«Δεν έχουν αποτελέσματα, ψάχνουν δικαιολογίες, όταν τελειώνουν οι δικαιολογίες, αρχίζουν οι εχθροί». Με αυτή τη φράση ο πολιτικός αναλυτής και επικοινωνιολόγος Ζαχαρίας Λουδάρος περιέγραψε την τακτική στην οποία, κατά την εκτίμησή του, εντάσσεται η πολεμική της ΔΕΥΑΡ κατά του Real Voice 99,5. Μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινό Xpress» της Ρένας Παυλάκη, συνέδεσε την επίθεση στον σταθμό με την απροθυμία αποδοχής του δημοσιογραφικού ελέγχου και την προσπάθεια μεταφοράς της συζήτησης από τα ευρήματα του ρεπορτάζ σε εκείνους που τα αναδεικνύουν.
Ο ίδιος χαρακτήρισε αυτή τη διαδρομή «σκάλα του κακού», εξηγώντας ότι πρόκειται για ένα ευρύτερο φαινόμενο: όταν όσοι κατέχουν θέσεις δημόσιας ευθύνης δεν παρουσιάζουν αποτελέσματα, καταφεύγουν στις δικαιολογίες και, όταν το απόθεμά τους εξαντλείται, αρχίζουν να κατασκευάζουν εχθρούς.
Το αξίωμα δεν δίνει δικαίωμα επιλογής των ερωτήσεων
Ο κ. Λουδάρος υπογράμμισε ότι η εκλογή σε μια θέση ευθύνης δεν εξασφαλίζει στον κάτοχό της το δικαίωμα να επιλέγει ποιος θα τον ελέγχει, ποιες ερωτήσεις θα του θέτει ή με ποιον τόνο θα τις διατυπώνει.
«Η ψήφος των πολιτών δίνει μια ευθύνη διοίκησης και μαζί της φέρνει και την υποχρέωση της λογοδοσίας. Αυτά τα δύο πάνε μαζί», επισήμανε, προσθέτοντας: «Δεν μπορείς να αποδέχεσαι την τιμή ενός αξιώματος και να απορρίπτεις την ευθύνη του ελέγχου».
Όπως εξήγησε, ο δημότης χρειάζεται να γνωρίζει πού κατευθύνονται οι πόροι του δήμου, γιατί ένα πρόβλημα παραμένει άλυτο, ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη και πότε θα δοθεί λύση. Αυτά είναι τα ουσιαστικά ερωτήματα που καλείται να θέτει η τοπική ενημέρωση, πέρα από την κάλυψη εκδηλώσεων, εγκαινίων και δημόσιων εμφανίσεων.
Απαξίωση προσώπων αντί απαντήσεων
Για τον πολιτικό αναλυτή, όποιος διαφωνεί με ένα ρεπορτάζ έχει στη διάθεσή του έναν σαφή δρόμο: να απαντήσει με στοιχεία, έγγραφα και εξηγήσεις, να υποδείξει τυχόν ανακρίβεια, να ζητήσει διόρθωση και να εκθέσει τη δική του θέση στην κρίση του κοινού.
Η απαξίωση εκείνου που θέτει το ερώτημα, όπως τόνισε, μετακινεί τη συζήτηση από την ουσία της έρευνας και εκπέμπει ένα μήνυμα εκφοβισμού: «Όποιος επιμένει να με ελέγχει θα έχει προσωπικό κόστος».
Κατά τον ίδιο, τέτοιες πρακτικές επιχειρούν να υπονομεύσουν τη δυνατότητα συνέχισης του ελέγχου. “Ο δημοσιογράφος δεν πρέπει, πριν παρουσιάσει ένα θέμα, να υπολογίζει ποιος θα θυμώσει ή ποια σχέση θα διαταραχθεί. Κριτήριό του πρέπει να είναι εάν η πληροφορία τεκμηριώνεται και εάν έχει σημασία για το κοινό”.
