Σημαντικές αλλαγές για περίπου 100.000 δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις του Νόμου Κατσέλη φέρνει η νέα διάταξη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η οποία ψηφίζεται στη Βουλή και βάζει οριστικό τέλος στις διαφορετικές ερμηνείες που είχαν προκύψει μετά την πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων.
Η παρέμβαση δεν περιορίζεται μόνο στην εφαρμογή της δικαστικής απόφασης. Προχωρά ένα βήμα παραπέρα, καθώς προβλέπει αναδρομική αναγνώριση των επιπλέον τόκων που έχουν καταβάλει οι συνεπείς δανειολήπτες τα προηγούμενα χρόνια, μετατρέποντάς τους ουσιαστικά σε αποπληρωμένο κεφάλαιο.
Με τον τρόπο αυτό οι ωφελούμενοι δεν θα δουν μόνο μικρότερες μηνιαίες δόσεις, αλλά και ταχύτερη εξόφληση των δανείων τους.
Τι αλλάζει στον υπολογισμό των τόκων
Η βασική αλλαγή αφορά τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζονται οι τόκοι στις ρυθμίσεις διάσωσης κύριας κατοικίας.
Μέχρι σήμερα, σε αρκετές περιπτώσεις οι τόκοι υπολογίζονταν επί του συνολικού υπολοίπου του δανείου, με αποτέλεσμα οι δανειολήπτες να επιβαρύνονται με σημαντικά μεγαλύτερες δόσεις.
Πλέον ξεκαθαρίζεται ότι ο τόκος θα υπολογίζεται αποκλειστικά επί της μηνιαίας δόσης που έχει ορίσει το δικαστήριο και μόνο για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ δύο καταβολών.
Η συγκεκριμένη αποσαφήνιση υιοθετεί το ευνοϊκότερο σενάριο για τους δανειολήπτες και λύνει οριστικά το ζήτημα που είχε δημιουργήσει αντικρουόμενες ερμηνείες μετά την έκδοση της απόφασης του Αρείου Πάγου.
Πώς μειώνονται οι δόσεις
Η αλλαγή έχει άμεσο αντίκτυπο στις μηνιαίες υποχρεώσεις των οφειλετών.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα δανειολήπτη με υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ τον Ιανουάριο του 2024. Με το προηγούμενο καθεστώς η δόση ανερχόταν στα 731 ευρώ τον μήνα για συνολική διάρκεια 300 μηνών.
Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού, η μηνιαία δόση περιορίζεται στα 483 ευρώ. Από αυτά, τα 482 ευρώ αφορούν αποπληρωμή κεφαλαίου και μόλις 1 ευρώ τόκο.
Πρόκειται για μείωση σχεδόν 250 ευρώ κάθε μήνα, γεγονός που δημιουργεί σημαντική ελάφρυνση για χιλιάδες νοικοκυριά που συνεχίζουν να εξυπηρετούν τις ρυθμίσεις τους.
Οι επιπλέον τόκοι “ψαλιδίζουν” το υπόλοιπο του δανείου
Το στοιχείο που διαφοροποιεί τη νέα ρύθμιση είναι η αναδρομικότητα.
Οι τόκοι που καταβλήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια λόγω του παλαιού τρόπου υπολογισμού δεν χάνονται. Αντίθετα, αναγνωρίζονται ως αποπληρωμένο κεφάλαιο και αφαιρούνται από το υπόλοιπο της οφειλής.
Στο ίδιο παράδειγμα, ο δανειολήπτης έχει καταβάλει από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026 επιπλέον ποσό περίπου 7.440 ευρώ. Το ποσό αυτό θα συμψηφιστεί με το εναπομείναν χρέος του.
Στην πράξη, τα χρήματα που πληρώθηκαν ως επιπλέον τόκοι λειτουργούν σαν ένα πρόσθετο «κούρεμα» του δανείου, μειώνοντας τις τελευταίες δόσεις και επιταχύνοντας την εξόφληση.
Πόσο νωρίτερα τελειώνει το δάνειο
Η αναγνώριση των υπερβάλλοντων τόκων έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται η συνολική διάρκεια αποπληρωμής.
Ο συγκεκριμένος δανειολήπτης των 144.500 ευρώ, ενώ με το παλαιό καθεστώς θα είχε μπροστά του 270 δόσεις, μετά τον συμψηφισμό των 7.440 ευρώ θα χρειαστεί να καταβάλει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ, με τελευταία δόση 266 ευρώ.
Το συνολικό όφελος είναι εντυπωσιακό. Αντί να πληρώσει συνολικά 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ.
Με άλλα λόγια, η διαφορά ξεπερνά τις 74.000 ευρώ σε βάθος χρόνου.
Αναδρομικό όφελος έως και οκτώ χρόνια πίσω
Σύμφωνα με πηγές του οικονομικού επιτελείου, η αναδρομικότητα δεν ξεκινά από την έκδοση της απόφασης του Αρείου Πάγου αλλά από την ημερομηνία έναρξης της δικαστικής ρύθμισης.
Για πολλούς δανειολήπτες οι καταβολές δόσεων με τόκους ξεκίνησαν ουσιαστικά από το 2016 ή το 2018, μετά την ολοκλήρωση περιόδων χάριτος που είχαν χορηγηθεί από τα δικαστήρια.
Αυτό σημαίνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι επιπλέον τόκοι που θα αναγνωριστούν ως αποπληρωμένο κεφάλαιο αφορούν διάστημα ακόμη και οκτώ ετών, αυξάνοντας σημαντικά το τελικό όφελος.
Ποιοι δεν θα δουν ελάφρυνση
Η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά όσους έχουν ενεργές και ενήμερες ρυθμίσεις του Νόμου Κατσέλη.
Εκτός παραμένουν οι υποθέσεις που έχουν ολοκληρωθεί ή έχουν κηρυχθεί έκπτωτες λόγω μη καταβολής δόσεων. Σύμφωνα με το υπουργείο, η επανεξέταση αυτών των περιπτώσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική αβεβαιότητα, καθώς θα απαιτούσε το άνοιγμα χιλιάδων παλαιών δικαστικών αποφάσεων.
Παράλληλα, η νέα μέθοδος δεν εφαρμόζεται στον εξωδικαστικό μηχανισμό ούτε στις ρυθμίσεις του νόμου 4605/2019. Στις περιπτώσεις αυτές η δόση εξακολουθεί να υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική επί του συνολικού ποσού της οφειλής, όπως προβλέπεται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Το κόστος για τράπεζες και «Ηρακλή»
Η εφαρμογή της ρύθμισης συνεπάγεται χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για τα δάνεια που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής».
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υπουργείου, η επίδραση από τη μείωση των μελλοντικών δόσεων ανέρχεται σε περίπου 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας για χαρτοφυλάκιο δανείων ύψους 16,5 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, η αναδρομική εφαρμογή της διάταξης δημιουργεί πρόσθετο κόστος περίπου 200 εκατ. ευρώ.
Όπως έχει εξηγήσει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, σημαντικό μέρος αυτής της επιβάρυνσης θα καλυφθεί από τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα και όχι από τον κρατικό προϋπολογισμό, καθώς αφορά ποσά που είχαν εισπραχθεί πριν από τη μεταφορά των δανείων στις τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή».
