Έναν νέο, πιο αυτοματοποιημένο μηχανισμό ελέγχου ενεργοποιεί η ΑΑΔΕ για τις περιπτώσεις φορολογουμένων που εμφανίζονται «φτωχοί» στις δηλώσεις τους, αλλά διατηρούν στην πράξη οικονομικό προφίλ που δεν συμβαδίζει με τα δηλωμένα εισοδήματα. Στο επίκεντρο μπαίνουν όσοι δηλώνουν χαμηλά ποσά –ακόμη και κάτω από το αφορολόγητο– ενώ την ίδια στιγμή εμφανίζουν υψηλές τραπεζικές καταθέσεις ή κινήσεις χρήματος που παραπέμπουν σε αδικαιολόγητη προσαύξηση περιουσίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ήδη περισσότεροι από 2.000 τραπεζικοί λογαριασμοί βρίσκονται υπό έλεγχο, με την εφορία να αναζητά περιπτώσεις όπου τα δηλωμένα εισοδήματα δεν μπορούν να δικαιολογήσουν υπόλοιπα δεκάδων ή και εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ. Η διαφορά, σε τέτοιες υποθέσεις, δεν αντιμετωπίζεται ως «λάθος», αλλά ως πιθανό αδήλωτο εισόδημα, το οποίο οδηγεί σε πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση.
Το νέο εργαλείο που «τρέχει» τους ελέγχους είναι το BANCAPP, ένα σύστημα αυτοματοποιημένου ελέγχου προσαύξησης περιουσίας. Στην πράξη, συγκεντρώνει σε ενιαία εικόνα στοιχεία για το οικονομικό αποτύπωμα ενός φορολογουμένου, ώστε οι ελεγκτικές υπηρεσίες να έχουν άμεση πρόσβαση σε δεδομένα που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν χρονοβόρες διαδικασίες συλλογής. Το BANCAPP δεν περιορίζεται στις κλασικές τραπεζικές καταθέσεις, αλλά καλύπτει ένα ευρύ φάσμα χρηματοοικονομικών πληροφοριών, από επενδυτικά προϊόντα έως μέσα πληρωμών και ψηφιακά πορτοφόλια.
Συγκεκριμένα, το σύστημα μπορεί να αντλεί στοιχεία για καταθέσεις, μετοχές, ομόλογα, repos, αμοιβαία κεφάλαια, πληρωμές λογαριασμών, πιστωτικές κάρτες, προπληρωμένες κάρτες, θυρίδες, αλλά και ηλεκτρονικά πορτοφόλια. Με αυτόν τον τρόπο, η εφορία αποκτά πιο πλήρη εικόνα όχι μόνο για το τι υπάρχει ως υπόλοιπο, αλλά και για τη συνολική κίνηση χρήματος και τις χρηματοοικονομικές συνήθειες του ελεγχόμενου.
Κομβικό σημείο είναι ότι το BANCAPP έχει «κουμπώσει» στο ELENXIS, τη βασική βάση δεδομένων της ΑΑΔΕ που συγκεντρώνει στοιχεία ανά ΑΦΜ. Μόλις ξεκινήσει ένας έλεγχος, το ELENXIS ενεργοποιεί το BANCAPP και το σύστημα αντλεί αυτόματα τα διαθέσιμα δεδομένα, ώστε να χτιστεί άμεσα ο οικονομικός φάκελος του φορολογουμένου. Στη συνέχεια, οι ελεγκτές εξετάζουν αν οι κινήσεις, οι καταθέσεις και τα περιουσιακά στοιχεία δικαιολογούνται από τα εισοδήματα που έχουν δηλωθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Αν από τη σύγκριση προκύψει αδικαιολόγητη προσαύξηση περιουσίας, η διαφορά αντιμετωπίζεται φορολογικά ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπαίνει απλώς ένας «συμβιβασμός», αλλά βεβαιώνεται φόρος με συντελεστή 33%, με αποτέλεσμα ο τελικός λογαριασμός να μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα βαρύς, ειδικά όταν τα ποσά είναι μεγάλα και η υπόθεση αφορά περισσότερα του ενός φορολογικά έτη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η διεύρυνση της «δεξαμενής» από την οποία αντλούνται στοιχεία. Μέχρι πρόσφατα, το πλαίσιο κάλυπτε κυρίως τις παραδοσιακές τράπεζες, αφήνοντας ένα κενό σε σχέση με εταιρείες fintech και ψηφιακές πλατφόρμες πληρωμών που δεν διαθέτουν φυσική παρουσία στην Ελλάδα. Με νεότερη απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, η εφορία επεκτείνει πλέον το πεδίο συλλογής δεδομένων, εντάσσοντας όχι μόνο τις τράπεζες που δραστηριοποιούνται στη χώρα και τα υποκαταστήματα ξένων τραπεζών, αλλά και παρόχους ηλεκτρονικών πορτοφολιών, prepaid καρτών και υπηρεσιών πληρωμών.
Στο νέο περιβάλλον, ο έλεγχος δεν περιορίζεται στα «κλασικά» υπόλοιπα λογαριασμών, αλλά μπορεί να περιλαμβάνει κινήσεις σε e-wallets, μεταφορές χρημάτων και ηλεκτρονικές πληρωμές, κλείνοντας σταδιακά τα περιθώρια που υπήρχαν για απόκρυψη εισοδημάτων μέσω εναλλακτικών χρηματοοικονομικών εργαλείων. Ήδη, σύμφωνα με πληροφορίες, οι πρώτες διασταυρώσεις έχουν αποδώσει «λαβράκια» και οι ελεγχόμενοι καλούνται να προσκομίσουν εξηγήσεις και παραστατικά που να δικαιολογούν την προέλευση των χρημάτων τους.
