Το πρόβλημα της στέγης στην Ελλάδα παραμένει εκρηκτικό, καθώς η ραγδαία αύξηση των τιμών στα ενοίκια σε συνδυασμό με τους χαμηλούς μισθούς πιέζουν χιλιάδες νοικοκυριά, κυρίως στις μεγάλες πόλεις.

Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat για το 2024, το κόστος στέγασης απορροφά σημαντικό ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος, όχι μόνο λόγω ενοικίων ή στεγαστικών δανείων, αλλά και εξαιτίας των αυξημένων λογαριασμών κοινής ωφέλειας και φόρων.

Το πρόβλημα προσιτής στέγασης πιέζει τους ανθρώπους που ζουν σε όλες σχεδόν τις μεγάλες πόλεις. Η αναζήτηση μιας δίκαιης, βιώσιμης και προσβάσιμης κοινωνικής στέγασης απασχολεί διαρκώς την ευρωπαϊκή πολιτική ατζέντα. Τον Δεκέμβριο του 2024, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να συστήσει ειδική επιτροπή διάρκειας ενός έτους για την κρίση στέγασης, με στόχο την ανάπτυξη λύσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε πως ξεκίνησε η δημόσια διαβούλευση για το πρώτο Ευρωπαϊκό σχέδιο προσιτής κατοικίας, με στόχο την αντιμετώπιση της κρίσης που επηρεάζει εκατομμύρια Ευρωπαίους.

Το σχέδιο αναμένεται να υλοποιηθεί το επόμενο έτος (ως την άνοιξη του 2026) και αποσκοπεί στη στήριξη των κρατών μελών, των περιφερειών και των πόλεων της ΕΕ ώστε να ενισχύσουν τη διαθεσιμότητα και την προσβασιμότητα σε προσιτές κατοικίες, κινητοποιώντας δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις.

Πρωτότυπες λύσεις

Η Ισπανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια οξεία στεγαστική κρίση, με τις κυβερνήσεις να αναζητούν τρόπους για φθηνότερα ενοίκια. Λύση στο πρόβλημα έρχονται να δώσουν νέοι επιχειρηματίες προτείνοντας καινοτόμες λύσεις.

Τι ισχύει στην ΕΕ

Στη Δανία, και κυρίως στην Κοπεγχάγη, το βασικό μοντέλο κοινωνικής κατοικίας είναι η συνεταιριστική κατοικία. Οι κάτοικοι συμμετέχουν ως μέλη σε συνεταιρισμούς που κατέχουν και διαχειρίζονται τις κατοικίες, προσφέροντας έτσι προσιτή και συλλογικά διαχειριζόμενη στέγη.

Η Γερμανία έχει υιοθετήσει ένα σύστημα ρυθμιζόμενων ενοικίων που προστατεύει τους ενοικιαστές από υπερβολικές αυξήσεις. Οι ιδιοκτήτες των κατοικιών είναι κυρίως ιδιώτες, ενώ παράλληλα υπάρχουν και δημοτικές εταιρείες που διαχειρίζονται κοινωνική κατοικία, προσφέροντας εναλλακτικές λύσεις στην αγορά.

Στην Ολλανδία, περίπου το 30-40% της αγοράς κατοικίας καλύπτεται από κοινωνικές κατοικίες που διαχειρίζονται μη κερδοσκοπικές οργανώσεις. Η πρόσβαση σε αυτές είναι συχνά περιορισμένη με βάση εισοδηματικά κριτήρια, ενώ το κράτος παρέχει επιδοτήσεις για να στηρίξει νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα.

Στη Γαλλία, τα HLM (Habitations à Loyer Modéré) αποτελούν επιδοτούμενες κατοικίες με χαμηλά ενοίκια που διαχειρίζονται δημόσιοι οργανισμοί ή κοινωνικοί φορείς. Στόχος τους είναι να παρέχουν πρόσβαση σε στέγη σε οικονομικά ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.