Ριζικές αλλαγές στον τρόπο που θα εκλέγουμε δημάρχους και περιφερειάρχες φέρνει ο νέος ενιαίος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος αναρτήθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τον υπουργό Εσωτερικών, Θοδωρή Λιβάνιο. Το θεσμικό αυτό πλαίσιο, που αναμένεται να ψηφιστεί στη Βουλή εντός του Ιουνίου, μαζεύει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις σε ένα κείμενο 761 άρθρων, αλλάζοντας ριζικά το σκηνικό των επόμενων τοπικών εκλογών του 2028.
Η μεγαλύτερη ανατροπή εντοπίζεται στην κατάργηση της δεύτερης Κυριακής των εκλογών. Πλέον, η ανάδειξη των δημοτικών και περιφερειακών αρχών θα γίνεται σε μία και μόνη φάση, με τη χρήση της «Εναλλακτικής Ψήφου». Οι ψηφοφόροι θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν στο ίδιο ψηφοδέλτιο έναν δεύτερο συνδυασμό ως εναλλακτική επιλογή.
Το νέο σύστημα εκλογής θα λειτουργεί ως εξής:
-
Δήμαρχος ή περιφερειάρχης εκλέγεται από την πρώτη φάση ο επικεφαλής του συνδυασμού που θα συγκεντρώσει ποσοστό μεγαλύτερο του 42%.
-
Αν κανένας συνδυασμός δεν πιάσει αυτό το όριο, το δικαστήριο προχωρά στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης ανάμεσα στους δύο πρώτους. Σε αυτούς τους δύο θα προτίθενται οι εναλλακτικές (δεύτερες) ψήφοι που πήραν από τα ψηφοδέλτια των υπόλοιπων συνδυασμών που αποκλείστηκαν. Νικητής θα ανακηρύσσεται όποιος συγκεντρώσει την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία μετά από αυτή την πρόσθεση.
Η θητεία των νέων αρχών παραμένει πενταετής, με τις κάλπες να στήνονται πλέον σταθερά την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο ανοίγει την πόρτα στην τεχνολογία, εισάγοντας την προαιρετική ηλεκτρονική ψηφοφορία σε ειδικά εκλογικά κέντρα και πάντα με την παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου. Η ηλεκτρονική κάλπη θα επιστρατεύεται επίσης για τη διεξαγωγή συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων, αλλά και για την ανάδειξη των συμβουλίων νέων, με σκοπό να διευκολυνθεί η συμμετοχή των πολιτών.
Πέρα από το καθαρά εκλογικό κομμάτι, ο Κώδικας βάζει τάξη στο δαιδαλώδες τοπίο των αρμοδιοτήτων ανάμεσα σε κεντρικό κράτος, δήμους και περιφέρειες για να σταματήσουν οι καθυστερήσεις και οι επικαλύψεις. Το σχέδιο νόμου θα παραμείνει ανοιχτό για σχόλια στην πλατφόρμα opengov.gr μέχρι τις 4 Ιουνίου 2026, δίνοντας την ευκαιρία στους ανθρώπους της αυτοδιοίκησης και στους πολίτες να καταθέσουν τις προτάσεις τους πριν το κείμενο πάρει τον δρόμο για την Ολομέλεια της Βουλής.
