Η Αστυπάλαια, ή Αστυπαλιά, όπως συχνά αποκαλείται στις ντοπιολαλιές του Αιγαίου, είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα νησιά του αρχιπελάγους. Το χαρακτηριστικό σχήμα της, που θυμίζει πεταλούδα, αλλά και το σκούρο χρώμα του εδάφους της αρκούν για να τραβήξουν το ενδιαφέρον των επισκεπτών που θέλουν να ανακαλύψουν αυτό το πολύ ιδιαίτερο νησί του Αιγαίου.
Γεωγραφικά, η Αστυπάλαια είναι ένα πολύ ενδιαφέρον κράμα. Μια κατάλευκη Χώρα με άσπρα σπίτια και μπλε παντζούρια κυκλαδίτικου στυλ, αλλά και ένας αέρας Δωδεκανήσων δημιουργούν την ταυτότητα του νησιού, μια ταυτότητα που διαμορφώθηκε στην καρδιά του Αιγαίου, ανάμεσα στις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα, εκτεθειμένη στους ισχυρούς βοριάδες του πελάγους.
Πατώντας κανείς το πόδι του στην Αστυπάλαια, παρατηρεί αμέσως τα αμέτρητα άσπρα σπιτάκια που σκαρφαλώνουν πυκνά στον βράχο γύρω από το Κάστρο της Χώρας. Σε έντονη αντίθεση βρίσκεται το άγονο, πετρώδες έδαφος του νησιού, που με το βαθύ καστανό χρώμα του δημιουργεί μια από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες της Αστυπάλαιας.
Από το λιμάνι, η γνωστή εικόνα της Αστυπάλαιας, με τους μύλους και την κατάλευκη Χώρα να σκαρφαλώνει γύρω από το φρούριο του βράχου, δεν είναι αμέσως ορατή. Χρειάζεται κανείς να μπει στα σοκάκια του νησιού και να αρχίσει να περιηγείται στα μικρά δρομάκια, για να ανακαλύψει τον αληθινό χαρακτήρα της Αστυπάλαιας.
Τα σοκάκια της Αστυπάλαιας έχουν ένα βασικό χαρακτηριστικό. Ανηφορικά και απότομα, γεμάτα κοφτά σκαλοπάτια μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι, είναι πλαισιωμένα από κατοικίες ντόπιων και μικρά ξενοδοχεία με εντυπωσιακή θέα προς το λιμάνι του νησιού και το απέραντο μπλε του Αιγαίου. Εδώ κι εκεί, Αστυπαλιώτισσες γάτες ξεπετάγονται, κοιτάζοντας περιεργαστικά κάθε ντόπιο και επισκέπτη που προσπαθεί να ανέβει στις απότομες ανηφόρες της Χώρας. Μετά από λίγη ώρα ανάβασης, φτάνει κανείς εύκολα στον κεντρικό δρόμο της Χώρας, πλάι στους εμβληματικούς μύλους που έχουν ταυτιστεί τόσο πολύ με το αστυπαλίτικο τοπίο.
Από τους μύλους, η θέα προς τον Πέρα Γιαλό και το Αιγαίο είναι μαγευτική, ενώ ο αέρας που φυσάει από κάθε κατεύθυνση μοιάζει να καθαρίζει το μυαλό. Σήμερα στη Χώρα σώζονται οκτώ παραδοσιακοί ανεμόμυλοι, που αποτελούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία του νησιού. Οι μύλοι λειτουργούσαν ως αλετήρια για τα σιτηρά που παράγονταν στο νησί, ενώ σήμερα οι περισσότεροι έχουν αναστηλωθεί, στεγάζοντας μεταξύ άλλων τη βιβλιοθήκη, το τουριστικό γραφείο και περιοδικές εκθέσεις.
Η Αστυπάλαια κατοικήθηκε ήδη από τα προϊστορικά χρόνια, κάτι που μαρτυρούν τα ευρήματα που φιλοξενούνται στο Αρχαιολογικό Μουσείο του νησιού, στον Πέρα Γιαλό. Ανάμεσα στους πρώτους κατοίκους της αναφέρονται, σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, οι Κάρες, ο μυστηριώδης λαός της Μικράς Ασίας που είχε εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος των νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Στη μακρά ιστορική διαδρομή της, η Αστυπάλαια πέρασε από διαφορετικούς λαούς και κυριαρχίες, ενώ κατά τους βυζαντινούς χρόνους η έξαρση της πειρατείας επηρέασε καθοριστικά τη ζωή στο νησί, οδηγώντας τους κατοίκους μακριά από τους παράκτιους οικισμούς και προς περισσότερο προστατευμένες θέσεις.