Δηλωμένη εργασία και αμοιβές “κάτω από το τραπέζι”
Αναφερόμενος στην παράλληλη εργασία δημοσιογράφων σε ΜΜΕ και γραφεία Τύπου φορέων και οργανισμών, ο Ζαχαρίας Λουδάρος υπερασπίστηκε τη δηλωμένη και διαφανή επαγγελματική απασχόληση, διαχωρίζοντάς την από τις αδήλωτες συναλλαγές και τις κρυφές εξαρτήσεις.
«Το να γνωρίζεις ότι ένας δημοσιογράφος εργάζεται σε ένα γραφείο Τύπου, εγώ δεν το θεωρώ μεμπτό», ανέφερε, προσθέτοντας χαρακτηριστικά: «Αυτό που είναι μεμπτό είναι να μην το γνωρίζεις. Δηλαδή κάποιος να λειτουργεί σαν άτυπο γραφείο Τύπου. Να μην έχει εμφανή σχέση εργασίας, να μην δηλώνεται, να μην φορολογείται, να αμείβεται με μαύρα λεφτά κάτω απ’ τα τραπέζια των συναλλαγών και να το παίζει ότι είναι ανεξάρτητος και αδέσμευτος».
Κατά τον ίδιο, η αξιοποίηση μιας φανερής επαγγελματικής σχέσης για την απαξίωση του δημοσιογραφικού ελέγχου αποτελεί προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων.
Η μικρή κοινωνία έχει μεγαλύτερη ανάγκη από διαφάνεια
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στις πιέσεις που ασκούνται μέσα στις τοπικές κοινωνίες, όπου η προσωπική γνωριμία και η καθημερινή συναναστροφή συχνά συνοδεύονται από προτροπές για αποφυγή της έρευνας: «Μην το ανοίγεις αυτό το θέμα», «μη χαλάσουμε τις σχέσεις μας», «εδώ είμαστε μια μικρή κοινωνία».
Απέναντι σε αυτή τη λογική, ο κ. Λουδάρος υποστήριξε ότι ακριβώς το μικρό μέγεθος μιας κοινωνίας καθιστά ακόμη πιο αναγκαίες τις καθαρές σχέσεις, τις καθαρές διαδικασίες και τις δημόσιες απαντήσεις. Η οικειότητα, τόνισε, δεν μπορεί να υποκαθιστά τη διαφάνεια.
Οι αποφάσεις πρέπει να εξηγούνται, τα στοιχεία να είναι προσβάσιμα και οι αρμόδιοι να απαντούν. Ακόμη και η διαβεβαίωση ότι «όλα έγιναν σωστά», όπως παρατήρησε, χρειάζεται τεκμηρίωση.
Ο ρόλος και η απήχηση του Real Voice
Αναφερόμενος ειδικά στον Real Voice 99,5, ο Ζαχαρίας Λουδάρος στάθηκε στη φυσιογνωμία του σταθμού και στην προσήλωσή του στην έρευνα: «Ένα ραδιόφωνο που υπηρετεί την ποιότητα, υπηρετεί το ήθος, υπηρετεί το ρεπορτάζ».
Όπως ανέφερε, αποστολή ενός μέσου είναι να μεταφέρει σωστά την πραγματικότητα, ώστε ο πολίτης να μπορεί να αξιολογεί και να συγκρίνει, κρίνοντας παράλληλα και το ίδιο το μέσο. Εκτίμησε, μάλιστα, ότι η παρεμβατικότητα και η απήχηση του Real Voice αποτελούν ενδεχομένως έναν από τους λόγους για τους οποίους ενοχλεί.
Στάθηκε επίσης στην τεχνική και δημοσιογραφική του αρτιότητα, καθώς και στη σημασία που έχει η δυνατότητα ενός ραδιοφώνου να φτάνει σε όλα τα νησιά των Δωδεκανήσων, σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περιοχή.
Το ουσιαστικό διακύβευμα της πίεσης στην ενημέρωση, πάντως, το εντόπισε στο δικαίωμα των ίδιων των πολιτών να λαμβάνουν απαντήσεις:
«Όταν η δημοσιογραφία πιέζεται να σιωπήσει, αυτός που χάνει τη φωνή του πρώτα δεν είναι ο δημοσιογράφος, είναι ο πολίτης».
