Το ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας περνά ένα σκληρό τεστ αντοχής, καθώς το έντονο κύμα καύσωνα ανεβάζει τη ζήτηση και ταυτόχρονα πιέζει την παραγωγή, δημιουργώντας ακραίες διακυμάνσεις στην αγορά.
Το αποτέλεσμα είναι ένας πραγματικός «καύσωνας» στις τιμές χονδρικής ρεύματος στην Ευρώπη, με απότομες εκτινάξεις σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας και ιδιαίτερα τα βράδια.
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, η Ελλάδα εμφανίζει αξιοσημείωτη σχετική ανθεκτικότητα, κυρίως χάρη στη σύνθεση του ενεργειακού της μείγματος και στη συμβολή των ΑΠΕ.
Καθώς νοικοκυριά και επιχειρήσεις αυξάνουν έντονα τη χρήση κλιματισμού για να αντιμετωπίσουν θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 40°C, οι ευρωπαϊκές αγορές βρίσκονται αντιμέτωπες με πιέσεις που δεν είναι μόνο θέμα κατανάλωσης, αλλά και διαθέσιμης παραγωγής και λειτουργικών περιορισμών.
Οι ανησυχίες διαφέρουν από χώρα σε χώρα: στο Ηνωμένο Βασίλειο το ζήτημα σχετίζεται με το κατά πόσο η παροχή μπορεί να καλύψει επαρκώς τη ζήτηση, ενώ στη Γαλλία οι πυρηνικοί αντιδραστήρες δεν μπορούν πάντα να λειτουργήσουν στο μέγιστο λόγω περιορισμών (μεταξύ άλλων και θερμικών), την ώρα που η αιολική παραγωγή παραμένει χαμηλή σε αρκετές περιοχές της Ευρώπης.
«Καύσωνας» στις τιμές χονδρικής ρεύματος στην Ευρώπη: Τι δείχνουν τα στοιχεία
Τα δεδομένα της EPEX Spot αποτυπώνουν με σαφήνεια την ένταση του φαινομένου. Οι μέσες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο κινούνται προς τα υψηλότερα επίπεδα από την ενεργειακή κρίση του 2022, ενώ στη Γαλλία το κόστος οδεύει προς τον υψηλότερο μέσο όρο του αντίστοιχου μήνα του 2023.
Δεν πρόκειται απλώς για μια «ακριβή ημέρα», αλλά για ένα μοτίβο έντονων αυξομειώσεων, όπου η διαθεσιμότητα φθηνότερης παραγωγής (αιολικά/ηλιακά) δεν επαρκεί για να απορροφήσει την αιχμή ζήτησης.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της προημερησίας αγοράς στη Γερμανία: χθες καταγράφηκε ράλι στα 207,84 ευρώ/MWh, πριν η τιμή διαμορφωθεί σήμερα στα 133,54 ευρώ/MWh.
Ακόμη πιο ενδεικτική, όμως, είναι η εικόνα της ενδοημερήσιας/15λεπτης διαπραγμάτευσης, όπου μία ημέρα νωρίτερα (23.6.2026) οι τιμές εκτινάχθηκαν σε ιστορικό υψηλό στα 615 ευρώ/MWh, λόγω χαμηλής αιολικής παραγωγής σε συνδυασμό με τις συνθήκες καύσωνα.
Παρόμοιες διακυμάνσεις παρατηρήθηκαν και αλλού: το Βέλγιο, που κατέγραψε χθες την υψηλότερη τιμή στα 257,55 ευρώ/MWh, εμφανίζει σήμερα 139,46 ευρώ/MWh. Η Δανία από τα 208,98 ευρώ/MWh υποχώρησε στα 130,48 ευρώ/MWh, ενώ η Γαλλία βρίσκεται στα 116,02 ευρώ/MWh από 157,87 ευρώ/MWh. Αυτές οι απότομες μεταβολές υπογραμμίζουν ότι, σε συνθήκες θερμικής πίεσης και περιορισμένης «πράσινης» παραγωγής, το σύστημα γίνεται πιο ευάλωτο στις ακριβές μονάδες που μπαίνουν για κάλυψη.
