Οι Έλληνες παίρνουν τον χρόνο τους στα καφέ των Βρυξελλών. Κινούνται σαν στο σπίτι τους, πιάνουν κουβέντα με τους εργαζόμενους και κάνουν τους υπόλοιπους πελάτες να νιώθουν outsiders. Αυτά περιγράφει το Politico σε σχετικό δημοσίευμα, στο οποίο μάλιστα καλεί τους Ιταλούς να… κρατήσουν σημειώσεις.
Όπως περιγράφει το Politico, στην ουρά για καφέ το Meli, καφέ στις Βρυξέλλες, είναι η ώρα της απογευματινής «επιδρομής» για καφέ μετά το μεσημεριανό, στην καρδιά της ευρωπαϊκής συνοικίας της πόλης. Η πολυσύχναστη καφετέρια είναι γεμάτη από υπαλλήλους των οργάνων της ΕΕ και λομπίστες, ντυμένους με κοστούμια σε μια χαρακτηριστικά περιορισμένη γκάμα αποχρώσεων του σκούρου μπλε.
Ανάμεσα στους ψιθύρους ακούγεται μια γυναικεία φωνή: «Ένα φρέντο εσπρέσο», λέει, «σκέτο». Πριν φύγει με την παγωμένη, χωρίς ζάχαρη παραγγελία της, η πελάτισσα πιάνει κουβέντα με το προσωπικό. Η συζήτηση έχει την ευγενική οικειότητα παλιών φίλων που πέφτουν τυχαία ο ένας πάνω στον άλλον ένα απόγευμα Σαββάτου. Κεφάλια στρέφονται προς τον πάγκο, καθώς αρκετοί γαλλόφωνοι με κοστούμια στην ουρά μοιάζουν να είναι εξίσου ανυπόμονοι και γοητευμένοι, ίσως ακόμη και λίγο ζηλιάρηδες που δεν ανήκουν στον εσωτερικό κύκλο.
Το Meli άνοιξε το 2019, στην καρδιά του μονότονου πλέγματος από τσιμέντο και εξουσία που συνδέει τα κεντρικά γραφεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου, αναφέρει η Ελληνίδα συντάκτρια του δημοσιεύματος. Τα ελληνικά καφενεία έχουν αθόρυβα κατακτήσει τη «φούσκα» των Βρυξελλών, προσφέροντας μια καθημερινή ανάπαυλα από τη φασαρία και την ένταση των διαδρόμων της εξουσίας, κερδίζοντας έδαφος απέναντι στα τοπικά βελγικά καφέ, τις απρόσωπες αμερικανικές αλυσίδες, ακόμη και τους Ιταλούς δεξιοτέχνες του espresso, στο ίδιο τους το γήπεδο, προσθέτει.
Πολλά από τα καφέ που πρωταγωνιστούν στην ελληνική «κατάληψη» του καφέ -πέρα από το To Meli, υπάρχουν τα Papillon, Caffeine, Cherry κ.ά.- γεννήθηκαν μέσα από την κρίση χρέους της δεκαετίας του 2010, όταν η χώρα αντιμετώπισε οικονομική κατάρρευση και η ανεργία ξεπέρασε το 27%. Οι ιδιοκτήτες του Meli μετακόμισαν αρχικά στο Βέλγιο το 2013, αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες, προτού ανοίξουν το πρώτο τους κατάστημα έξι χρόνια αργότερα. Πολλά από τα μέλη του προσωπικού έφτασαν επίσης στις Βρυξέλλες κατά τη διάρκεια της κρίσης για να βρουν δουλειά. Με τον τυπικό μεσογειακό τρόπο, πολλοί παρακινήθηκαν από συγγενείς ή φίλους που ήδη εργάζονταν στα καφέ.
Τετραπλασιασμός εσόδων και η ελληνική κουλτούρα του καφέ
Το Meli έχει σημειώσει τεράστια επιτυχία, με τα έσοδα να έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 300% από το 2013 έως το 2024. Ο γείτονάς του, το ελληνικής ιδιοκτησίας Papillon, έχει δει τα έσοδά του να τετραπλασιάζονται, δήλωσε στο Politico ο διευθυντής του καφέ, Βασίλης Τσουράπης. Ο ίδιος, όπως πολλά από τα μέλη του προσωπικού, κατέληξε να εργάζεται στο Papillon μέσω συγγενικής σχέσης. Ένας ακόμη σερβιτόρος στο Meli είναι ξάδελφος του ιδιοκτήτη.
Η ελληνική κουλτούρα του καφέ δεν έχει θεμελιωδώς να κάνει με την ταχύτητα, την αποτελεσματικότητα ή ακόμη και την καφεΐνη. Οι Ιταλοί φημίζονται ότι πίνουν τον καφέ τους στο μπαρ, όρθιοι, είτε πρόκειται για μια δόση εσπρέσο είτε για τον πιο μεγάλο, πλούσιο σε γάλα, καπουτσίνο.
