Η Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Δήμου Ρόδου ανακαλεί βεβαιώσεις και δεσμεύσεις υδροδότησης για 3 νέες ξενοδοχειακές επενδύσεις και σταματά τη χορήγηση αντίστοιχων βεβαιώσεων σε 5 δημοτικές ενότητες, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις επανεξέτασης. Η μη υλοποίηση κρίσιμων έργων ύδρευσης και η επιβάρυνση των υπόγειων υδροφορέων ανατρέπουν τον σχεδιασμό στον οποίο είχαν στηριχθεί οι προηγούμενες εγκρίσεις.
Η ομόφωνη απόφαση του διοικητικού συμβουλίου αφορά άμεσα 2 νέες ξενοδοχειακές μονάδες 5 αστέρων σε Γεννάδι και Λίνδο, καθώς και ένα υπό ανέγερση σύνθετο τουριστικό κατάλυμα στο Κοσκινού. Παράλληλα, διαμορφώνει νέο πλαίσιο για τα αιτήματα υδροδότησης νέων ξενοδοχειακών και τουριστικών μονάδων στις Δημοτικές Ενότητες Καλλιθέας, Αφάντου, Αρχαγγέλου, Λινδίων και Νότιας Ρόδου.
Για τις επενδύσεις αυτές, η εξασφάλιση νερού γίνεται κρίσιμο ζήτημα που απαιτεί επανεξέταση του τρόπου κάλυψης των αναγκών τους. Η ανάκληση ισχύει για το μέλλον, χωρίς αναδρομική ισχύ, ενώ η απόφαση διευκρινίζει ότι δεν θίγει η ίδια την ισχύ οικοδομικών αδειών ή άλλων διοικητικών πράξεων που έχουν εκδοθεί από διαφορετικές αρχές. Η αξιολόγηση των συνεπειών στις άδειες αυτές ανήκει στις υπηρεσίες που τις εξέδωσαν.
Οι 3 επενδύσεις που επηρεάζονται άμεσα
Η πρώτη ανάκληση αφορά νέα ξενοδοχειακή μονάδα 5 αστέρων, δυναμικότητας 730 κλινών, στη θέση Παναγιές Γενναδίου της Δημοτικής Ενότητας Νότιας Ρόδου. Ανακαλούνται, ως προς τη δυνατότητα υδροδότησης, η σχετική απόφαση του 2024 και το έγγραφο που εκδόθηκε σε εκτέλεσή της, καθώς και βεβαίωση υδροδότησης του 2020.
Η δεύτερη αφορά νέα ξενοδοχειακή μονάδα 5 αστέρων στην κτηματολογική μερίδα 281 Γαιών Λίνδου, για την οποία είχε ληφθεί σχετική απόφαση το 2025.
Η τρίτη αφορά το υπό ανέγερση σύνθετο τουριστικό κατάλυμα στη θέση Λατομείο Κοσκινού, στις κτηματολογικές μερίδες 384Α, 379Α και 723 Γαιών Κοσκινού, στη Δημοτική Ενότητα Καλλιθέας. Στην περίπτωση αυτή ανακαλούνται η απόφαση και η βεβαίωση που αφορούν την υδροδότηση, αλλά διατηρείται σε ισχύ η βεβαίωση σύνδεσης με το δίκτυο αποχέτευσης.
Κατά το σκεπτικό της απόφασης, οι προηγούμενες βεβαιώσεις είχαν δοθεί υπό ρητές προϋποθέσεις, οι οποίες δεν εκπληρώθηκαν. Η ολοκλήρωση της Β΄ Φάσης των έργων ύδρευσης από το Φράγμα Γαδουρά και η κατασκευή μονάδας αφαλάτωσης χαρακτηρίζονται πλέον αντικειμενικά ανέφικτες για απροσδιόριστο χρόνο. Η επιχείρηση θεωρεί, συνεπώς, ότι έχει εκλείψει η βάση πάνω στην οποία είχαν εκδοθεί οι πράξεις και ότι από αυτές δεν είχε γεννηθεί κεκτημένο δικαίωμα υδροδότησης.
Το έργο ύδρευσης που δεν υλοποιήθηκε
Κομβικό στοιχείο είναι η διάλυση της εργολαβικής σύμβασης για τη Β΄ Φάση των έργων ύδρευσης της Ρόδου από το Φράγμα Γαδουρά, η οποία περιλάμβανε την κατασκευή του Νότιου Υδραγωγείου και των υδραγωγείων Αφάντου και Αρχαγγέλου.
