Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο τίθεται σε ισχύ από τις 19 Αυγούστου, θεσπίζει αυστηρότερους περιορισμούς για φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα στην Ελλάδα.

Ειδικότερα, καθορίζει με σαφήνεια τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση νέων έργων ΑΠΕ και σταθμών αποθήκευσης, με επιπλέον δικλείδες ασφαλείας για την προστασία του περιβάλλοντος, των τοπικών κοινωνιών και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και ενέργειας εξέδωσε 18 ερωτήσεις και απαντήσεις με στόχο την αποσαφήνιση των όσων θεσπίζονται με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο.

1) Τι περιλαμβάνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και γιατί αποτελεί σημαντική θεσμική μεταρρύθμιση; Τι αλλάζει στην πράξη σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς;

Θεσπίζονται σαφείς κανόνες για την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αυστηρότερα κριτήρια αποκλεισμού, μεταξύ άλλων, για:

– περιοχές Natura 2000, με έμφαση στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας,
– λοιπές ειδικά προστατευόμενες περιοχές,
– δάση και δασικές εκτάσεις,
– περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μ.,
– μνημεία και αρχαιολογικές ζώνες,
– νησιωτικές και τουριστικές περιοχές,

ενώ δημιουργείται ένα σταθερό και διαφανές πλαίσιο για επενδύσεις και αδειοδοτήσεις.

Ειδικότερα, το νέο ΕΧΠ βάζει σαφείς κανόνες στη χωροθέτηση των ΑΠΕ, ώστε η βιώσιμη ανάπτυξη να προχωρήσει με σχέδιο, προστασία του περιβάλλοντος και σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες.

2) Ποιες τεχνολογίες ΑΠΕ καλύπτει το νέο πλαίσιο και ποιες εξαιρούνται;

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο καλύπτει το σύνολο των βασικών τεχνολογιών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αποθήκευσης ενέργειας. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει: φωτοβολταϊκούς σταθμούς, αιολικά πάρκα, μικρά υδροηλεκτρικά έργα, μονάδες βιομάζας, βιοαερίου, βιορρευστών και παραγωγής βιομεθανίου, γεωθερμικές εγκαταστάσεις, καθώς και -για πρώτη φορά- τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, όπως μπαταρίες.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια δικαίου και να μην ανατρέπονται υφιστάμενες επενδύσεις και μικρές ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Εκτός πεδίου εφαρμογής παραμένουν:

– έργα που λειτουργούν ήδη ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης,
– μικρές εγκαταστάσεις ΑΠΕ που εξαιρούνται από αδειοδοτικές διαδικασίες,
– μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα και έργα αντλησιοταμίευσης,
– φωτοβολταϊκά που εγκαθίστανται σε στέγες κτιρίων, στους ακάλυπτους χώρους των οικοπέδων καθώς και σε τεχνητές και κατασκευασμένες επιφάνειες,
– Σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από κυματική και λοιπές μορφές ενέργειας,
– εγκαταστάσεις παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου,
– καθώς και τα συνοδά έργα των σταθμών ΑΠΕ

Με αυτόν τον τρόπο, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εστιάζει κυρίως στη χωροθέτηση των μεγάλων έργων που έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση στο περιβάλλον, στο τοπίο και στις χρήσεις γης, διαμορφώνοντας για πρώτη φορά ένα ενιαίο και ξεκάθαρο πλαίσιο κανόνων σε εθνικό επίπεδο.

3) Πού απαγορεύεται πλέον η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών;

Θεσπίζονται ενιαίοι και αυστηροί κανόνες προστασίας για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε ολόκληρη τη χώρα.

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο προβλέπει ότι φωτοβολταϊκά δεν μπορούν να εγκαθίστανται σε περιοχές ιδιαίτερης περιβαλλοντικής, φυσικής και πολιτιστικής αξίας, ώστε η ανάπτυξη των ΑΠΕ να γίνεται με σεβασμό στο τοπίο, τη βιοποικιλότητα και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.