Στην Ελλάδα, ο καφές είναι μια κατεξοχήν κοινωνική υπόθεση, ίσως η πιο οικεία δραστηριότητα που περιλαμβάνει την επίσκεψη σε ένα κατάστημα. Η πράξη του «πάμε για καφέ» σού επιτρέπει να αφοσιωθείς στον συνομιλητή σου. Θα μπορούσε να αποδοθεί χονδρικά ως: «Ας καθίσουμε για αρκετές ώρες, πίνοντας γουλιές από τον φρέντο μας και ας μιλήσουμε για όλα και για τίποτα». Είναι το είδος της συζήτησης που γίνεται όταν το άγχος της δουλειάς και της πόλης έχει λιώσει και το μυαλό σου σταματά να τρέχει στη λίστα με τις υποχρεώσεις σου.
Η αίσθηση αυτής της ατμόσφαιρας είναι που προσελκύει τους μονίμως υπερφορτωμένους με δουλειά υπαλλήλους στην ΕΕ. Ο ίδιος ο καφές αντικατοπτρίζει αυτή την πραγματικότητα. Τα πιο δημοφιλή ροφήματα για τις ζεστές καλοκαιρινές ημέρες, ο φρέντο εσπρέσο και ο φρέντο καπουτσίνο, περιέχουν δύο δόσεις εσπρέσο χτυπημένες, όχι ανακατεμένες, πάνω από πολύ πάγο.
Πριν από την άφιξη του εσπρέσο στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1990, το πιο συνηθισμένο παγωμένο ρόφημα ήταν ο φραπές, φτιαγμένος από στιγμιαίο καφέ και χτυπημένος με πάγο και/ή γάλα. Το μοναδικό χαρακτηριστικό σε όλες αυτές τις συνταγές είναι ότι συνοδεύονται από έναν παχύ αφρό στην κορυφή, ο οποίος παράγει περισσότερο καφέ καθώς λιώνει ο πάγος. Προορίζονται να πίνονται αργά, με μικρές γουλιές, όχι να καταναλώνονται μονορούφι.
Ο φρέντο είναι τόσο απαραίτητος για τον νοσταλγικό Έλληνα του εξωτερικού, ώστε ακόμη και εκείνες τις άθλιες, υγρές χειμωνιάτικες ημέρες των Βρυξελλών, όταν ο ήλιος δεν έχει εμφανιστεί για εβδομάδες, πολλοί από εμάς εξακολουθούμε να επιλέγουμε το παγωμένο ρόφημα, αναφέρει το Politico.
Φρέντο: Μια ιστορία της διασποράς
Η συντάκτρια του δημοσιεύματος περιγράφει: «Ζω εκτός Ελλάδας εδώ και 13 χρόνια. Όπου κι αν έχω βρεθεί, ιδιαίτερα όταν ο καιρός είναι ζεστός, πάντα θρηνώ για την απουσία ενός φρέντο εσπρέσο. Εκτός από δύο καφέ που απευθύνονται κυρίως στην ελληνική και κυπριακή κοινότητα του Λονδίνου, η μοναδική φορά που είδα φρέντο εσπρέσο εκτός Ελλάδας ήταν, εντελώς τυχαία, στο Ουλουβάτου του Μπαλί, περίπου το 2021. Πήρα δύο για τον εαυτό μου και κατευθύνθηκα κατευθείαν προς την παραλία. Δεν γνώριζα τότε, όταν μετακόμισα στις Βρυξέλλες, ότι κατέληγα σε ένα μέρος όπου τα ελληνικά καφέ παίζουν δυνατά στο παιχνίδι του καφέ και συναγωνίζονται στα ίσα τους Ιταλούς».
Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, τα καφέ αυτά γεμίζουν κυρίως με εργαζομένους της ΕΕ, δημοσιογράφους και εκλεγμένους αξιωματούχους που πραγματοποιούν συναντήσεις στην αρχή κάθε ώρας. Τα Σαββατοκύριακα, το αρχικό κατάστημα του To Meli στον κυκλικό κόμβο Schuman παρουσιάζει ένα περίεργο φαινόμενο. Με την περιοχή γύρω από το κτίριο Μπερλεμόν της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να έχει αδειάσει από υπαλλήλους, το καφέ γεμίζει με Έλληνες και Κύπριους που απολαμβάνουν χαλαρά τα ροφήματά τους. Μια συγκεκριμένη Κυριακή, μάλιστα, είδα έναν Ελληνορθόδοξο ιερέα να χαιρετά μια παρέα ανδρών, οι οποίοι διέκοψαν για λίγο τους φρέντο τους για να του φιλήσουν το χέρι, προτού τού αγοράσουν μερικά αρτοσκευάσματα.
«Είναι ένα μέρος, όχι μόνο για επαγγελματικές συναντήσεις. Είναι και για φίλους», δήλωσε στο Politico ένας Κύπριος αξιωματούχος της ΕΕ που ζει στις Βρυξέλλες εδώ και 10 χρόνια. «Δεν είναι ένα μέρος της φούσκας, είναι ένα ελληνικό μέρος» σημείωσε.
Πολλοί από τους Ευρωπαίους αξιωματούχους με τους οποίους μίλησε το Politico κατά τη διάρκεια αρκετών πρόσφατων επισκέψεων στα ελληνικά καφέ δήλωσαν ότι δεν σκέφτονται απαραίτητα την ελληνικότητα του χώρου, αλλά εκτιμούν την ποιότητα του καφέ και του φαγητού, καθώς και τη χαλαρή ατμόσφαιρα.