Στις αρχές του 15ου αιώνα ανακατασκευάζεται και το Κάστρο της Αστυπάλαιας. Αλλιώς γνωστό ως κάστρο της Αστροπαλιάς ή Κάστρο των Κουερίνι, πρόκειται για ένα ιδιαίτερο κάστρο, πολύ διαφορετικό από τα καστέλια στα άλλα νησιά του Νοτίου Αιγαίου. Πρωτοχτίστηκε πάνω στα ερείπια βυζαντινού κάστρου, το οποίο με τη σειρά του είχε χτιστεί πάνω στα ερείπια της αρχαίας ακρόπολης, ενώ το 1413 ανακατασκευάστηκε από τον Giovanni IV Querini (Ιωάννη Δ’ Κουερίνι).
Το κάστρο είναι δομημένο με παραδοσιακή τοπική σκούρα πέτρα και περιστοιχίζεται από άσπρα σπιτάκια, οι εξωτερικοί τοίχοι των οποίων δημιουργούν ένα πραγματικό τείχος, με μικρά παράθυρα για πολεμίστρες. Με έντονο φρουριακό χαρακτήρα, το κάστρο είναι ορατό και από τα δύο φυσικά λιμάνια του νησιού. Μέσα στο κάστρο βρίσκονται οι περίφημες εκκλησίες με τα πέτρινα καμπαναριά, της Παναγιάς του Κάστρου (1853) και του Αγίου Γεωργίου (1790).
Παραλίες στην Αστυπάλαια
Στο Έξω Νησί, το δυτικό τμήμα της Αστυπάλαιας, οι πιο πολυσύχναστες παραλίες είναι οι Βάτσες, με την υπέροχη ψιλή άμμο, τα γέρικα αρμυρίκια και το beach bar στην άκρη, ενώ τα Καμινάκια, αν και δημοφιλή, παραμένουν προσβάσιμα μέσω ενός μακρού και σχετικά δύσβατου χωματόδρομου. Η παραλία Άγιος Ιωάννης είναι πανέμορφη και ερημική, με την πρόσβαση να γίνεται είτε με καραβάκι είτε μέσω ενός κατηφορικού πεζοπορικού μονοπατιού. Η βορειοδυτική ακτή είναι γεμάτη με μικρούς, απόκρημνους όρμους, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι προσβάσιμοι αποκλειστικά από τη θάλασσα.
Πιο ήσυχη και προσβάσιμη μόνο μέσω μονοπατιού ή με σκάφος είναι η γειτονική παραλία Παχιά Άμμος. Στην άλλη πλευρά του Έξω Νησιού, η όμορφη βοτσαλένια παραλία μπροστά στο Λιβάδι έχει το πλεονέκτημα των πολλών καφέ, μπαρ και εστιατορίων, ενώ πιο απόμερη, με αρμυρίκια και εξαιρετική θέα προς το κάστρο της Χώρας, είναι η βοτσαλένια παραλία Άγιος Κωνσταντίνος. Βόρεια από τη Χώρα, οι παραλίες επηρεάζονται από τη φασαρία του κεντρικού δρόμου, ωστόσο είναι πολύ όμορφες, ειδικά η παραλία Β’ Μαρμάρι, μπροστά από το μοναδικό camping του νησιού.
Στον μεγάλο όρμο Βλυχάδια στα νότια δεν συναντά κανείς κάποια ιδιαίτερα γνωστή παραλία. Αντίθετα, στο Μέσα Νησί θα βρείτε την όμορφη παραλία Βαΐ και την παραλία Χρυσή Άμμος, με την υπέροχη μπεζ άμμο. Εδώ δεν υπάρχουν δέντρα για σκιά, ομπρέλες, ξαπλώστρες ή beach bar, οπότε φροντίστε να είστε κατάλληλα εξοπλισμένοι. Ιδιαίτερης ομορφιάς είναι και ο κλειστός όρμος στο Βαθύ, που μοιάζει με λιμνοθάλασσα.
