Νέα διάσταση στην υπόθεση της εποπτείας της Μεσαιωνικής Πόλης με drones από τον Δήμο Ρόδου δίνει ο πρώην αντιδήμαρχος και ανεξάρτητος δημοτικός σύμβουλος Τηλέμαχος Καμπούρης, ο οποίος μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινό Xpress» της Ρένας Παυλάκη, αποκάλυψε ότι προτίθεται να απευθυνθεί στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, ζητώντας επίσημη γνωμοδότηση για τη νομιμότητα και τη συμβατότητα του σχεδιαζόμενου έργου με το ευρωπαϊκό και εθνικό πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Αρχικά ο κ. Καμπούρης τόνισε ότι μέσα στη μελέτη και στη διακήρυξη του έργου δεν προκύπτει να υπάρχει γνωμοδότηση ή τεκμηριωμένη θέση του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων (DPO) του Δήμου, παρότι –όπως τόνισε– ο συγκεκριμένος ρόλος είναι θεσμικά κομβικός σε κάθε έργο που ενδέχεται να επηρεάζει τα προσωπικά δεδομένα πολιτών.
Κρίσιμα ερωτήματα για τον DPO του Δήμου Ρόδου
«Ο ρόλος του DPO δεν είναι διακοσμητικός», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι πρόκειται για τον θεματοφύλακα της συμμόρφωσης του φορέα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR), ο οποίος οφείλει να αξιολογεί κινδύνους, να προειδοποιεί για πιθανές παραβιάσεις δικαιωμάτων και να συμμετέχει στις διαδικασίες εκτίμησης αντικτύπου πριν από την υλοποίηση ενός τέτοιου έργου.
Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκαν συγκεκριμένα ερωτήματα προς τη δημοτική αρχή: ενημερώθηκε ο DPO για το έργο; Ζητήθηκε η γνώμη του πριν από τη διακήρυξη του διαγωνισμού; Υπάρχει γραπτή εισήγηση; Ήταν θετική ή αρνητική; Και, κυρίως, εκπονήθηκε η απαιτούμενη Μελέτη Εκτίμησης Αντικτύπου (DPIA), η οποία εξετάζει τις συνέπειες ενός έργου στα προσωπικά δεδομένα και στα δικαιώματα των πολιτών;
Ο πρώην αντιδήμαρχος προειδοποίησε ότι αν ο υπεύθυνος προστασίας δεδομένων παρακάμφθηκε ή δεν κλήθηκε να γνωμοδοτήσει, τότε δημιουργείται σοβαρό ζήτημα ως προς τη διαδικασία που ακολουθήθηκε. Ακόμη σοβαρότερο, όπως σημείωσε, θα ήταν το ενδεχόμενο να είχαν διατυπωθεί επιφυλάξεις οι οποίες αγνοήθηκαν. «Τότε δεν θα μιλάμε για παράλειψη, αλλά για συνειδητή επιλογή να παρακαμφθούν οι προειδοποιήσεις συμμόρφωσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη φύση του ίδιου του έργου, σημειώνοντας ότι πρόκειται για «συστηματική επιτήρηση δημόσιου χώρου με drones», με πιθανές λήψεις εικόνας πολιτών και συλλογή δεδομένων, γεγονός που καθιστά –κατά την άποψή του– ακόμη πιο αναγκαία τη συμμετοχή του DPO και την ύπαρξη τεκμηριωμένων γνωμοδοτήσεων.
Συγκεκριμένα ανέφερε:
“Η αλήθεια είναι ότι ψάχνοντας καθημερινά και διαβάζοντας, γιατί μέσα σε όλα δεν έχουμε και επαρκή πληροφόρηση από τον Δήμο για το τι σκοπεύει να κάνει ή έρχονται ελλιπέστατες εισηγήσεις ή μας δίνονται μόνο αυτά που θέλουν να μας δώσουν. Ψάχνοντας λοιπόν, διαπίστωσα ότι μέσα στη μελέτη και στη διακήρυξη του έργου, δεν περιλαμβάνεται κάποια γνωμοδότηση, κάποια γνώμη από τον υπεύθυνο προστασίας των δεδομένων, τον DPO όπως είπατε, όπως που υποχρεούται να έχει ο δημόσιος φορέας που λέγεται Δήμος από τον GDPR, τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό για τα Προσωπικά Δεδομένα. Ο ρόλος του DPO δεν είναι διακοσμητικός. Είναι ένας άνθρωπος που έχει την απόλυτη ευθύνη να ελέγχει τις υπηρεσίες, και μάλλον όλες τις υπηρεσίες του Δήμου, και αν οι αποφάσεις του Δήμου και κατ’ επέκταση όλων των υπηρεσιών του Δήμου συμμορφώνονται με τη νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα. Αυτός είναι ο ρόλος του, γι’ αυτό τον έχει προσλάβει ο Δήμος. Είναι αυτός που οφείλει να προειδοποιεί αν ένα έργο μπορεί να δημιουργήσει νομικό πρόβλημα ή να παραβιάζει τα δικαιώματα των πολιτών. Οπότε καταλαβαίνετε ότι ο ρόλος του στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι πάρα πολύ κομβικός, πόσο μάλλον η γνωμοδότησή του πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα. Και εδώ προκύπτουν τα συγκεκριμένα ερωτήματα. Ερωτήθηκε ο άνθρωπος