Η σύμβαση είχε υπογραφεί τον Μάρτιο του 2022, έναντι περίπου 20 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ, με συμβατική προθεσμία 30 μηνών και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση από το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Σύμφωνα με την απόφαση, η σύμβαση διαλύθηκε τον Ιούνιο και κανένα από τα παραπάνω έργα δεν έχει κατασκευαστεί.
Ξεχωριστή είναι η περίπτωση της Καλλιθέας, καθώς δεν περιλαμβάνεται ούτε στα υλοποιημένα έργα της Α΄ Φάσης ούτε στο αντικείμενο της Β΄ Φάσης. Τα έργα σύνδεσής της με το Φράγμα Γαδουρά παραμένουν αδημοπράτητα.
Έτσι, σύμφωνα με τα στοιχεία που υιοθετεί το διοικητικό συμβούλιο, καμία από τις 5 δημοτικές ενότητες δεν είναι συνδεδεμένη με το Φράγμα ούτε διαθέτει ορατή προοπτική σύνδεσης. Η υδροδότησή τους στηρίζεται εξ ολοκλήρου σε υπόγειους υδροφορείς.
Η επιχείρηση αναφέρει επίσης ότι είχε ζητήσει να αναλάβει την υλοποίηση του έργου, με μεταβίβαση των πόρων και παράδοση των μελετών και αδειοδοτήσεων, χωρίς να έχει λάβει απάντηση στα σχετικά αιτήματα.
Οι γεωτρήσεις δεν επαρκούν για τον αρχικό σχεδιασμό
Οι γεωτρήσεις που θα χρηματοδοτούνταν από τους ενδιαφερόμενους επενδυτές είχαν προβλεφθεί ως συμπληρωματικό μέτρο, για την κάλυψη αιχμών κατανάλωσης, διακυμάνσεων στις παροχές και μελλοντικών επενδύσεων. Βασική πηγή νερού θα ήταν το Φράγμα Γαδουρά.
Η μη υλοποίηση των έργων αντιστρέφει αυτόν τον σχεδιασμό, καθώς οι γεωτρήσεις καλούνται πλέον να λειτουργήσουν ως αποκλειστική πηγή υδροδότησης. Παράλληλα, παραμένει ανεκτέλεστη η επέκταση των Εγκαταστάσεων Επεξεργασίας Νερού Ρόδου, η δυναμικότητα των οποίων διατηρείται στα 60.000 κυβικά μέτρα ανά 24ωρο.
Στο σκεπτικό καταγράφονται μείωση της απόδοσης των γεωτρήσεων και ποιοτική υποβάθμιση των υδροληψιών. Ειδικά στις Δημοτικές Ενότητες Λινδίων και Νότιας Ρόδου αναφέρεται τεκμηριωμένο πρόβλημα υφαλμύρινσης, σε βαθμό που το παρεχόμενο νερό τιμολογείται ως υφάλμυρο, μαζί με οριακές διαθέσιμες ποσότητες και αυξημένες αναφορές καταναλωτών για την ποιότητά του.
Η προστασία της δημόσιας υγείας και της υδροδότησης των υφιστάμενων καταναλωτών αποτελεί βασικό λόγο της αλλαγής πολιτικής.
Αυτοτελής κάλυψη των αναγκών με θαλάσσια αφαλάτωση
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι στις 5 δημοτικές ενότητες δεν χορηγούνται βεβαιώσεις δυνατότητας υδροδότησης νέων ξενοδοχειακών και τουριστικών μονάδων, ούτε ανεπιφύλακτες ούτε υπό όρους, με τις εξαιρέσεις που ορίζει η ίδια η απόφαση.
Εφόσον δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις εξαίρεσης, οι ενδιαφερόμενοι παραπέμπονται στην πλήρη και αυτοτελή κάλυψη του συνόλου των αναγκών των μονάδων τους μέσω αφαλάτωσης θαλασσινού νερού, με τις απαιτούμενες αδειοδοτήσεις.
Η υδροληψία πρέπει να γίνεται αποκλειστικά από τα θαλάσσια παράκτια ύδατα. Αποκλείεται κάθε άντληση από υπόγειο υδατικό σύστημα, ακόμη και μέσω παράκτιων φρεάτων λήψης, ενώ προβλέπεται διάθεση της άλμης στη θάλασσα.
