Λίγα 24ωρα πριν από μια εκδήλωση που φιλοδοξεί να θέσει σε δημόσιο διάλογο το μέλλον του ελληνικού νησιωτικού τουρισμού, ο Ομότιμος Καθηγητής Γιάννης Σπιλάνης, επικεφαλής του Εργαστηρίου Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης και του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού Αιγαίου του Πανεπιστημίου Αιγαίου, μιλά στο «Tornos News» για τα κρίσιμα ερωτήματα που καλείται να απαντήσει η χώρα: τι τουριστική ανάπτυξη έχουμε σήμερα, τι θέλουμε για αύριο και γιατί το ισχύον μοντέλο οδηγεί σε αδιέξοδο.
Την Πέμπτη 28 Μαΐου στις 18.00, στα γραφεία της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης στην Πλάκα, οι ΦΩΝΕΣ για το ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ σε συνεργασία με το Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Αιγαίου διοργανώνουν εκδήλωση με θέμα «Τι τουριστική ανάπτυξη έχουμε, τι τουριστική ανάπτυξη θέλουμε».
Στην εκδήλωση, η οποία θα μεταδοθεί και διαδικτυακά, θα παρουσιαστούν τα αποτελέσματα της μεγαλύτερης διαβούλευσης που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στα ελληνικά νησιά, καθώς και δεδομένα που αποτυπώνουν την τρέχουσα κατάσταση βιωσιμότητας και εξετάζουν κατά πόσο ορισμένοι προορισμοί κινδυνεύουν να βρεθούν στη ζώνη υπέρβασης της φέρουσας ικανότητάς τους.
Ο κ. Σπιλάνης εξηγεί στο «Tornos News» γιατί η συγκεκριμένη χρονική στιγμή είναι ιδιαίτερη και αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «Στις ΦΩΝΕΣ θεωρούμε κρίσιμο, ειδικά εξαιτίας της επικείμενης έκδοσης της Υπουργικής Απόφασης για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού και της ολοκλήρωσης των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, αλλά και του σχεδιασμού του επόμενου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, να τοποθετηθούν οι κοινωνίες των νησιών για το πώς θέλουν να ζήσουν στα νησιά μας. Οι πολύ μεγάλες επενδύσεις που υλοποιούνται χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ταυτότητα και το τοπίο των νησιών, η οικονομική και κοινωνική δομή και συνοχή τους, αλλά και οι αντοχές του περιβάλλοντος και της κοινωνίας, αλλοιώνουν για πάντα τα νησιά και υποθηκεύουν το μέλλον τους.»
Ένα από τα πιο ανησυχητικά δεδομένα που παρουσιάζει ο κ. Σπιλάνης είναι η συνεχής μείωση του χρόνου παραμονής στους προορισμούς, η οποία έχει πέσει από τις 10,6 ημέρες ανά ταξίδι σε 6,3 ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι για να διατηρηθεί ο ίδιος αριθμός διανυκτερεύσεων χρειάζονται πολύ περισσότερες αφίξεις, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις υποδομές, τις μεταφορές, την κατανάλωση πόρων και τον συνωστισμό στους προορισμούς. Η κατάσταση αυτή δεν αποτελεί ελληνικό φαινόμενο: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει από το 2018 χαρακτηρίσει τις Περιφέρειες Νοτίου Αιγαίου και Ιονίου ως κορεσμένες, βάσει κριτηρίων που έθεσε διεθνής επιστημονική επιτροπή.
Απέναντι σε αυτό το μοντέλο, ο κ. Σπιλάνης προτείνει μια ουσιαστική αλλαγή κατεύθυνσης μέσα από την υιοθέτηση του «αργού τουρισμού», ο οποίος δεν αφορά απλώς στην ταχύτητα μετάβασης στον προορισμό, αλλά επικεντρώνεται στη δημιουργία συνθηκών για βιώσιμα ταξίδια με μεγαλύτερη παραμονή, αξιοποίηση της τοπικής ταυτότητας και επαφή σε βάθος με τον πολιτισμό, το φυσικό περιβάλλον και την παραγωγική δραστηριότητα κάθε τόπου. Ο κ. Σπιλάνης επισημαίνει ότι για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται αλλαγή τόσο στο καταναλωτικό πρότυπο των ταξιδιωτών όσο και στο αναπτυξιακό μοντέλο των ίδιων των προορισμών, με έμφαση στην τοπική επιχειρηματικότητα, στην ενίσχυση των παραγωγικών οικοσυστημάτων και στην προστασία της κοινωνικής συνοχής των νησιών.
Στην εκδήλωση θα παρουσιαστεί επίσης η μεθοδολογία που έχει αναπτύξει το Εργαστήριο για την εκτίμηση βιωσιμότητας και φέρουσας ικανότητας, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να περάσει η χώρα από τα λόγια στις πράξεις, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία και τη νομολογία του Συμβουλίου Επικρατείας. Θα παρουσιαστεί παράλληλα και η εναλλακτική τουριστική πρόταση για την αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων των νησιών, με στόχο την ανάπτυξη ενός τουρισμού που στοχεύει στην άμεση επαφή και σε βάθος γνωριμία των επισκεπτών με τους τόπους που επισκέπτονται
