Σημαντικές απειλές για τον ελληνικό τουρισμό εντοπίζει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, εστιάζοντας στις γεωπολιτικές εντάσεις, στις εμπορικές αναταράξεις και στα ακραία καιρικά φαινόμενα. Την ίδια ώρα, αναγνωρίζει την ισχυρή ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, αλλά επισημαίνει και αδυναμίες.
Στην πρώτη γραμμή των κλάδων που μπορεί να δεχθούν ισχυρό πλήγμα από μια επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος τοποθετεί τον ελληνικό τουρισμό το ΔΝΤ, στη νέα τεχνική έκθεσή του για τους συστημικούς κινδύνους στην Ελλάδα.
Το Ταμείο δεν προβλέπει άμεση πτώση της τουριστικής δραστηριότητας. Χαρτογραφεί, όμως, τρία μεγάλα μέτωπα που θα μπορούσαν να πλήξουν τη ζήτηση για την Ελλάδα: την επιβράδυνση των ευρωπαϊκών οικονομιών και τον εμπορικό προστατευτισμό, την κλιμάκωση των πολεμικών συγκρούσεων και την κλιματική αλλαγή.
Οι δασμοί μπορούν να χτυπήσουν τη ζήτηση για Ελλάδα
Ως κίνδυνο υψηλής πιθανότητας χαρακτηρίζει την περαιτέρω εξάπλωση των δασμών και των εμπορικών περιορισμών. Η αναστάτωση στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες και η επιβράδυνση της ανάπτυξης στην Ευρώπη θα μπορούσαν, σύμφωνα με την έκθεση, να περιορίσουν τη ζήτηση τόσο για τα ελληνικά προϊόντα όσο και για τον ελληνικό τουρισμό.
Η εξέλιξη αυτή θα πίεζε τα έσοδα των επιχειρήσεων, την απασχόληση και συνολικά την ανάπτυξη, μεταφέροντας στη συνέχεια τις επιπτώσεις και στις τράπεζες μέσω περισσότερων επισφαλειών, χαμηλότερης κερδοφορίας και αυξημένων πιέσεων στη χρηματοδότηση.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην πιθανή επιβράδυνση των μεγάλων οικονομιών της Ευρωζώνης, από τις οποίες προέρχεται σημαντικό μέρος της ταξιδιωτικής ζήτησης για την Ελλάδα. Οι υψηλότεροι εμπορικοί φραγμοί, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών δασμών σε ευρωπαϊκά προϊόντα, αλλά και η παρατεταμένη αβεβαιότητα μπορεί να επιβαρύνουν το εμπόριο, τον τουρισμό και τις ξένες επενδύσεις.
Πόλεμοι και ακρίβεια απειλούν τουρισμό και ναυτιλία
Δεύτερο μεγάλο μέτωπο αποτελούν οι γεωπολιτικές εντάσεις. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι η κλιμάκωση των πολεμικών συγκρούσεων μπορεί να έχει άμεσες αρνητικές συνέπειες στον τουρισμό, στη ναυτιλία και στις εξαγωγές, εμποδίζοντας την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.
Η έκθεση στέκεται ιδιαίτερα στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και στην άνοδο των τιμών της ενέργειας και άλλων βασικών αγαθών. Η διάρκεια της σύγκρουσης και το χρονικό διάστημα κατά το οποίο οι τιμές θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα θεωρούνται κρίσιμοι παράγοντες για τις επιπτώσεις στην Ελλάδα και στην Ευρωζώνη.
Ένα νέο κύμα πληθωρισμού θα περιόριζε το διαθέσιμο εισόδημα των Ευρωπαίων ταξιδιωτών, θα αύξανε τα λειτουργικά κόστη των τουριστικών επιχειρήσεων και θα οδηγούσε σε αυστηρότερες χρηματοδοτικές συνθήκες. Παράλληλα, οι υψηλότερες τιμές ενέργειας και τροφίμων θα επιβάρυναν ακόμη περισσότερο τα πιο ευάλωτα ελληνικά νοικοκυριά.