Στην περίπτωση αυτή, υπεύθυνος φορέας ύδρευσης καθίσταται ο νόμιμος εκπρόσωπος της επιχείρησης. Η δημοτική επιχείρηση χορηγεί μόνο βεβαίωση σύνδεσης με την αποχέτευση, εφόσον η σύνδεση είναι τεχνικά εφικτή και η αντίστοιχη εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων διαθέτει επαρκή δυναμικότητα.
Πότε μπορεί να επανεξεταστεί η υδροδότηση
Η απόφαση συνδέει τη βεβαίωση δυνατότητας σύνδεσης με το δίκτυο ύδρευσης με την εκπόνηση και έγκριση μελέτης εκτίμησης κινδύνου για τις λεκάνες απορροής των σημείων υδροληψίας.
Μέχρι τότε, προβλέπει τη χορήγηση βεβαιώσεων μόνο μετά την ολοκλήρωση των έργων της Β΄ Φάσης του Φράγματος Γαδουρά και, για την Καλλιθέα, μετά τη σύνδεσή της με το Φράγμα. Εναλλακτικά, απαιτείται να διαπιστωθεί ουσιώδης και τεκμηριωμένη βελτίωση των ποσοτικών και ποιοτικών υδρογεωλογικών δεδομένων της αντίστοιχης ζώνης.
Η βελτίωση πρέπει να τεκμηριώνεται με εισήγηση της Διεύθυνσης Υδάτων, επικαιροποιημένο υδατικό ισοζύγιο και αποτελέσματα αναλύσεων και να ακολουθεί νέα απόφαση του διοικητικού συμβουλίου. Ο έλεγχος προβλέπεται για κάθε νέο ή επανυποβαλλόμενο αίτημα.
Παράλληλα, ανατίθεται η άμεση έναρξη των διαδικασιών για τη μελέτη εκτίμησης κινδύνου, με ορίζοντα ολοκλήρωσης τη 12η Ιουλίου 2027, καθώς και η υποβολή υδατικού ισοζυγίου ανά ζώνη, ώστε να προσδιοριστεί η διαθέσιμη ποσότητα νερού για νέες συνδέσεις.
Έλεγχος παλαιών βεβαιώσεων και περιορισμοί στις ιδιωτικές υδροληψίες
Η απόφαση ανοίγει και ευρύτερο έλεγχο των βεβαιώσεων που έχουν χορηγηθεί σε ξενοδοχειακές και τουριστικές μονάδες. Ζητείται, εντός 30 ημερών, πλήρης ονομαστική απογραφή όλων των βεβαιώσεων και υπό όρους δεσμεύσεων από το 2015 σε ολόκληρη την περιοχή αρμοδιότητας της επιχείρησης.
Η απογραφή θα περιλαμβάνει τη δυναμικότητα κάθε μονάδας, τη δηλωθείσα ημερήσια ζήτηση νερού, την υδροληπτική ζώνη, την κατάσταση της οικοδομικής άδειας και το αν έχει συνδεθεί η παροχή. Σκοπός είναι να ακολουθήσει ξεχωριστή και αιτιολογημένη κρίση για κάθε περίπτωση.
Επιπλέον, προβλέπεται η υποβολή τεκμηριωμένων αρνητικών απόψεων προς τις αρμόδιες αδειοδοτικές αρχές για κάθε αίτημα ιδιωτικής υδροληψίας από τους υπόγειους υδροφορείς των 5 δημοτικών ενοτήτων, οποιασδήποτε χρήσης, καθώς και για ανανεώσεις υφιστάμενων αδειών.
Παράλληλα, ζητείται από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου η έκδοση κανονιστικής πράξης που θα απαγορεύει νέες γεωτρήσεις και άλλα υδροληπτικά έργα, καθώς και την αύξηση των απολήψεων από τα υπόγεια υδατικά συστήματα αυτών των περιοχών.
Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να υποβάλουν τις απόψεις τους εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης. Μπορούν επίσης να ζητήσουν επανεξέταση με βάση τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, βεβαίωση σύνδεσης με την αποχέτευση ή το έγγραφο απόρριψης της υδροδότησης που προβλέπεται να χρησιμοποιείται ενώπιον των αρμόδιων αδειοδοτικών αρχών. Τα αιτήματα αυτά θα εξετάζονται κατά προτεραιότητα.