Στις περιοχές όπου πλέον απαγορεύεται οριζόντια η χωροθέτηση φωτοβολταϊκών περιλαμβάνονται:

• όλες οι περιοχές Natura 2000,
• δάση, καθώς και δασικές εκτάσεις,
• υγρότοποι Ραμσάρ και μικροί νησιωτικοί υγρότοποι,
• εθνικοί δρυμοί, αισθητικά δάση και προστατευόμενα τοπία,
• μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, ιστορικοί τόποι, αρχαία μνημεία, χαρακτηρισμένα μνημεία μεταγενέστερα του 1830 και αρχαιολογικές ζώνες αυξημένης προστασίας,
• σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και σε πυρήνες εθνικών δρυμών,
• περιοχές με προστατευόμενες αναβαθμίδες,
• περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται από το ΥΠΕΝ,
• ακτές κολύμβησης.
• περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης

Με τις νέες ρυθμίσεις μπαίνει τέλος στην άναρχη χωροθέτηση έργων σε ευαίσθητες περιοχές και δημιουργείται ένα σαφές εθνικό πλαίσιο προστασίας του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος της χώρας.

4) Πέραν των περιοχών αποκλεισμού των φωτοβολταϊκών, τι όρια μπαίνουν πλέον στην κάλυψη γης από φωτοβολταϊκά;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει οριζόντιο, για όλη την επικράτεια, όριο στην κάλυψη γης από νέες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, προκειμένου να προστατευθεί το τοπίο, η αγροτική γη και η ισορροπία των τοπικών χρήσεων.

Συγκεκριμένα, το μέγιστο ποσοστό κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς ανά Περιφερειακή Ενότητα ορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασης.

Ο περιορισμός αυτός αφορά έργα που δεν έχουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση και εισάγεται ώστε:
– να αποτραπεί η υπερσυγκέντρωση έργων σε συγκεκριμένες περιοχές,
– να περιοριστεί η οπτική και περιβαλλοντική επιβάρυνση,
– να προστατευθεί η παραγωγική γη και η τοπική οικονομία,
– και να διασφαλιστεί πιο ισόρροπη και δίκαιη ανάπτυξη των ΑΠΕ σε όλη τη χώρα.

Με αυτόν τον τρόπο, η ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών αποκτά σαφή χωρικά όρια και προχωρά με κανόνες βιωσιμότητας, προστασίας του περιβάλλοντος και σεβασμού στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

5) Πού δεν επιτρέπεται πλέον η εγκατάσταση αιολικών πάρκων;

Η χώρα αποκτά σαφείς, αυστηρούς και ενιαίους κανόνες για τη χωροθέτηση αιολικών πάρκων, βάζοντας τέλος στην αβεβαιότητα και διασφαλίζοντας ουσιαστική προστασία για το περιβάλλον, το τοπίο και τις τοπικές κοινωνίες.

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει ξεκάθαρες ζώνες αποκλεισμού, ώστε η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας να προχωρήσει με τάξη, ισορροπία και σεβασμό στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Αιολικά πάρκα εφεξής δεν επιτρέπονται, οριζόντια:

• Στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης
• Εντός περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200m
• Εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) – δηλαδή περιοχών προστασίας της ορνιθοπανίδας που αποτελούν μέρος του δικτύου NATURA 2000. Επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση που συντρέχουν ταυτόχρονα 2 προϋποθέσεις:
– προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και
– το αιολικό δυναμικό είναι μεγαλύτερο από 7,5m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ)
• Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους
• Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και στους πυρήνες των εθνικών δρυμών
• Εντός των ζωνών απολύτου προστασίας της φύσης και των ζωνών προστασίας της φύσης του ν. 1650/1986
• Σε νησιά με έκταση μικρότερη από 300 τ. χλμ., εκτός αν εξυπηρετούνται κρίσιμες ή κοινωφελείς υποδομές (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης) ή κρίνεται αναγκαίο για την ασφάλεια του συστήματος.
• Σε περιοχές που κατατάσσονται στις κατηγορίες Α και Β βάσει του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό
• Σε εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής.
• Σε τμήματα των λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά
• Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ
• Σε ακτές κολύμβησης.
• Σε περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης
• Σε απάτητες παραλίες

