτήματα για την ασφάλεια

Στην ανακοίνωσή του, ο Σύλλογος Υπαλλήλων του Υπουργείου Τουριστικής Ανάπτυξης επισημαίνει ότι η έκρηξη σε ακίνητο στην Πλάκα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο περιστατικό. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι αναδεικνύει ευρύτερα ζητήματα που συνδέονται με την ανάπτυξη στην βραχυχρόνια μίσθωση στον οικιστικό ιστό και τον τρόπο με τον οποίο ασκείται ο έλεγχος της συγκεκριμένης δραστηριότητας. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, δεν μπορεί το περιστατικό να αντιμετωπιστεί με τη λογική «πάμε και όπου βγει».

Ο Σύλλογος θέτει, παράλληλα, το ερώτημα εάν το συγκεκριμένο περιστατικό θα μπορούσε να είχε αποτραπεί στην περίπτωση που είχε προηγηθεί έλεγχος με τα κριτήρια του νόμου 5170/2025. Ωστόσο, στην ίδια ανακοίνωση διευκρινίζεται ότι η απάντηση δεν μπορεί να είναι καταφατική, καθώς ένας τουριστικός έλεγχος δεν μπορεί να υποκαταστήσει ελέγχους για ζητήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα άλλων υπηρεσιών και φορέων.

Οι ενστάσεις για το θεσμικό πλαίσιο της βραχυχρόνιας μίσθωσης

Ο Σύλλογος υποστηρίζει ότι, παρά τη σημαντική ανάπτυξη στην βραχυχρόνια μίσθωση, δεν έχει διαμορφωθεί αντίστοιχα ένα ολοκληρωμένο σύστημα ουσιαστικού τουριστικού ελέγχου. Στην ανακοίνωση επισημαίνεται ότι οι Περιφερειακές Υπηρεσίες Τουρισμού διαθέτουν θεσμική και ελεγκτική εμπειρία στον τουριστικό τομέα και παραμένουν αρμόδιες για τις τουριστικές επιχειρήσεις και τα τουριστικά καταλύματα του άρθρου 1 του νόμου 4276/2014.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Σύλλογο, στα ακίνητα για την βραχυχρόνια μίσθωση έχει διαμορφωθεί διαφορετικό καθεστώς, το οποίο περιορίζει τη δυνατότητα ουσιαστικής εποπτείας από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Ο Σύλλογος χαρακτηρίζει το υφιστάμενο σύστημα τουριστικού ελέγχου κατακερματισμένο, αποδίδοντας τις αδυναμίες του τόσο στην υποστελέχωση και στην έλλειψη πόρων όσο και στη σταδιακή υποχώρηση των απαιτήσεων και των προϋποθέσεων λειτουργίας.

Προειδοποίηση δέκα ημερών πριν από τον έλεγχο

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίζεται ο Σύλλογος απέναντι στην πρόβλεψη του άρθρου 3 του νόμου 5170/2025, σύμφωνα με την οποία προβλέπεται προηγούμενη ενημέρωση του διαχειριστή ακινήτου στην βραχυχρόνια μίσθωση τουλάχιστον δέκα ημέρες πριν από τη διενέργεια ελέγχου. Όπως υποστηρίζει, η συγκεκριμένη διαδικασία δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα του ελεγκτικού μηχανισμού. Μάλιστα, στην ανακοίνωση σημειώνεται ότι ο έλεγχος κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια προγραμματισμένη «επίσκεψη», αντί να αποτελεί διαδικασία ουσιαστικής διαπίστωσης της τήρησης των προβλεπόμενων προϋποθέσεων. Ο Σύλλογος συνδέει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και με τη δυνατότητα των υπηρεσιών να διαθέτουν πλήρη και άμεση πρόσβαση στα στοιχεία των ακινήτων. Όπως αναφέρει, όταν τα διαθέσιμα δεδομένα παρέχονται αποσπασματικά, η εποπτεία μιας δραστηριότητας τέτοιας κλίμακας καθίσταται δυσχερής.

Πυρασφάλεια, ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις και πολεοδομική νομιμότητα

Σύμφωνα με τον Σύλλογο, οι υπάλληλοι που διενεργούν τουριστικούς ελέγχους καλούνται να διαπιστώσουν την τήρηση συγκεκριμένων προϋποθέσεων σε ακίνητα όπου ενδέχεται να ανακύπτουν σύνθετα ζητήματα.

Μεταξύ αυτών αναφέρονται η πυρασφάλεια, οι ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, η πολεοδομική νομιμότητα και η χρήση των χώρων.

Ο Σύλλογος επισημαίνει ότι ορισμένα από τα ζητήματα αυτά υπερβαίνουν το στενό αντικείμενο του τουριστικού ελέγχου και εμπίπτουν στις αρμοδιότητες άλλων υπηρεσιών.