Η εικόνα στην Ελλάδα: Γιατί εμφανίζεται πιο ανθεκτική
Στην Ελλάδα, η μέση τιμή στη χονδρική αγορά διαμορφώθηκε χθες στα 139,85 ευρώ/MWh και σήμερα υποχωρεί περαιτέρω στα 121,33 ευρώ/MWh. Η μεταβολή είναι πιο ήπια σε σύγκριση με τις ακραίες αιχμές που καταγράφηκαν σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές, κάτι που αποδίδεται σε σημαντικό βαθμό στη συμμετοχή των ΑΠΕ στο μείγμα παραγωγής.
Συγκεκριμένα, οι ΑΠΕ κάλυψαν πάνω από το 40% της ζήτησης, ενώ μαζί με τα υδροηλεκτρικά έφτασαν περίπου το 50%, περιορίζοντας την έκθεση της αγοράς σε ακριβότερες μονάδες.
Επιπλέον, το αιολικό δυναμικό ενισχύει συχνά το σύστημα τις βραδινές ώρες, αγγίζοντας και το 70% κάποιες ημέρες. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή ακριβώς τότε η ηλιακή παραγωγή μειώνεται και σε πολλές χώρες εμφανίζονται οι πιο απότομες αυξήσεις τιμών.
Με άλλα λόγια, η Ελλάδα φαίνεται να διαθέτει μια πιο ευνοϊκή ισορροπία σε ορισμένες κρίσιμες ώρες, στοιχείο που λειτουργεί ως «μαξιλάρι» απέναντι στον «καύσωνα» στις τιμές χονδρικής ρεύματος στην Ευρώπη.
Το γεγονός ότι η ελληνική αγορά ήταν για πολλές ημέρες από τις φθηνότερες στην Ευρώπη —καθώς δεν δέχθηκε στον ίδιο βαθμό τις επιδράσεις του κύματος ακραίων θερμοκρασιών που επιβαρύνει την υπόλοιπη ήπειρο— καλλιεργεί προσδοκίες για πιο σταθερές τιμές και στη λιανική ρεύματος τον επόμενο μήνα, εφόσον δεν υπάρξουν νέες ισχυρές διαταραχές (π.χ. παρατεταμένη άπνοια, βλάβες μονάδων, ή περιορισμοί δικτύου).
Πώς θα «χτίσει» ανθεκτικότητα το ευρωπαϊκό σύστημα
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι υψηλές τιμές δεν σημαίνουν απαραίτητα έλλειψη εφοδιασμού. Αντίθετα, λειτουργούν ως σήμα ότι το σύστημα χρειάζεται μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και καλύτερη προσαρμογή σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Όταν επικρατεί καύσωνας, ενεργοποιούνται πιο ακριβές πηγές ηλεκτροπαραγωγής, κυρίως μονάδες ορυκτών καυσίμων, επειδή οι ΑΠΕ δεν αποδίδουν πάντα σταθερά και η ζήτηση ανεβαίνει απότομα.
Όπως φάνηκε αυτές τις ημέρες, στη Γαλλία και τη Γερμανία οι ακριβότεροι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής από ορυκτά καύσιμα παίζουν μεγαλύτερο ρόλο όσο διαρκεί το κύμα καύσωνα. Το μοτίβο των βραδινών αιχμών γίνεται πιο έντονο: η ανάγκη για ψύξη παραμένει υψηλή, αλλά η ηλιακή παραγωγή έχει πέσει, άρα η αγορά καλείται να καλύψει το κενό με ακριβότερες λύσεις. Ενδεικτικά, η παραγωγή από φυσικό αέριο στη Γαλλία αυξήθηκε την Τετάρτη (24.6.2026) στο υψηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο, πλησιάζοντας τα 5 GW.
Παράλληλα, η θερμότητα δεν επηρεάζει μόνο την παραγωγή αλλά και τα δίκτυα. Οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να μειώσουν την απόδοση υποδομών και να περιορίσουν την ποσότητα ενέργειας που μεταφέρεται με ασφάλεια. Στη Βρετάνη της Γαλλίας, περίπου 68.000 σπίτια έμειναν χωρίς ρεύμα όταν δύο μετασχηματιστές τέθηκαν εκτός λειτουργίας μετά από έκρηξη που αποδόθηκε στις ακραίες θερμοκρασίες—μια υπενθύμιση ότι οι αντοχές των δικτύων είναι εξίσου κρίσιμες με την επάρκεια παραγωγής.