Με το νέο πλαίσιο, η χώρα αποκτά έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που συνδυάζει την ενεργειακή ασφάλεια, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της Ελλάδας, που δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι, αλλά δύο πλευρές της ίδιας εθνικής στρατηγικής.

6) Σε ποιες περιοχές θα μπορούν να αναπτύσσονται αιολικά πάρκα;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ καθορίζει συγκεκριμένες «Περιοχές Καταλληλότητας» για την ανάπτυξη αιολικών πάρκων, με βάση επιστημονικά και αντικειμενικά κριτήρια.

– Αιολικά πάρκα θα μπορούν να αναπτύσσονται μόνο σε περιοχές με επαρκές αιολικό δυναμικό, όπως αυτό αποτυπώνεται στον επίσημο αιολικό χάρτη της ΡΑΑΕΥ ή αποδεικνύεται με πιστοποιημένες μετρήσεις που θα υποβάλλονται στη ΡΑΑΕΥ, και πάντα υπό αυστηρές προϋποθέσεις προστασίας του περιβάλλοντος και του τοπίου.

Επισημαίνεται ότι η χωροθέτηση αιολικών σταθμών επιτρέπεται μόνο σε αυτές τις περιοχές και υπό την προϋπόθεση ότι δεν ισχύει κάποιος από τους ανωτέρω (ειδικότερους) περιορισμούς, όπως υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, υγρότοποι Ραμσάρ κτλ., καθώς και δεν υπερβαίνουν την φέρουσα ικανότητα όπως αυτή ορίζεται ανά Δημοτική Ενότητα.

Στόχος είναι η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας να γίνεται οργανωμένα, με σεβασμό στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.

7) Με αφορμή τις πυρκαγιές στο Ωραιόκαστρο και τη Δυτική Αττική, εκφράζεται ανησυχία για τοποθέτηση ανεμογεννητριών στις πληγείσες περιοχές. Τι ισχύει;

Όπως είχε ήδη ανακοινωθεί κατά τη δημοσίευση του σχεδίου ΕΧΠ-ΑΠΕ τον Μάιο, και πλέον ισχύει με την Υπουργική Απόφαση που το θεσμοθετεί, η τοποθέτηση αιολικών σταθμών απαγορεύεται ρητώς και οριζοντίως εφεξής σε όλη την Αττική και τη Μητροπολιτική περιοχή της Θεσσαλονίκης.

8) Πώς προστατεύονται τα μνημεία και οι αρχαιολογικοί χώροι;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ ενισχύει την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, διασφαλίζοντας ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ προχωρά με σεβασμό στην πολιτιστική ταυτότητα κάθε περιοχής.

Στις περιπτώσεις όπου σχεδιάζονται φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις κοντά σε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς και άλλους μείζονος σημασίας αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους, αρχαία μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους ή ζώνες προστασίας, προβλέπεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης θέασης.

Η μελέτη αυτή αξιολογεί την οπτική ένταξη του έργου στο τοπίο, τη σχέση του με τον ιστορικό και πολιτιστικό χαρακτήρα της περιοχής, καθώς και την πιθανή επίδρασή του στην εικόνα σημαντικών μνημείων και αρχαιολογικών τόπων.

Στόχος είναι η βιώσιμη μετάβαση να προχωρά με ισορροπία, συνδυάζοντας την ενεργειακή ανάπτυξη με την ουσιαστική προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του ιδιαίτερου χαρακτήρα των τοπίων της χώρας.

