Τους λόγους για τους οποίους δεν θεωρείται εφικτή μια ουσιαστική μείωση του ΦΠΑ στην Ελλάδα ανέλυσε ο Γεράσιμος Θωμάς, Γενικός Διευθυντής Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης (DG TAXUD), μιλώντας στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, που πραγματοποιείται από τις 22 έως τις 25 Απριλίου.
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η στενή διασύνδεση των εσόδων από ΦΠΑ με τον τουρισμό, μια παράμετρος που –όπως υπογράμμισε– συχνά απουσιάζει από τη δημόσια συζήτηση. «Στην Ελλάδα ο ΦΠΑ δεν μπορεί να μειωθεί αρκετά. Ένα σημαντικό κομμάτι των εσόδων προέρχεται από τους τουρίστες. Αν μειωθεί, το δημοσιονομικό κενό θα πρέπει να καλυφθεί από τους Έλληνες φορολογούμενους», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι πάνω από το 20% των σχετικών εσόδων συνδέεται άμεσα με την τουριστική δραστηριότητα.
Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι το υφιστάμενο μείγμα άμεσων και έμμεσων φόρων στην Ελλάδα κρίνεται «ορθολογικό», αφήνοντας σαφές μήνυμα ότι τα περιθώρια παρεμβάσεων είναι περιορισμένα χωρίς δημοσιονομικές επιπτώσεις.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο κ. Θωμάς στάθηκε στο ζήτημα της φορολόγησης της εργασίας, επισημαίνοντας ότι παραμένει υψηλή. Όπως είπε, περίπου το 50% των φορολογικών εσόδων στην ΕΕ προέρχεται από την εργασία, γεγονός που –αν δεν αλλάξει– μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για την είσοδο νέων στην αγορά εργασίας.
Συνδέοντας τη φορολογία με το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, επεσήμανε ότι οι υψηλές φορολογικές επιβαρύνσεις αντανακλούν και το επίπεδο των δημόσιων υπηρεσιών που επιθυμούν οι πολίτες. «Οι Ευρωπαίοι θέλουν ισχυρό κράτος, με δημόσια εκπαίδευση και υγεία. Το ύψος της φορολογίας είναι ανάλογο αυτών των απαιτήσεων», σημείωσε. Παράλληλα, τόνισε ότι η συζήτηση για μείωση της φορολογίας έχει υποχωρήσει, λόγω της αυξανόμενης ανάγκης για ενίσχυση των αμυντικών δαπανών, που πλέον επηρεάζει άμεσα τον σχεδιασμό του φορολογικού μείγματος.
Αναφερόμενος ειδικότερα στο ζήτημα του ΦΠΑ στα καύσιμα, ξεκαθάρισε ότι δεν εξετάζεται μείωση. Όπως εξήγησε, αντίστοιχες κινήσεις που έγιναν σε χώρες όπως η Ισπανία και η Πολωνία δεν συνάδουν με το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο και ενδέχεται να οδηγήσουν σε νομικές επιπλοκές εφόσον παραταθούν. Αντίθετα, πιο συμβατές θεωρούνται στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως η μείωση άλλων έμμεσων φόρων ή η παροχή ενισχύσεων σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον τρόπο διαχείρισης των αυξημένων εσόδων από την άνοδο των τιμών των καυσίμων, υποστηρίζοντας ότι «ο αποτελεσματικότερος τρόπος αναδιανομής είναι μέσω κουπονιών», παραπέμποντας στο ελληνικό μοντέλο επιδοτήσεων.
Στο μέτωπο των καπνικών προϊόντων, ο κ. Θωμάς παρουσίασε τις κατευθύνσεις που εξετάζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίες περιλαμβάνουν τη θέσπιση ελάχιστου συντελεστή φορολόγησης και σταδιακή αύξηση των φόρων. Για την Ελλάδα, όπως ανέφερε, αυτό μεταφράζεται σε ήπιες αυξήσεις στα παραδοσιακά τσιγάρα και μεγαλύτερες επιβαρύνσεις στα νέα καπνικά προϊόντα, με σταδιακή εφαρμογή και χαμηλότερη ένταση από τις αρχικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Τέλος, αναφέρθηκε στις επικείμενες αλλαγές στην ευρωπαϊκή τελωνειακή πολιτική, κάνοντας λόγο για «γενναία αναδιάρθρωση». Όπως εξήγησε, σχεδιάζεται η δημιουργία ενός ενιαίου σημείου υποβολής τελωνειακών στοιχείων σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τις εισαγωγικές επιχειρήσεις, ενώ η εποπτεία θα παραμείνει στις εθνικές αρχές. Παράλληλα, τα τελωνεία αναμένεται να επικεντρωθούν περισσότερο στον έλεγχο των ποιοτικών χαρακτηριστικών των εισαγόμενων προϊόντων, με στόχο την ενίσχυση της προστασίας της ευρωπαϊκής αγοράς.
Το μήνυμα που προκύπτει από την παρέμβαση Θωμά είναι σαφές: η δομή της ελληνικής οικονομίας –και ειδικά η εξάρτηση από τον τουρισμό– περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια για μειώσεις στον ΦΠΑ, μεταφέροντας τη συζήτηση από τις οριζόντιες παρεμβάσεις σε πιο στοχευμένες πολιτικές στήριξης.