Στο πλαίσιο αυτό, υποστηρίζει ότι απαιτείται ολοκληρωμένο σύστημα ελέγχου, σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων και παροχή των αναγκαίων μέσων στους εργαζομένους.

Παράλληλα, τονίζει ότι η ανάθεση ελεγκτικών ευθυνών πρέπει να συνοδεύεται από τις απαραίτητες θεσμικές και λειτουργικές προϋποθέσεις για την ασφαλή άσκησή τους.

«Δεν δεχόμαστε οι συνάδελφοι να μετατρέπονται σε εξιλαστήρια θύματα»

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην προστασία των υπαλλήλων που διενεργούν τους ελέγχους. Ο Σύλλογος υποστηρίζει ότι οι εργαζόμενοι δεν πρέπει να επωμίζονται ευθύνες για αδυναμίες του θεσμικού πλαισίου ή για ελλείψεις που αφορούν τη στελέχωση, τις υποδομές και τα διαθέσιμα μέσα.

Στην ανακοίνωση αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Δεν δεχόμαστε οι συνάδελφοι να μετατρέπονται σε εξιλαστήρια θύματα μιας πολιτικής που αφήνει γκρίζες ζώνες στην εποπτεία και στον έλεγχο».

Ο Σύλλογος επισημαίνει ότι δεν μπορεί να αναζητείται εκ των υστέρων ευθύνη από τον ελεγκτή, όταν το κράτος δεν έχει εξασφαλίσει σαφές θεσμικό πλαίσιο, επαρκή στελέχωση, αναγκαίους πόρους, πρόσβαση στα απαιτούμενα στοιχεία και ξεκάθαρη οριοθέτηση αρμοδιοτήτων.

Βραχυχρόνια μίσθωση και δικαίωμα στην κατοικία

Πέραν των ζητημάτων ελέγχου και ασφάλειας, ο Σύλλογος διατυπώνει την αντίθεσή του στην επέκταση της βραχυχρόνιας μίσθωσης σε βάρος της κατοικίας. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η μαζική μετατροπή κατοικιών και ολόκληρων πολυώροφων κτιρίων, που προηγουμένως είχαν οικιστική χρήση, σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης περιορίζει το διαθέσιμο απόθεμα κατοικίας. Ο Σύλλογος υποστηρίζει ότι η εξέλιξη αυτή συμβάλλει στην αύξηση των ενοικίων και δυσχεραίνει την εξεύρεση οικονομικά προσιτής στέγης για εργαζομένους, οικογένειες, νέους και φοιτητές. Παράλληλα, αναφέρει ότι η ανάγκη για στέγη δεν μπορεί να υποτάσσεται στην επέκταση μιας δραστηριότητας που προσφέρει υψηλότερες αποδόσεις από τη μακροχρόνια μίσθωση. Στο πλαίσιο αυτό, εκφράζει την αντίθεσή του στην περαιτέρω τουριστικοποίηση των γειτονιών και στη μετατροπή κατοικιών σε ακίνητα τουριστικής εκμετάλλευσης.

Τα αιτήματα του Συλλόγου

Ο Σύλλογος Υπαλλήλων του Υπουργείου Τουριστικής Ανάπτυξης διατυπώνει επτά συγκεκριμένα αιτήματα:

Επαναξιολόγηση και εξορθολογισμό του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας των ακινήτων βραχυχρόνιας μίσθωσης, με στόχο την προστασία της ανθρώπινης ζωής και της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Ουσιαστικούς και αποτελεσματικούς ελέγχους στο σύνολο των τουριστικών επιχειρήσεων και ενίσχυση του ρόλου των Περιφερειακών Υπηρεσιών Τουρισμού.
Πλήρη και άμεση πρόσβαση των ελεγκτικών υπηρεσιών στα απαραίτητα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των δεδομένων του Μητρώου Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής της ΑΑΔΕ και των αναγκαίων στοιχείων του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος.
Επαναφορά όλων των αρμοδιοτήτων που έχουν εκχωρηθεί σε ιδιώτες.
Επαρκή στελέχωση, πόρους, μέσα και θεσμικές εγγυήσεις για τους εργαζομένους που ασκούν ελεγκτικό έργο.
Αυστηροποίηση και ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου του τουρισμού, με στόχο την προστασία των εργαζομένων, των κατοίκων και των χρηστών τουριστικών υπηρεσιών.
Πολιτικές προστασίας του δικαιώματος στην κατοικία, προκειμένου να περιοριστεί η ανεξέλεγκτη τουριστικοποίηση των γειτονιών και η εκτόπιση της κατοικίας από τον οικιστικό ιστό.