9) Γιατί η ανάπτυξη των ΑΠΕ αποτελεί εθνική προτεραιότητα;

Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελεί στρατηγική επιλογή για την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία, τις χαμηλότερες τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της χώρας.

Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και ενεργειακών προκλήσεων, οι ΑΠΕ μειώνουν την εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ενισχύουν τη σταθερότητα του ενεργειακού συστήματος και συμβάλλουν στη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Παράλληλα, η ανάπτυξη των ΑΠΕ αποτελεί βασικό πυλώνα του εθνικού και ευρωπαϊκού σχεδιασμού για την κλιματική ουδετερότητα, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων επενδύσεων και υποδομών σε ολόκληρη τη χώρα.

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ έρχεται ακριβώς να στηρίξει αυτή τη μετάβαση, με σαφείς κανόνες, χωρική οργάνωση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

10) Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ περιορίζει ή διευκολύνει την ανάπτυξη των ΑΠΕ;

Με το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ ενισχύουμε το πλαίσιο για την ισορροπημένη ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην Ελλάδα, με πιο σαφείς και αυστηρούς κανόνες, με σεβασμό στο περιβάλλον και μέριμνα για τις τοπικές κοινωνίες.

Με ξεκάθαρες περιοχές καταλληλότητας, ενιαίους κανόνες χωροθέτησης και σαφή όρια προστασίας, μειώνονται οι αβεβαιότητες, οι συγκρούσεις χρήσεων γης και οι καθυστερήσεις που συχνά δημιουργούσαν προβλήματα τόσο στις τοπικές κοινωνίες όσο και στις ίδιες τις επενδύσεις.

Η ανάπτυξη των ΑΠΕ εντάσσεται σε έναν ολοκληρωμένο εθνικό χωροταξικό σχεδιασμό που συνδυάζει την ενεργειακή ασφάλεια, τη βιώσιμη ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη αναπτυξιακή προοπτική κάθε περιοχής.

Με το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ, η χώρα αποκτά τους σαφείς κανόνες και τον στρατηγικό σχεδιασμό που απαιτούνται για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη των ΑΠΕ με σταθερό και βιώσιμο τρόπο.

11) Τι συμβαίνει με τα ήδη αδειοδοτημένα ή υπό διαδικασία αδειοδότησης έργα;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ διασφαλίζει τη συνέχεια και τη σταθερότητα των επενδύσεων που έχουν ήδη δρομολογηθεί, προστατεύοντας παράλληλα την ασφάλεια δικαίου.

Τα έργα που λειτουργούν ήδη, καθώς και όσα βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης, εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον χωροταξικό πλαίσιο.

Η πρόβλεψη αυτή αφορά έργα που είτε έχουν ήδη λάβει άδεια, είτε έχουν ήδη λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου περιβαλλοντικής αδειοδότησής τους, πριν από τη δημοσίευση του νέου πλαισίου σε ΦΕΚ.

Με αυτόν τον τρόπο, προστατεύεται η ασφάλεια των επενδύσεων, αποφεύγονται αιφνίδιες αλλαγές κανόνων, ενώ παράλληλα τίθενται οριζόντιοι και ενιαίοι κανόνες χωροθέτησης για όλες τις νέες εγκαταστάσεις.

12) Τι προβλέπει το νέο ΕΧΠ για τον θαλάσσιο χώρο;

Η χώρα αποκτά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού και για τον θαλάσσιο χώρο, συνδέοντας την ανάπτυξη των θαλάσσιων ΑΠΕ με τον συνολικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό της Ελλάδας.

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εισάγει ειδικούς κανόνες χωροθέτησης για αιολικές και φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις στη θάλασσα, αναγνωρίζοντας τη στρατηγική σημασία του θαλάσσιου χώρου για την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία και τη γεωπολιτική θέση της χώρας.

Προβλέπονται συγκεκριμένες περιοχές προστασίας και αποκλεισμού, ειδικά κριτήρια χωροθέτησης, καθώς και υποχρεωτικές εξειδικευμένες μελέτες για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων.

Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα περνά για πρώτη φορά σε μια νέα εποχή συνεκτικού χερσαίου και θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, με σαφείς κανόνες, στρατηγική κατεύθυνση και ισχυρές περιβαλλοντικές δικλείδες προστασίας.

13) Πώς προστατεύονται οι περιοχές με υψηλό τουριστικό ενδιαφέρον;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αναγνωρίζει με σαφή τρόπο ότι ο τουρισμός, το τοπίο και η ιδιαίτερη φυσιογνωμία πολλών περιοχών της χώρας αποτελούν εθνικό αναπτυξιακό κεφάλαιο που πρέπει να προστατεύεται.

Γι’ αυτό προβλέπονται αυστηροί περιορισμοί στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ σε περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης και συγκεκριμένα περιοχές που κατατάσσονται στις κατηγορίες Α και Β, όπως αυτές καθορίζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.

14) Τι αλλάζει για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura 2000;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εισάγει ένα ιδιαίτερα αυστηρό πλαίσιο προστασίας για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura 2000, δηλαδή τις περιοχές που προστατεύουν ειδικά την ορνιθοπανίδα της χώρας.

Στις περιοχές αυτές, η εγκατάσταση αιολικών πάρκων επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση και υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, απαιτείται, σωρευτικά:
– να προβλέπεται ρητά από την εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη της περιοχής,
– και να τεκμηριώνεται υψηλό αιολικό δυναμικό άνω των 7,5 m/s.

Στόχος είναι η ανάπτυξη των ΑΠΕ να προχωρά με επιστημονικά κριτήρια, περιβαλλοντική ευθύνη και ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή μετάβαση και την προστασία του φυσικού πλούτου της χώρας.

15) Τι σημαίνει η συγχρονισμένη προσέγγιση με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία;

Για πρώτη φορά η χώρα προχωρά ταυτόχρονα στον σχεδιασμό τριών κρίσιμων Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων -για τις ΑΠΕ, τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία- ώστε οι μεγάλες αναπτυξιακές πολιτικές να λειτουργούν συντονισμένα και όχι αποσπασματικά.

Αυτό σημαίνει ότι η χωροθέτηση έργων ΑΠΕ δεν εξετάζεται πλέον μεμονωμένα, αλλά σε συνάρτηση με τις τουριστικές δραστηριότητες, τη βιομηχανική ανάπτυξη, τις χρήσεις γης και τις ανάγκες προστασίας του περιβάλλοντος και του τοπίου.

Με αυτόν τον τρόπο, η χώρα αποκτά έναν σύγχρονο και στρατηγικό χωροταξικό σχεδιασμό με ορίζοντα δεκαετιών.

16) Ποιες είναι οι βασικές οικονομικές και αναπτυξιακές επιπτώσεις του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ δημιουργεί ένα σαφές, ενιαίο και προβλέψιμο πλαίσιο κανόνων για την ανάπτυξη των ΑΠΕ σε όλη τη χώρα.

Με ξεκάθαρους όρους χωροθέτησης, ζώνες προστασίας και συγκεκριμένα όρια ανάπτυξης, μειώνεται σημαντικά η αβεβαιότητα για επενδύσεις και αδειοδοτήσεις, ενώ ενισχύεται η ασφάλεια δικαίου για πολίτες, επενδυτές και τοπικές κοινωνίες.

Η χώρα αποκτά πλέον ένα σταθερό πλαίσιο κανόνων, ώστε η ανάπτυξη των ΑΠΕ να προχωρά με βιώσιμο τρόπο, χωρική ισορροπία και μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό ορίζοντα.

17) Πώς διασφαλίζεται η συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση των νέων ρυθμίσεων;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση για 35 ημέρες, ώστε πολίτες, τοπικές κοινωνίες, δήμοι, επιστημονικοί φορείς και επιχειρήσεις να συμμετάσχουν ενεργά στη διαμόρφωση του νέου πλαισίου.

