Ως ζήτημα «αδιαπραγμάτευτο» για το μέλλον των νησιών χαρακτήρισε ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκος την ανάγκη ενσωμάτωσης ειδικής πρόβλεψης για την προσιτή στέγη στο υπό διαβούλευση νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, κατά την πρόσφατη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου.
Ο περιφερειάρχης ανέδειξε το στεγαστικό πρόβλημα ως μία από τις σοβαρότερες κοινωνικές και αναπτυξιακές προκλήσεις των νησιών, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση για το είδος της τουριστικής ανάπτυξης που επιδιώκει η χώρα δεν μπορεί να γίνεται χωρίς αναφορά στους ανθρώπους που στηρίζουν καθημερινά τη λειτουργία των τοπικών κοινωνιών και της οικονομίας. Το ζήτημα της προσιτής κατοικίας δεν αποτελεί δευτερεύουσα παράμετρο της τουριστικής ανάπτυξης, αλλά βασική προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα των νησιών και τη διατήρηση της κοινωνικής τους συνοχής.
«Για μας, κανένα χωροταξικό, ειδικά για τα νησιά μας, δεν θα πρέπει να κλείνει χωρίς να έχει μέσα ειδική ενότητα για αυτό το θέμα», τόνισε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι γενικά η στέγη, αλλά η «προσιτή στέγη» — ένας όρος που, όπως ανέφερε, κυριαρχεί πλέον στον ευρωπαϊκό διάλογο για τις περιοχές με έντονη τουριστική πίεση, αλλά όχι μόνο σε αυτές. Αναφορά έκανε στην εμπειρία του από την Επιτροπή των Περιφερειών στις Βρυξέλλες, όπου — όπως σημείωσε — το ζήτημα της προσιτής στέγης βρίσκεται πλέον στις πρώτες θέσεις της ατζέντας των ευρωπαϊκών περιφερειών, ανεξαρτήτως αν πρόκειται για αστικές, αγροτικές ή τουριστικές περιοχές. Μάλιστα, τόνισε ότι απαιτείται μια ευρωπαϊκή συμμαχία περιοχών με έντονη τουριστική δραστηριότητα, προκειμένου να διεκδικηθούν χρηματοδοτικά εργαλεία και ειδικά προγράμματα για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
“Η προσιτή στέγη είναι ένα στοιχείο αυτής της συζήτησης, που για μας είναι αδιαπραγμάτευτο. Στο Περιφερειακό Συμβούλιο ξεκίνησε από μας η συζήτηση, καταθέσαμε συγκεκριμένες προτάσεις. Χωρίς να διεκδικούμε τη μοναδικότητα της σοφίας, δηλώνοντας παντού ότι είμαστε ανοιχτοί σε κάθε συζήτηση, να συνδράμουμε, να ακούσουμε, να καταλάβουμε, να διορθώσουμε ενδεχομένως. Και αναφέρομαι σε ένα πολύ συγκεκριμένο θέμα που έχει να κάνει με την κατοικία. Την κοινωνική κατοικία. Τι ανάπτυξη θέλουμε, πώς θα είναι η ανάπτυξη; Τι τουρισμό θέλουμε; Πολύ ωραία συζήτηση όλη αυτή. Ο άνθρωπος που υποστηρίζει, ο άνθρωπος που είναι ο πυλώνας αυτής και αυτού του κλάδου της οικονομίας, όπως όλων των κλάδων, πού βρίσκεται σε αυτή τη συζήτηση; Κυρίες και κύριοι, πουθενά. Για μας αυτό μας απογοητεύει και μας θυμώνει. Κάναμε πολλές προτάσεις. Επαναλαμβάνω, ποτέ δεν είπαμε ότι διεκδικούμε τη σοφία ως προς αυτό το θέμα. Και λέμε ότι το θέμα της έλλειψης προσιτής στέγης στα νησιά πρέπει να αντιμετωπιστεί. Επαναλαμβάνω, προσιτή στέγη. Γι’ αυτό και ο τίτλος “κοινωνική κατοικία”. Κρατήστε τη λέξη “προσιτή”, γιατί αυτό είναι το κλειδί.” ανέφερε.
Ο κ. Χατζημάρκος αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες που έχει ήδη αναλάβει η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις στο πλαίσιο της διαβούλευσης, χωρίς — όπως είπε — διάθεση «μοναδικότητας της σοφίας», αλλά με πρόθεση ουσιαστικής συμβολής στον δημόσιο διάλογο. Μεταξύ αυτών, πρότεινε τη δημιουργία περιοχών με ειδικούς όρους αποκλειστικά για κοινωνική κατοικία, καθώς και την επέκταση οικισμών, ώστε να δοθεί νέα ζωή στα χωριά που σήμερα ερημώνουν.
