Από τις αρχές Αυγούστου έως και τα μέσα Σεπτεμβρίου εκτείνεται η έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς στις ευρωπαϊκές χώρες, αποτυπώνοντας τις σημαντικές διαφορές που υπάρχουν στα εκπαιδευτικά συστήματα της ηπείρου. Τα στοιχεία του δικτύου Eurydice της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που καλύπτουν 39 χώρες, δείχνουν ότι δεν υπάρχει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό μοντέλο, τόσο ως προς την έναρξη των μαθημάτων όσο και ως προς τη διάρκεια και τη συχνότητα των σχολικών διακοπών.
Οι πρώτοι μαθητές επιστρέφουν στις σχολικές αίθουσες ήδη από τις αρχές Αυγούστου σε ορισμένα ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας, καθώς το εκπαιδευτικό ημερολόγιο διαφέρει ανά περιοχή. Μέσα στον Αύγουστο ακολουθούν η Δανία, η Φινλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία και η Σκωτία, όπου η σχολική χρονιά ξεκινά νωρίτερα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό νότο.
Στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου ανοίγουν σταδιακά τα σχολεία στην Ιρλανδία, την Ολλανδία, την Αυστρία, την Εσθονία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, την Πολωνία, τη Σλοβενία, τη Σλοβακία και την Τσεχία, ενώ η 1η Σεπτεμβρίου αποτελεί τη συνηθέστερη ημερομηνία έναρξης για πολλές ακόμη χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Ρουμανία, η Βουλγαρία, η Ουγγαρία και η Κροατία.
Στη νότια Ευρώπη οι μαθητές επιστρέφουν αργότερα. Στην Ελλάδα η έναρξη της σχολικής χρονιάς πραγματοποιείται παραδοσιακά στις 11 Σεπτεμβρίου, ενώ παρόμοια περίοδο επιλέγεται και στην Κύπρο. Στην Ισπανία και την Πορτογαλία οι ημερομηνίες διαφέρουν ανά περιφέρεια ή ακόμη και ανά σχολείο, μέσα όμως στις πρώτες εβδομάδες του Σεπτεμβρίου.
Μεγάλες διαφορές και στις σχολικές διακοπές
Εξίσου μεγάλες είναι οι αποκλίσεις και στη διάρκεια των σχολικών διακοπών. Οι θερινές διακοπές κυμαίνονται από περίπου έξι έως και δεκατρείς εβδομάδες, ανάλογα με τη χώρα και το εκπαιδευτικό της σύστημα.
Οι μεγαλύτερες καλοκαιρινές διακοπές καταγράφονται κυρίως στις χώρες της νότιας Ευρώπης, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, όπου οι μαθητές παραμένουν εκτός σχολείων σχεδόν τρεις μήνες.
Αντίθετα, στις σκανδιναβικές χώρες και σε αρκετές χώρες της Κεντρικής Ευρώπης οι καλοκαιρινές διακοπές είναι αισθητά μικρότερες. Το εκπαιδευτικό έτος όμως περιλαμβάνει περισσότερες ενδιάμεσες διακοπές κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου, του χειμώνα και της άνοιξης, ώστε να κατανέμεται πιο ισορροπημένα ο χρόνος ανάπαυσης των μαθητών.
Σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες προβλέπονται διακοπές Χριστουγέννων, διάρκειας περίπου δύο εβδομάδων, καθώς και διακοπές Πάσχα, που κυμαίνονται συνήθως από μία έως δύο εβδομάδες, ανάλογα με το αν ακολουθείται το καθολικό ή το ορθόδοξο ημερολόγιο.
Πολλά εκπαιδευτικά συστήματα διαθέτουν επίσης τις λεγόμενες ενδιάμεσες διακοπές (autumn break, winter break ή carnival break), διάρκειας από λίγες ημέρες έως μία εβδομάδα. Οι διακοπές αυτές είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες στη Γερμανία, την Αυστρία, την Ολλανδία, το Βέλγιο, τις σκανδιναβικές χώρες και σε αρκετά ακόμη κράτη της βόρειας Ευρώπης.
Διαφορετικά μοντέλα λειτουργίας
Σύμφωνα με το Eurydice, οι διαφορές οφείλονται στον τρόπο οργάνωσης των εκπαιδευτικών συστημάτων. Σε ορισμένες χώρες όλες οι αποφάσεις λαμβάνονται από την κεντρική κυβέρνηση, ενώ σε άλλες οι περιφέρειες ή ακόμη και οι ίδιες οι σχολικές μονάδες έχουν τη δυνατότητα να καθορίζουν τις ημερομηνίες έναρξης και των διακοπών, αρκεί να τηρείται ο ελάχιστος αριθμός διδακτικών ημερών ή ωρών που προβλέπει η εθνική νομοθεσία.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τη μεγάλη ποικιλομορφία της ευρωπαϊκής εκπαίδευσης, όπου κάθε χώρα προσαρμόζει το σχολικό ημερολόγιο στις κλιματικές συνθήκες, τις κοινωνικές ανάγκες και τις εκπαιδευτικές της προτεραιότητες, διατηρώντας ωστόσο κοινό στόχο την εξασφάλιση του απαιτούμενου χρόνου διδασκαλίας και μάθησης.