αυτός; Έχει ενημερωθεί ο υπεύθυνος προστασίας των δεδομένων για το συγκεκριμένο έργο; Έχει ζητηθεί η γνώμη του έστω; Η γνώμη του, ας την είπε και προφορικά, που στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν πρέπει να λέμε τίποτα προφορικά, γιατί πρέπει να καταγράφονται όλα προκειμένου να έχουμε μια διαφάνεια σε όλα αυτά. Έχει ζητηθεί η γνώμη του πριν τη διακήρυξη του διαγωνισμού; Ήταν θετική ή αρνητική η εισήγησή του; Ξέρετε, επειδή είναι λίγο εξειδικευμένοι όροι, θα έπρεπε πριν ξεκινήσει ο διαγωνισμός, πριν καν επικοινωνηθεί, θα έπρεπε να υπάρχει μια απαιτούμενη μελέτη αντικτύπου για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, όπως την προβλέπει ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός, ο GDPR. Οπότε λοιπόν, από τη στιγμή που υπάρχει συμβεβλημένος DPO, υπεύθυνος προστασίας δεδομένων στα ελληνικά, αν δεν ενημερώθηκε, αν παρακάμφθηκε, τότε διαπιστώνουμε μετά λύπης ότι ο Δήμος προχωράει σε ένα έργο και μετά σκέφτεται τη νομιμότητα. Και από τη στιγμή που ο υπεύθυνος προστασίας είναι ο θεματοφύλακας της συμμόρφωσης, πρέπει να δούμε αν έχει εκφράσει επιφυλάξεις γραπτώς ή αν δεν υπάρχει καν καταγεγραμμένη γνώμη του. Σε κάθε περίπτωση, εάν έχει εκφράσει επιφυλάξεις και αυτές αγνοήθηκαν, τότε το ζήτημα γίνεται αυστηρά πιο σοβαρό. Γιατί τότε δεν θα μιλάμε για παράλειψη, αλλά για μια συνειδητή επιλογή να παρακαμφθούν οι προειδοποιήσεις συμμόρφωσης. Καταλαβαίνετε ότι ο υπεύθυνος προστασίας δεν είναι ένας τυπικός εξωτερικός συνεργάτης. Συγκεκριμένος ρόλος του είναι να παρακολουθεί τη συμμόρφωση του φορέα και να συμβουλεύει τον φορέα ως προς τη συμμόρφωση, να συμμετέχει στις εκτιμήσεις αντικτύπου, στη DPIA που σας είπα, και να λειτουργεί ως εσωτερικός μηχανισμός πρόληψης κινδύνων. Ειδικά όμως αυτό το έργο, που είναι ένα έργο συστηματικής επιτήρησης δημόσιου χώρου με drones, πιθανές λήψεις εικόνας πολιτών και πιθανή τεχνολογική ανάλυση δεδομένων, καθώς και συλλογή υλικού που δεν ξέρουμε και ποιος θα το διαχειρίζεται και ποιος θα το βλέπει, τότε καταλαβαίνετε ότι η απουσία του DPO από τη διαδικασία είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί. Γι’ αυτό και έθεσα τα συγκεκριμένα ερωτήματα και περιμένω απαντήσεις. Αν τελικά αποδειχθεί ότι δεν υπήρξε ουσιαστική εμπλοκή, τότε εύκολα μπορεί να πει κανείς ότι η διοίκηση αγνόησε τον ίδιο μηχανισμό συμμόρφωσης που η ίδια έχει ορίσει, που είναι υποχρεωτικό να ορίσει. Και πότε την αγνοεί κάποιος; Όταν δεν τον βολεύει!”
Στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα
Η σημαντικότερη, ωστόσο, ανακοίνωση της συνέντευξης ήταν η πρόθεσή του να απευθυνθεί ο ίδιος στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Όπως δήλωσε για πρώτη φορά δημόσια μέσω της εκπομπής, θα ζητήσει επίσημη γνωμοδότηση από την ανεξάρτητη αρχή, τονίζοντας ότι από τη στιγμή που η δημοτική αρχή δεν έχει αναζητήσει μέχρι σήμερα μια τέτοια θεσμική τοποθέτηση, θεωρεί υποχρέωσή του ως νομικός, δημοτικός σύμβουλος και πολίτης να το πράξει ο ίδιος.
“Σε κάθε περίπτωση, εγώ σκοπεύω και σαν νομικός και σαν δημοτικός σύμβουλος αλλά και σαν πολίτης, να ζητήσω από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα —και το λέω για πρώτη φορά στην εκπομπή σας— μια γνωμοδότηση, από τη στιγμή που δεν το έκανε η δημοτική αρχή, θα το κάνω εγώ, έχω κάθε έννομο συμφέρον. Και τότε να δούμε και από επίσημα χείλη την απάντηση, που να σας πω την αλήθεια, εύχομαι να είναι θετική η εισήγησή της, γιατί μετά τα ερωτήματα που θα προκύψουν θα είναι πολύ σοβαρά και χρήζουν περαιτέρω ανάλυσης και ελέγχου”, ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η παρέμβαση Καμπούρη έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη κρίσιμο κεφάλαιο στη συζήτηση γύρω από το σχέδιο επιτήρησης της Μεσαιωνικής Πόλης με drones, μεταφέροντας πλέον το επίκεντρο από τη σκοπιμότητα του έργου στο κατά πόσο έχουν τηρηθεί οι εγγυήσεις που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των πολιτών.