«Η ασφάλεια δεν είναι ένα τυπικό check list»

Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή του, ο Σύλλογος επαναλαμβάνει ότι η κατοικία αποτελεί δικαίωμα και όχι εμπόρευμα για ανεξέλεγκτη τουριστική εκμετάλλευση.

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η προστασία της ασφάλειας των τουριστών, των εργαζομένων και των κατοίκων αποτελεί κρατική ευθύνη.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει: «Η ασφάλεια των τουριστών, των εργαζομένων και των κατοίκων δεν είναι ένα τυπικό “check list”. Είναι κρατική ευθύνη και κοινωνική ανάγκη».

Η ανακοίνωση του Συλλόγου

Η ανακοίνωση του Συλλόγου Υπαλλήλων του Υπουργείου Τουριστικής Ανάπτυξης έχει ως ακολούθως:

“«Βραχυχρόνια μίσθωση: Ασφάλεια, κατοικία και δικαιώματα εργαζομένων δεν μπορεί να θυσιάζονται στο βωμό της “τουριστικής ανάπτυξης”»

Η έκρηξη σε ακίνητο που λειτουργούσε, μεταξύ άλλων, ως κατάλυμα βραχυχρόνιας μίσθωσης, στην Πλάκα, δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό ούτε μπορεί να αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο της λογικής «πάμε και όπου βγει». Είναι ένα ακόμη καμπανάκι κινδύνου για τις συνέπειες της μετατροπής του δικαιώματος στις διακοπές και στην αναψυχή σε εμπόρευμα και πηγή κέρδους με αποτέλεσμα και την εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης μέσα στον οικιστικό ιστό, στο πλαίσιο της τουριστικής πολιτικής της Κυβέρνησης.

Η βραχυχρόνια μίσθωση έχει πλέον άμεσο αντίκτυπο στο δικαίωμα στην κατοικία. Η μαζική μετατροπή κατοικιών, αλλά και ολόκληρων πολυώροφων κτιρίων με προηγούμενη χρήση κατοικίας, σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης περιορίζει το διαθέσιμο απόθεμα κατοικίας, συμβάλλει στην αύξηση των ενοικίων και καθιστά ολοένα δυσκολότερη την εξεύρεση προσιτής στέγης για εργαζόμενους, οικογένειες, νέους και φοιτητές.

Δεν μπορεί η ανάγκη για στέγη να υποτάσσεται στην επέκταση μιας δραστηριότητας που αποφέρει υψηλότερες αποδόσεις από τη μακροχρόνια μίσθωση.

Κι όλα αυτά, ενώ η Κυβέρνηση γνωρίζει ότι χιλιάδες ακίνητα λειτουργούν καθημερινά ως καταλύματα τουριστικής διαμονής, επιλέγει να εμπλέξει τις Περιφερειακές Υπηρεσίες Τουρισμού στο ελεγκτικό πεδίο της δραστηριότητας αυτής, χωρίς να εξασφαλίζει τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την ουσιαστική και ασφαλή άσκηση του ελεγκτικού έργου.

Οι Περιφερειακές Υπηρεσίες Τουρισμού (ΠΥΤ) διαθέτουν θεσμική και ελεγκτική εμπειρία στον χώρο του τουρισμού και παραμένουν αρμόδιες για τις τουριστικές επιχειρήσεις και τα τουριστικά καταλύματα του άρθρου 1 του ν. 4276/2014. Ωστόσο, το υφιστάμενο σύστημα τουριστικού ελέγχου έχει καταστεί διάτρητο και κατακερματισμένο, όχι μόνο εξαιτίας της υποστελέχωσης και της έλλειψης πόρων, αλλά και λόγω της σταδιακής υποχώρησης των απαιτήσεων και των προϋποθέσεων λειτουργίας.

Για τα ακίνητα βραχυχρόνιας μίσθωσης έχει διαμορφωθεί ένα διαφορετικό καθεστώς, το οποίο περιορίζει τη δυνατότητα των καθ’ ύλην αρμόδιων υπηρεσιών να ασκήσουν ουσιαστική εποπτεία.

Η αντίφαση είναι προφανής: η βραχυχρόνια μίσθωση έχει πλέον λάβει διαστάσεις ολόκληρου τουριστικού κλάδου, χωρίς όμως να αντιμετωπίζεται αντίστοιχα ως αντικείμενο ουσιαστικού και ολοκληρωμένου τουριστικού ελέγχου.

Η αποτελεσματικότητα των ελέγχων περιορίζεται ακόμη περισσότερο όταν οι ελεγκτικές υπηρεσίες δεν έχουν πλήρη και άμεση πρόσβαση στα αναγκαία στοιχεία των ακινήτων. Όταν τα διαθέσιμα δεδομένα παρέχονται αποσπασματικά, η ουσιαστική εποπτεία μιας δραστηριότητας τέτοιας κλίμακας καθίσταται εκ των πραγμάτων δυσχερής.