“Προσιτή στέγη λοιπόν με τους σημερινούς κανόνες δεν μπορεί να βρεθεί στα νησιά. Και εμείς ζητήσαμε ένα περιβάλλον κανόνων τέτοιο που να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της στέγασης. Η πρώτη συζήτηση ήταν περιοχές με ειδικούς όρους μόνο για κοινωνική κατοικία. Μας είπαν “δεν γίνεται”. Το δεύτερο που είπαμε είναι να πάμε στους οικισμούς. Μια άλλη μεγάλη συζήτηση που γίνεται στη χώρα μας είναι ότι χωριά ερημώνουν. Ποιος δεν θα ήθελε να δει τα χωριά μας να ζωντανεύουν ξανά; Τα σχολεία να γεμίζουν μαθητές; Η πλατεία να γεμίζει κόσμο, ζωντάνια, κίνηση και μόνιμο πληθυσμό; “Αλλά δεν βγαίνει”, μας είπαν και αυτό. Γιατί δεν βγαίνει η επέκταση των οικισμών; Προσπαθούμε ακόμα να καταλάβουμε. Θέλω να πιστεύω ότι δεν είναι απολύτως αληθές ότι οι υπολογισμοί όλοι και στα τοπικά και ειδικά πολεοδομικά γίνονται με βάση τον πληθυσμό που έχουν τα νησιά μας 1η Νοεμβρίου με 30 Μαρτίου. Γιατί εγώ δεν γνωρίζω κανένα νησί μας που 1η Νοεμβρίου με 30 Μαρτίου είναι πιεστικό το να το επισκεφθείς ή να ζεις εκεί. Μάλλον κάπου το καράβι σαλπάρει λίγο στραβά ως προς αυτά και πρέπει να το ξαναδούμε” ανέφερε.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στις κοινωνικές διαστάσεις του ζητήματος, σημειώνοντας ότι η στεγαστική κρίση στα νησιά δεν αφορά μόνο τους εργαζόμενους στον τουρισμό, αλλά το σύνολο των ανθρώπων που κρατούν «όρθια» την κοινωνία: δασκάλους, γιατρούς, νοσηλευτές, διασώστες του ΕΚΑΒ, λιμενικούς, αστυνομικούς και εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα. «Δεν στηρίζουν μόνο τη λειτουργία της οικονομίας, στηρίζουν τη λειτουργία της κοινωνίας», ανέφερε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, συνέδεσε άμεσα το θέμα της προσιτής κατοικίας με τη φέρουσα ικανότητα των νησιών, εκφράζοντας την άποψη ότι δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη όταν οι άνθρωποι που εργάζονται και ζουν στους νησιωτικούς προορισμούς αδυνατούν να εξασφαλίσουν αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.
“Θέλω να πιστεύω επίσης ότι όλοι όσοι συμμετέχουν σε αυτόν τον δημόσιο διάλογο, με όποια αντίληψη έχει ο καθένας, τα θέματα της κοινωνικής κατοικίας τα βάζουν υψηλά και θέλουν να αντιμετωπιστούν. Θέλουν αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και για τους εργαζόμενους και για τον μόνιμο πληθυσμό. Και όταν λέω εργαζόμενοι, δεν είναι μόνο οι εργαζόμενοι στον τουρισμό. Όλοι εδώ πέρα ξέρουμε πολύ καλά ότι κοινωνική κατοικία για μας είναι όλος ο δημόσιος τομέας. Όλος ο δημόσιος τομέας: δάσκαλοι, καθηγητές, νοσηλευτές, ΕΚΑΒίτες, λιμενικοί, αστυνομικοί, ιατρικό προσωπικό, νοσηλευτικό προσωπικό κλπ. Και βεβαίως όλοι οι εργαζόμενοι στον τουρισμό, τους οποίους τους λέμε εποχιακούς. Και η ερώτηση που έχω να κάνω είναι σημαντική: Τους ρώτησε κανείς αυτούς τους ανθρώπους εάν είχαν τη δυνατότητα να μείνουν εκεί, να πάρουν και την οικογένειά τους αυτούς τους επτά μήνες που οι ίδιοι έχουν βρει εργασία σε έναν τόπο, αν θα το έκαναν; Γιατί δεν τους βάζει κανείς αυτούς στον δημόσιο διάλογο; Γιατί κάποιος πρέπει να αποφασίζει γι’ αυτούς χωρίς οι ίδιοι να μιλούν; Για μας λοιπόν η κοινωνική κατοικία είναι πάρα πολύ μεγάλης αξίας θέμα. Είναι κρίσιμο για τη φέρουσα ικανότητα και κανένας δεν μπορεί να με πείσει ότι η κοινωνική κατοικία και το επίπεδο διαβίωσης των ανθρώπων που στηρίζουν τη λειτουργία ενός τόπου – και δεν είναι μόνο η οικονομία του, “τη λειτουργία της οικονομίας” θα πει κάποιος ο οποίος θέλει ενδεχομένως να το βλέπει λίγο στενόμυαλα – ότι είναι ο εργαζόμενος στον τουρισμό. Όμως ο δάσκαλος, ο καθηγητής, ο νοσηλευτής, ο αστυνομικός, ο λιμενικός, ο διασώστης του ΕΚΑΒ, δεν στηρίζει τη λειτουργία της οικονομίας, στηρίζει τη λειτουργία της κοινωνίας. Παραμένει όρθια η κοινωνία εκεί” ανέφερε ο Περιφερειάρχης.
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου έστειλε σαφές μήνυμα ότι το ζήτημα της προσιτής στέγης δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα παράμετρος της τουριστικής ανάπτυξης, αλλά ως βασική προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα των νησιών και τη διατήρηση της κοινωνικής τους συνοχής. «Για μας κανένα χωροταξικό, ειδικά για τα νησιά μας, δεν θα πρέπει να κλείνει χωρίς να έχει μέσα ειδική ενότητα για αυτό το θέμα», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως όσοι συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο οφείλουν να επιδιώκουν πραγματικές λύσεις και όχι τη διατήρηση ενός προβλήματος που προσφέρεται για πολιτική εκμετάλλευση.
“Για μας κανένα χωροταξικό, ειδικά για τα νησιά μας, δεν θα πρέπει να κλείνει χωρίς να έχει μέσα ειδική ενότητα για αυτό το θέμα. Εάν όλοι θέλουμε πραγματικά να το λύσουμε και κάποιοι από εμάς δεν θέλουν απλώς να το συντηρούν για να έχουν να στηρίζουν πολιτικά την πολιτική τους ιδεολογία.»