Υψηλός κίνδυνος και από την κλιματική αλλαγή
Στους υψηλής πιθανότητας συστημικούς κινδύνους εντάσσει το ΔΝΤ και την κλιματική αλλαγή. Ακραία καιρικά φαινόμενα, υψηλότερες θερμοκρασίες, ζημιές στις υποδομές και προβλήματα στις μεταφορές ή στην παραγωγή τροφίμων μπορούν να υπονομεύσουν τον τουρισμό, τη γεωργία και τις επενδύσεις.
Το πλήγμα δεν θα περιοριζόταν στις τουριστικές επιχειρήσεις και στους προορισμούς. Θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλότερη οικονομική ανάπτυξη, νέο πληθωρισμό και μεγαλύτερους πιστωτικούς, λειτουργικούς και χρηματοδοτικούς κινδύνους για τις τράπεζες.
Η άμεση σύνδεση του τουρισμού με το χρηματοπιστωτικό σύστημα φαίνεται και από τα χαρτοφυλάκια των τραπεζών. Σύμφωνα με το σχετικό διάγραμμα της έκθεσης, οι επιχειρήσεις φιλοξενίας αντιπροσώπευαν περίπου το 6% του συνολικού δανειακού χαρτοφυλακίου των ελληνικών τραπεζών τον Σεπτέμβριο του 2025.
Ισχυρή ανάκαμψη, αλλά με σοβαρά «αγκάθια»
Στη γενικότερη εικόνα της Ελλάδας, το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι η οικονομία κατέγραψε ισχυρή ανάκαμψη μετά την πανδημία και ξεπέρασε σε επιδόσεις πολλές χώρες της Ευρωζώνης, ενώ η ανεργία υποχώρησε σε μονοψήφιο ποσοστό.
Το δημόσιο χρέος μειώθηκε από το 210% του ΑΕΠ το 2020 στο 146% το 2025 και αναμένεται να συνεχίσει να αποκλιμακώνεται. Ο μεσοπρόθεσμος κίνδυνος για το δημόσιο χρέος χαρακτηρίζεται μέτριος, ενώ η Ελλάδα είχε ανακτήσει έως τις αρχές του 2025 την επενδυτική βαθμίδα από όλους τους μεγάλους οίκους αξιολόγησης.
Την ίδια στιγμή, όμως, ο πληθωρισμός παρέμενε στα τέλη του 2025 πάνω από τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Το ΔΝΤ προειδοποιεί επίσης ότι οι χαμηλές επενδύσεις, η περιορισμένη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, το δημογραφικό πρόβλημα, η χαμηλή παραγωγικότητα και η σταδιακή μείωση της συμβολής των ευρωπαϊκών πόρων θα πιέσουν τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης.
Ιδιαίτερα ευάλωτα παραμένουν και τα νοικοκυριά, καθώς δαπανούν μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους για τρόφιμα, ενέργεια και άλλες βασικές ανάγκες. Σε περίπτωση σοβαρής μείωσης του πραγματικού εισοδήματος, πολλά νοικοκυριά θα μπορούσαν να αναγκαστούν να διαθέτουν έως και το 70% των αποδοχών τους για βασικά έξοδα και την εξυπηρέτηση των δανείων τους.
Πιο ανθεκτική εμφανίζεται η εικόνα των ελληνικών τραπεζών. Παρά τα σενάρια ύφεσης, γεωπολιτικής έντασης και παρατεταμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή, τα τεστ αντοχής του ΔΝΤ δείχνουν ότι οι συστημικές τράπεζες παραμένουν πάνω από τα απαιτούμενα κεφαλαιακά όρια. Ωστόσο, το Ταμείο ζητά αυστηρότερη παρακολούθηση των μεγάλων επιχειρηματικών δανείων και ταχύτερη απεξάρτηση των τραπεζικών κεφαλαίων από τις αναβαλλόμενες φορολογικές πιστώσεις.