Η διαδικασία αυτή διασφαλίζει διαφάνεια, δημόσιο διάλογο και ουσιαστική συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών σε έναν σχεδιασμό που αφορά το μέλλον της ενέργειας, του περιβάλλοντος και της ανάπτυξης της χώρας.

18) Ποιο είναι το όραμα για τις ΑΠΕ έως το 2050;

Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αποτελεί μέρος ενός συνολικού εθνικού σχεδιασμού με ορίζοντα το 2050, που στόχο έχει να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας.

Το πλαίσιο ευθυγραμμίζεται με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) και προβλέπει περαιτέρω αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή, ενίσχυση των υποδομών αποθήκευσης ενέργειας και των διασυνδέσεων, καλύτερη αξιοποίηση του χερσαίου και θαλάσσιου δυναμικού της χώρας και σταδιακή μετάβαση σε ένα πιο καθαρό, ανθεκτικό και σύγχρονο ενεργειακό μοντέλο.

Στόχος είναι η Ελλάδα να παραμείνει ισχυρός ενεργειακός κόμβος στη νοτιοανατολική Ευρώπη, συνδυάζοντας τη βιώσιμη ανάπτυξη με την προστασία του περιβάλλοντος, τη χωρική ισορροπία και τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή προοπτική της χώρας.

Μιας και λέµε για το σενάριο απόπειρας δηµιουργίας µιας κυβέρνησης χωρίς το πρώτο κόµµα, σε περίπτωση που κυριαρχήσει ξανά η Ν.∆., ας βάλουµε κάτω τα δεδοµένα. Μπορεί ο Αλέξης Τσίπρας να λέει ότι θα αφήσει το ΠΑΣΟΚ να τσακώνεται µόνο του, καθώς έχει αντίπαλο τη Ν.∆., µπορεί ο Νίκος Ανδρουλάκης να επιµένει ότι έχει µονοµέτωπο µε την κυβέρνηση, ωστόσο είναι σαφές ότι και οι δύο για αρχή θέλουν να εξασφαλίσουν τη δεύτερη θέση µε πολιτικούς όρους, που αποτυπώνονται µε την περιγραφή “ο θάνατός σου, η ζωή µου”.

Γιατί οι σχέσεις ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ θα παραμείνουν ψυχροπολεμικές

Γνωρίζουν, άλλωστε, και οι δύο ότι όποιος έρθει τρίτος θα βρει µπροστά του µόνο εµπόδια. Έτσι, εκ των πραγµάτων, οι σχέσεις των δύο κοµµάτων θα παραµείνουν ψυχροπολεµικές. Οι συνθήκες δεν επιτρέπουν γέφυρες επικοινωνίας. Με αυτά τα δεδοµένα δεν µπορεί να σχηµατισθεί κανένα σχήµα συνεργασίας του ΠΑΣΟΚ µε την ΕΛΑΣ, παρά τις ελπίδες και τα σχέδια κάποιων και στα δύο κόµµατα.

Δύο πιστώσεις μέσα στο ίδιο φθινόπωρο φέρνει η νέα επιστροφή ενοικίου για χιλιάδες εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές που πληρώνουν σπίτι μακριά από τον τόπο μόνιμης κατοικίας τους για να υπηρετούν στην περιφέρεια.

Η πρώτη πληρωμή αφορά αναδρομικά τα ενοίκια του 2024 και, βάσει του νόμου, πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός τριών μηνών από την έναρξη ισχύος της νέας ρύθμισης, δηλαδή μέσα στον Σεπτέμβριο. Η δεύτερη ακολουθεί έως το τέλος Νοεμβρίου και αφορά τα μισθώματα που καταβλήθηκαν το 2025.

