Μέχρι πρόσφατα η αγορά του ρεύματος έμοιαζε με μια μηχανική εξίσωση αριθμών: μια κιλοβατώρα που άλλαζε τιμή ανάλογα με τις διακυμάνσεις στο Χρηματιστήριο Ενέργειας κι ένα κράτος που έσπευδε με επιδοτήσεις να κρατήσει τους λογαριασμούς σε ανεκτά επίπεδα.
Τους τελευταίους μήνες μια νέα πραγματικότητα διαμορφώνεται και ο κόσμος της ενέργειας μοιάζει λιγότερο με τυπική μαθηματική εξίσωση και περισσότερο με ένα ανοιχτό παζλ επιλογών. Οι πάροχοι δεν περιορίζονται πια στην πώληση ηλεκτρικής ενέργειας. Αντίθετα, μεταμορφώνονται σταδιακά σε ενεργειακούς συνεργάτες του καταναλωτή: προσφέρουν συμβουλευτική, χρηματοδοτούν έργα και ανοίγουν τον δρόμο για ενεργειακές παρεμβάσεις στις κατοικίες. Ο λογαριασμός ρεύματος δεν είναι πια μόνο ένας πίνακας χρεώσεων, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αναβάθμισης – από την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στην ταράτσα μέχρι την τοποθέτηση αντλίας θερμότητας στο μπαλκόνι.
Νέοι τύποι τιμολογίων
Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, γεννιούνται διαφορετικές πολιτικές χρεώσεων και νέοι τύποι τιμολογίων. Το αποκαλούμενο «κόκκινο» τιμολόγιο που σχεδιάζει να εγκαινιάσει από το Σεπτέμβριο η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας φέρνει μια διαφορετική φιλοσοφία στην αγορά: προβλέπει σταθερές χρεώσεις για τις πρώτες για παράδειγμα 100 κιλοβατώρες που διαφοροποιούνται όταν αλλάζει η κλίμακα (πάνω από 200 ή 300 κιλοβατώρες), σταθερή πάγια χρέωση ανά μήνα ή σταθερή τιμή προμήθειας ανά εξάμηνο καθώς και σταθερή πάγια χρέωση με δύο μόνο κλίμακες κατανάλωσης.
Το αν θα πετύχει η νέα συνταγή θα κριθεί στην πράξη και είναι μάλλον νωρίς να βγάλουμε ασφαλή συμπεράσματα όσο η αγορά εξελίσσεται συνεχώς και από έναν τομέα που ήταν αυστηρά ρυθμιζόμενος αποκτά μεγαλύτερη ευελιξία και ένα μεγαλύτερο προϊοντικό καλάθι επιλογών.
Κερδισμένος από τη νέα γενιά τιμολογίων και πρακτικών βγαίνει αναμφίβολα ο καταναλωτής, ο οποίος από έναν παθητικό ρόλο που είχε μέχρι σήμερα πληρώνοντας «ό,τι γράφει το ρολόι» περνά σε έναν ενεργό ρόλο, όπου καλείται να σκεφτεί στρατηγικά, να επιλέξει και να επενδύσει. Η ενέργεια γίνεται προσωπική υπόθεση. Και η Πολιτεία μέσω της ΡΑΑΕΥ καλείται να διαμορφώσει ένα ρυθμιστικό πλαίσιο αντάξιο αυτής της μετάβασης: ευέλικτο, λειτουργικό, αλλά και ικανό να προστατεύσει τον καταναλωτή μέσα σε ένα τοπίο που γίνεται ολοένα πιο σύνθετο.
Ανοίγει η χρωματική παλέτα
Μέχρι πρόσφατα τα τιμολόγια ενέργειας μπορούσαν να καταταχθούν σε τρεις βασικές κατηγορίες με βάση το χρώμα τους:
■ Μπλε (σταθερά): Με καθορισμένη τιμή ανά κιλοβατώρα για 12 έως 24 μήνες. Ιδανικά για όσους επιθυμούν προβλεψιμότητα και ασφάλεια έναντι των διακυμάνσεων της χονδρεμπορικής αγοράς.
■ Πράσινα (κυμαινόμενα): Αμεσα συνδεδεμένα με τη χονδρεμπορική αγορά, όπου η τιμή μεταβάλλεται σε μηνιαία βάση.
■ Πορτοκαλί (δυναμικά τιμολόγια): Συνδεδεμένα με την τιμή της αγοράς χονδρικής που προσφέρουν ωριαία χρέωση – αυτό σημαίνει ότι η τιμή του ρεύματος μεταβάλλεται ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς σε ωριαία βάση. Απαιτούν όμως την ύπαρξη έξυπνου μετρητή για να εφαρμοστούν, γι’ αυτό παραμένουν ακόμη στα χαρτιά για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Η απόφαση των παρόχων να εμπλουτίσουν με νέες κατηγορίες προϊόντων τα χαρτοφυλάκιά τους, προσφέροντας μάλιστα και διάφορες παραλλαγές του δημοφιλούς μπλε τιμολογίου, ανοίγει τη χρωματική παλέτα σε μια νέα κατηγορία που θα καλύψει το κενό ανάμεσα στα σταθερά και τα κίτρινα κυμαινόμενα τιμολόγια. Τα προϊόντα αυτά δεν θα βασίζονται στον δείκτη της χονδρεμπορικής τιμής που υπόκειται σε διακυμάνσεις, ούτε θα ακολουθούν τη λογική της μπλε κιλοβατώρας. Ουσιαστικά με τα προϊόντα αυτά ο καταναλωτής αγοράζει ένα ενεργειακό πακέτο με όρους που παραπέμπουν περισσότερο με αυτούς της κινητής τηλεφωνίας παρά με την παραδοσιακή αγορά ενέργειας, καθώς έχουν τα χαρακτηριστικά μιας συνδρομητικής τιμολόγησης.
