Τα πράγματα στην αγορά ακινήτων έχουν φτάσει πλέον στο απροχώρητο. Τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί σε τέτοια ύψη, που για έναν στους δύο συμπολίτες μας το σενάριο να ζήσει μόνος του μοιάζει με μακρινό όνειρο. Τα νεότερα στοιχεία από την πανελλαδική έρευνα της πλατφόρμας MyRoomie αποτυπώνουν με τον πιο καθαρό τρόπο τη σκληρή πραγματικότητα που βιώνουν χιλιάδες νοικοκυριά και νέοι άνθρωποι στη χώρα μας.
Το 42% των ερωτηθέντων δηλώνει ξεκάθαρα πως είναι αδύνατον να καλύψει το κόστος ενός σπιτιού χωρίς συγκάτοικο. Την ίδια στιγμή, μόλις ένα 38% θεωρεί ότι βγαίνει οικονομικά για να μείνει μόνο του. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο στις νεότερες ηλικίες, από 18 έως 26 ετών, όπου το 83% βλέπει τα δυσθεώρητα ενοίκια ως το μεγαλύτερο εμπόδιο στην καθημερινότητά του.
Αυτή η οικονομική στενότητα αλλάζει δραστικά και τις συνήθειές μας. Έξι στους δέκα δηλώνουν διατεθειμένοι να μοιραστούν τη στέγη τους ακόμη και με έναν παντελώς άγνωστο άνθρωπο, προκειμένου να ελαφρύνουν την τσέπη τους. Για την ακρίβεια, το 79% όσων λένε «ναι» στη συγκατοίκηση, το κάνει καθαρά για λόγους επιβίωσης και οικονομικού οφέλους.
Φυσικά, το να ανοίξεις το σπίτι σου σε έναν ξένο δεν είναι απλή υπόθεση. Ο παράγοντας «ασφάλεια» παραμένει το μεγαλύτερο αγκάθι, με το 88% όσων απορρίπτουν τη συγκατοίκηση να επικαλείται την έλλειψη εμπιστοσύνης. Παράλληλα, οι γυναίκες εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές σε σχέση με τους άνδρες (58% έναντι 42%). Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει για όσους το έχουν ήδη τολμήσει: πάνω από τους μισούς θα το έκαναν ξανά ευχάριστα, ενώ οι περισσότεροι τονίζουν ότι η εμπειρία αυτή λειτούργησε θετικά και στην κοινωνική τους ζωή.
Πέρα από τα χρήματα, πάντως, το μυστικό για να πετύχει μια συγκατοίκηση κρύβεται στις λεπτομέρειες της καθημερινότητας. Η καθαριότητα και οι δουλειές του σπιτιού είναι το α και το ω για το 63% των συμμετεχόντων, ενώ ακολουθούν οι προσωπικές συνήθειες, όπως το τσιγάρο και το ποτό.
Η ραγδαία ανάπτυξη σχετικών πλατφορμών, όπως το MyRoomie που αριθμεί πλέον πάνω από 21.000 χρήστες, επιβεβαιώνει ότι η συγκατοίκηση παίρνει μόνιμα χαρακτηριστικά στην Ελλάδα. Παράλληλα, το κύμα αυτό επηρεάζει άμεσα και την αγορά εργασίας, ιδιαίτερα σε τουριστικές περιοχές όπου η έλλειψη προσιτής στέγης κάνει την εύρεση προσωπικού σχεδόν αδύνατη.
Πώς απαντά η Ευρώπη στη στεγαστική κρίση;
Ενώ στην Ελλάδα η συγκατοίκηση λειτουργεί ως ατομική αμυντική λύση, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν διευρυμένα πλέγματα κρατικών πολιτικών για την κοινωνική στέγη. Κοινό τους χαρακτηριστικό είναι η ύπαρξη δημόσιων φορέων, αλλά και μη κερδοσκοπικών οικιστικών συλλόγων στους οποίους το κράτος παραχωρεί ακίνητα με την υποχρέωση να διατηρούν τα ενοίκια χαμηλά.
-
Ισπανία: Το κράτος ενίσχυσε τη δράση του ιδρύοντας κρατικό φορέα για την παροχή φθηνών ενοικίων και αξιοποιώντας την «bad bank» Sareb για κοινωνικές μισθώσεις. Παράλληλα, θεσπίστηκαν πλαφόν στις αυξήσεις ενοικίων και καταργήθηκε η «χρυσή βίζα» για την τόνωση της προσφοράς.
-
Γερμανία: Εφαρμόζεται σύστημα περιορισμένων χρονικά επιδοτήσεων σε παρόχους στέγασης για διατήρηση χαμηλών τιμών, ενώ υπάρχουν αυστηρά πλαφόν στις αυξήσεις των μισθωμάτων και η εγγύηση που καλείται να καταβάλει ο ενοικιαστής δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δύο ενοίκια.
-
Γαλλία & Ηνωμένο Βασίλειο: Στη Γαλλία οι κοινωνικές κατοικίες καλύπτουν το 14% του συνολικού αποθέματος και παρέχονται φοροελαφρύνσεις σε ιδιώτες που μισθώνουν φθηνά, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο οι κοινωνικές κατοικίες αγγίζουν το 17%.
-
Πορτογαλία & Ιρλανδία: Στην Πορτογαλία εφαρμόζεται πακέτο μέτρων με αξιοποίηση κενών δημοσίων κτιρίων, φορολογικά κίνητρα και πλαφόν αυξήσεων, ενώ η Ιρλανδία τρέχει το πρόγραμμα «Στέγαση για όλους» με στόχο 10.000 νέες κοινωνικές κατοικίες ετησίως έως το 2030.
Στην Ελλάδα και τον ευρωπαϊκό Νότο, η περιορισμένη ιστορικά κρατική πρόνοια και η χαμηλότερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς οδήγησαν παραδοσιακά στην υψηλή ιδιοκατοίκηση ως καταφύγιο ασφάλειας. Σήμερα όμως, με την ιδιοκατοίκηση να υποχωρεί και τα ενοίκια να καλπάζουν, η συγκατοίκηση δίνει μεν μια πρόσκαιρη ανάσα στις τσέπες των πολιτών, αλλά δεν παύει να είναι ένα μπάλωμα. Όσο οι βαθύτερες αιτίες της στεγαστικής κρίσης παραμένουν ανεπούλωτες και λείπουν οι οργανωμένες δομές κοινωνικής κατοικίας, η πίεση στην ελληνική κοινωνία θα γίνεται όλο και πιο επιτακτική.