Αποκορύφωμα του ισχύοντος πλαισίου, και ειδικότερα του άρθρου 3 του ν. 5170/2025, αποτελεί η πρόβλεψη για προηγούμενη ενημέρωση του διαχειριστή του ακινήτου τουλάχιστον δέκα ημέρες πριν από τον έλεγχο, γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα της ελεγκτικής διαδικασίας και τον χαρακτήρα του ελέγχου, ο οποίος κινδυνεύει να μετατρέπεται σε μια προγραμματισμένη «επίσκεψη».

Το πρόβλημα, όμως, δεν αφορά μόνο την αποτελεσματικότητα των ελέγχων. Αφορά και τους ίδιους τους εργαζόμενους που καλούνται να τους διενεργήσουν.

Ο ελεγκτής καλείται να διαπιστώσει την τήρηση συγκεκριμένων προϋποθέσεων σε ακίνητα όπου ενδέχεται να ανακύπτουν σύνθετα ζητήματα σχετικά με την πυρασφάλεια, τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, την πολεοδομική νομιμότητα, τη χρήση του χώρου και άλλα ζητήματα που υπερβαίνουν το στενό αντικείμενο του τουριστικού ελέγχου, χωρίς ένα αντίστοιχα ολοκληρωμένο σύστημα ελέγχου και χωρίς τις αναγκαίες υποδομές, μέσα, αρμοδιότητες και στελέχωση.

Η Κυβέρνηση νομοθετεί την ευθύνη, χωρίς να εξασφαλίζει πάντοτε τις προϋποθέσεις για την ασφαλή και ουσιαστική άσκησή της.

Με το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, άραγε, θα μπορούσε να είχε αποτραπεί το περιστατικό της Πλάκας εάν είχε προηγηθεί έλεγχος με τα κριτήρια του ν. 5170/2025;

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι καταφατική. Γιατί ένας τουριστικός έλεγχος δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον έλεγχο για ζητήματα που ανήκουν στην αρμοδιότητα άλλων υπηρεσιών και φορέων.

Δεν δεχόμαστε οι συνάδελφοι να μετατρέπονται σε εξιλαστήρια θύματα μιας πολιτικής που αφήνει γκρίζες ζώνες στην εποπτεία και στον έλεγχο.

Δεν μπορεί, όταν κάτι συμβεί, η ευθύνη να αναζητείται εκ των υστέρων από τον ελεγκτή, όταν το ίδιο το κράτος δεν έχει εξασφαλίσει σαφές θεσμικό πλαίσιο, επαρκή στελέχωση, αναγκαίους πόρους, πρόσβαση στα απαιτούμενα στοιχεία και ξεκάθαρη οριοθέτηση αρμοδιοτήτων.

Ως Σύλλογος Υπαλλήλων του Υπουργείου Τουρισμού δηλώνουμε ότι δεν αποδεχόμαστε την επέκταση της βραχυχρόνιας μίσθωσης σε βάρος του δικαιώματος στην ποιοτική και οικονομικά προσιτή κατοικία, της ποιότητας ζωής του λαού, των εργαζομένων της λαϊκής οικογένειας , των φοιτητών.

Απαιτούμε:

Επαναξιολόγηση και εξορθολογισμό του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου λειτουργίας των ακινήτων που υπάγονται στο καθεστώς βραχυχρόνιας μίσθωσης, με στόχο την προστασία της ανθρώπινης ζωής και της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Ουσιαστικούς και αποτελεσματικούς ελέγχους στο σύνολο των τουριστικών επιχειρήσεων και ουσιαστική ενίσχυση του ρόλου των Περιφερειακών Υπηρεσιών Τουρισμού.
Πλήρη και άμεση πρόσβαση των ελεγκτικών υπηρεσιών στα αναγκαία στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων του Μητρώου Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής της ΑΑΔΕ και των αναγκαίων στοιχείων του ΞΕΕ, όπου αυτά απαιτούνται για την άσκηση του ελεγκτικού έργου.
Επαναφορά όλων των εκχωρημένων σε ιδιώτες, αρμοδιοτήτων.
Επαρκή στελέχωση, πόρους, μέσα και θεσμικές εγγυήσεις για τους εργαζόμενους που ασκούν ελεγκτικό έργο.
Αυστηροποίηση και ενίσχυση του τουριστικού θεσμικού πλαισίου, με στόχο την προστασία των εργαζομένων, των κατοίκων και των χρηστών τουριστικών υπηρεσιών.
Πολιτικές προστασίας του δικαιώματος στην κατοικία, ώστε να ανακοπεί η ανεξέλεγκτη τουριστικοποίηση των γειτονιών και η εκτόπιση της κατοικίας από τον οικιστικό ιστό.