Στη συνάντηση, που φιλοξενήθηκε στο γραφείο του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου και προέδρου της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδος Γιώργου Χατζημάρκου, συμμετείχαν οι Περιφερειάρχες Βορείου Αιγαίου Κωνσταντίνος Μουτζούρης και Ιονίων Νήσων Γιάννης Τρεπεκλής.
Απουσίαζε ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης, καθώς παρέστη στις εξόδιες ακολουθίες των πυροσβεστών που έχασαν τη ζωή τους εν ώρα καθήκοντος στο Ρέθυμνο. Κατά την έναρξη της συνάντησης εκφράστηκαν θερμά συλλυπητήρια προς τις οικογένειές τους, ενώ η επόμενη συνάντηση των τεσσάρων νησιωτικών Περιφερειαρχών προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί στην Κρήτη.
Η πρωτοβουλία αποτελεί συνέχεια της συνεργασίας που εγκαινιάστηκε τον Νοέμβριο του 2024 στην Κέρκυρα, με την υπογραφή της «Διακήρυξης της Κέρκυρας». Η δεύτερη συνάντηση πραγματοποιήθηκε πριν από ένα χρόνο στη Μυτιλήνη. Κεντρικός στόχος είναι η διαμόρφωση μιας ενιαίας, τεκμηριωμένης φωνής για τη νησιωτική Ελλάδα και η ουσιαστική συμμετοχή των Περιφερειών στην κατάρτιση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τα Νησιά, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη.
Οι νησιωτικές Περιφέρειες έχουν ήδη διαμορφώσει ένα κοινό πλαίσιο 13 προτάσεων, διεκδικώντας, μεταξύ άλλων, αυτοτελή ευρωπαϊκή πολιτική για τα νησιά, δεσμευτική ρήτρα νησιωτικότητας, ειδική μέριμνα για τα μικρά, πολύ μικρά και ακριτικά νησιά, προσαρμογή των κανόνων κρατικών ενισχύσεων και ειδικές πολιτικές για τη συνδεσιμότητα, τη στέγαση, την ενέργεια, το νερό και την κλιματική ανθεκτικότητα.
Ο Γιώργος Χατζημάρκος υπογράμμισε ότι οι νησιωτικές Περιφέρειες δεν προσέρχονται στον ευρωπαϊκό διάλογο με διαφορετικές και αποσπασματικές θέσεις, αλλά ως ένα ενιαίο εθνικό μέτωπο. Όπως ανέφερε, η ενωμένη νησιωτική Ελλάδα, ως το μεγαλύτερο νησιωτικό σύμπλεγμα της Ευρώπης, αποκτά ισχυρότερη διαπραγματευτική παρουσία και τη δυνατότητα να επηρεάσει ουσιαστικά τις ευρωπαϊκές αποφάσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συγκυρία που δημιουργούν η ελληνική προεδρία του Eurogroup και η ανάληψη της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Ελλάδα το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Την ίδια περίοδο αναμένεται να βρίσκονται σε κρίσιμη φάση οι συζητήσεις τόσο για τη Νησιωτική Στρατηγική όσο και για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028–2034.
Από την πλευρά του, ο Κωνσταντίνος Μουτζούρης έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη αναγνώρισης της «μικρονησιωτικότητας», επισημαίνοντας ότι οι ανάγκες των πολύ μικρών ελληνικών νησιών δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με τους ίδιους όρους που εφαρμόζονται σε μεγάλες ευρωπαϊκές νησιωτικές περιοχές, όπως η Σικελία, η Σαρδηνία ή η Κορσική.
Αναφέρθηκε στις δυσκολίες πρόσβασης των κατοίκων των μικρών και ακριτικών νησιών σε υπηρεσίες υγείας, στις μετακινήσεις, αλλά και στην ανάγκη προστασίας της πρωτογενούς παραγωγής, της τοπικής παράδοσης και της εθνικής φυσιογνωμίας των περιοχών αυτών.
Ο Γιάννης Τρεπεκλής επικέντρωσε στη στεγαστική κρίση, η οποία, όπως σημείωσε, δυσχεραίνει πλέον σοβαρά τη στελέχωση των νοσοκομείων, των σχολείων και των σωμάτων ασφαλείας στα νησιά. Τόνισε ότι η συντονισμένη παρέμβαση των νησιωτικών Περιφερειών συνέβαλε στην ένταξη της προσιτής και κοινωνικής κατοικίας στα συγχρηματοδοτούμενα ευρωπαϊκά προγράμματα, ανοίγοντας τη δυνατότητα χρηματοδότησης κατοικιών με χαμηλό ενοίκιο για δημόσιους λειτουργούς.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στις νησιωτικές υποδομές και στο φυσικό περιβάλλον, επισημαίνοντας ότι το κόστος και ο χρόνος αποκατάστασης των ζημιών είναι πολλαπλάσια στα νησιά.
Κοινή διαπίστωση των τριών Περιφερειαρχών ήταν ότι η γεωγραφική ασυνέχεια, το αυξημένο κόστος μεταφορών και υποδομών, η δυσκολία πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες και οι δημογραφικές πιέσεις απαιτούν ειδικά σχεδιασμένες πολιτικές και διακριτή χρηματοδοτική αντιμετώπιση.
Η συνάντηση της Ρόδου επιβεβαίωσε τη βούληση των νησιωτικών Περιφερειών να συνεχίσουν συντονισμένα τις παρεμβάσεις τους, ώστε η νησιωτικότητα να πάψει να αποτελεί μια γενική διακήρυξη αρχών και να ενσωματωθεί με συγκεκριμένα και μετρήσιμα κριτήρια στις εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές.
