Η διαχείριση των απορριμμάτων στα νησιά περνά σταδιακά από τον πολυετή σχεδιασμό σε μια πιο ώριμη φάση υλοποίησης, καθώς σειρά μεγάλων έργων σε Κυκλάδες και Δωδεκάνησα κινείται πλέον προς τον ανταγωνιστικό διάλογο. Στο επίκεντρο βρίσκονται η Ρόδος, η Σαντορίνη, η Κως και η Κάλυμνος, αλλά και το μεγάλο πακέτο υποδομών για Μύκονο, Πάρο, Σύρο και Τήνο, σε μια περίοδο κατά την οποία η νησιωτικότητα, η έντονη τουριστική δραστηριότητα και οι περιορισμένοι διαθέσιμοι χώροι κάνουν τη διαχείριση των αποβλήτων μία από τις πιο δύσκολες περιβαλλοντικές εξισώσεις της χώρας.
Η κινητικότητα είναι πλέον αισθητή. Σύμφωνα με πληροφορίες, για τη Σαντορίνη έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία προεπιλογής και το επόμενο βήμα είναι η έγκριση των τευχών της Β1 φάσης, εξέλιξη που αναμένεται μέσα στο αμέσως επόμενο διάστημα και θα ανοίξει τον δρόμο για τον ανταγωνιστικό διάλογο. Στο ίδιο περίπου στάδιο βρίσκεται το έργο Κω–Καλύμνου, ενώ αντίστοιχη πορεία ακολουθεί και το πακέτο των Κυκλάδων που αφορά Σύρο, Μύκονο, Τήνο και Πάρο. Για τα τελευταία προβλέπεται η έγκριση των τευχών της επόμενης φάσης, ενώ παράλληλα επικαιροποιούνται οι τεχνικές αναλύσεις και τα οικονομικά δεδομένα των έργων.
Η Ρόδος βρίσκεται ένα βήμα πιο μπροστά. Ο διαγωνισμός έχει ήδη εισέλθει στον ανταγωνιστικό διάλογο, με τη διαδικασία να περνά πλέον στο στάδιο όπου οι υποψήφιοι αποκτούν πρόσβαση στα τεχνικά δεδομένα, υποβάλλουν παρατηρήσεις και πραγματοποιούν κατ’ ιδίαν συναντήσεις με την αναθέτουσα αρχή. Προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η λειτουργία Virtual Data Room, στο οποίο θα αναρτώνται τα στοιχεία του έργου, πριν ολοκληρωθεί η επεξεργασία των τεχνικών και συμβατικών κειμένων που θα οδηγήσει στη συνέχεια προς τις δεσμευτικές προσφορές. Η εκτίμηση είναι ότι η Ρόδος βρίσκεται περίπου ένα δίμηνο μπροστά από τα υπόλοιπα νησιωτικά έργα που προωθούνται την ίδια περίοδο.
Το στοίχημα των νησιών
Η επιτάχυνση των διαγωνισμών αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη η σημερινή κατάσταση στη διαχείριση απορριμμάτων στο Νότιο Αιγαίο. Σύμφωνα με το ισχύον Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων, το οποίο στηρίζεται σε καταγραφές της περιόδου 2019-2021, στην Περιφέρεια παράγονται περίπου 285.000 τόνοι αποβλήτων ετησίως. Από αυτούς, περίπου το 91% οδηγείται σε ταφή ή δεματοποίηση και μόλις το 9% ανακυκλώνεται.
Το ποσοστό της ταφής παραμένει εξαιρετικά υψηλό και αποτυπώνει το μέγεθος της απόστασης που πρέπει να καλυφθεί, την ώρα που η ίδια η Περιφέρεια επισημαίνει ότι έως και το 91% των αποβλήτων καταλήγει σήμερα σε υγειονομική ταφή, με τις υποδομές διαλογής και ανακύκλωσης να παραμένουν περιορισμένες.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη εντονότερο τους θερινούς μήνες. Σε πολλά τουριστικά νησιά ο πραγματικός πληθυσμός πολλαπλασιάζεται μέσα σε λίγες εβδομάδες, μαζί με τις ποσότητες των παραγόμενων απορριμμάτων, χωρίς να αυξάνεται αντίστοιχα η δυναμικότητα των διαθέσιμων υποδομών. Ταυτόχρονα, η έλλειψη διαθέσιμης γης περιορίζει δραστικά τις εναλλακτικές επιλογές.
Αυτό ακριβώς αποτελεί, σύμφωνα με αρμόδια πηγή, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των νησιών, ο χώρος είναι δυσεύρετος, ιδιαίτερα σε περιοχές με υψηλή τουριστική ανάπτυξη. Η απλή ταφή των απορριμμάτων δεν μπορεί να αποτελεί μακροπρόθεσμη λύση, καθώς στόχος είναι μετά την επεξεργασία να οδηγείται προς ταφή ένα πολύ μικρότερο υπόλειμμα, παρατείνοντας ταυτόχρονα τη διάρκεια ζωής των ΧΥΤΥ. Η εκτίμηση που διατυπώνεται είναι ότι το πρόβλημα αφορά σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό το σύνολο των νησιών.