Το νέο καθεστώς προβλέπει επιστροφή που μπορεί να αντιστοιχεί σε δύο μηνιαία ενοίκια για κάθε έτος, χωρίς τα εισοδηματικά κριτήρια που ισχύουν για τη γενική επιστροφή ενοικίου. Το συνολικό ποσό της ενίσχυσης μπορεί να φτάσει τα 1.600 ευρώ ετησίως, με το όριο να αυξάνεται κατά 100 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο παιδί.

Η μεγάλη διαφορά είναι ότι η διαδικασία γίνεται χωρίς αίτηση. Ο υπολογισμός πραγματοποιείται με βάση τα στοιχεία της φορολογικής δήλωσης και των δηλωμένων μισθώσεων, ενώ οι αρμόδιες υπηρεσίες διαβιβάζουν στην ΑΑΔΕ τα στοιχεία των προσώπων που υπηρετούν στις περιοχές που καλύπτει το μέτρο.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλοι οι δικαιούχοι θα δουν δύο ολόκληρα ενοίκια να πιστώνονται τώρα στον λογαριασμό τους. Για όσους έχουν ήδη λάβει ή δικαιούνται τη γενική επιστροφή ενός ενοικίου, το ποσό αυτό συνυπολογίζεται. Η νέα ειδική ενίσχυση συμπληρώνει το ποσό ώστε η συνολική στήριξη να φτάσει στα 2/12 του ετήσιου μισθώματος.

Πρώτη πληρωμή για τα ενοίκια του 2024

Η πρώτη εκκαθάριση αφορά αναδρομικά τα μισθώματα του 2024. Ο νόμος προβλέπει ότι η συγκεκριμένη ενίσχυση καταβάλλεται εντός τριών μηνών από την έναρξη ισχύος της ρύθμισης, χρονικό όριο που συμπληρώνεται μέσα στον Σεπτέμβριο.

Όποιος δεν είχε λάβει τον Νοέμβριο του 2025 τη γενική επιστροφή ενοικίου, για παράδειγμα επειδή υπερέβαινε τα εισοδηματικά όρια, μπορεί να πάρει τώρα ολόκληρη την ειδική ενίσχυση που αντιστοιχεί σε 2/12 του συνολικού επιλέξιμου ενοικίου που κατέβαλε το 2024.
Αντίθετα, όποιος είχε ήδη πάρει τη γενική επιστροφή για το ίδιο έτος δεν θα λάβει άλλα δύο ενοίκια. Η ειδική ενίσχυση περιορίζεται στο ποσό που απαιτείται ώστε, μαζί με την επιστροφή που έχει ήδη καταβληθεί, η συνολική στήριξη να φτάσει στα δύο δωδέκατα του ετήσιου μισθώματος.

Η δεύτερη πληρωμή έως το τέλος Νοεμβρίου

Λίγες εβδομάδες αργότερα έρχεται ο δεύτερος γύρος. Έως το τέλος Νοεμβρίου 2026 καταβάλλεται η ενίσχυση για τα ενοίκια που πληρώθηκαν μέσα στο 2025.

Ο βασικός κανόνας παραμένει ο ίδιος: η ειδική ενίσχυση αντιστοιχεί σε 2/12 της ετήσιας δαπάνης ενοικίου. Εάν όμως ο δικαιούχος λαμβάνει παράλληλα και τη γενική επιστροφή ενοικίου για κύρια κατοικία, η ειδική ενίσχυση περιορίζεται στο 1/12 του ετήσιου μισθώματος, ώστε μαζί με το ένα δωδέκατο της γενικής επιστροφής το συνολικό όφελος να φτάνει στα δύο ενοίκια.

Για κάποιον, για παράδειγμα, που πληρώνει 500 ευρώ τον μήνα, το ετήσιο μίσθωμα είναι 6.000 ευρώ και τα 2/12 αντιστοιχούν σε 1.000 ευρώ. Αν έχει ήδη λάβει ή δικαιούται 500 ευρώ από τη γενική επιστροφή, η ειδική ενίσχυση αντιστοιχεί στα υπόλοιπα 500 ευρώ. Εάν δεν δικαιούται τη γενική επιστροφή, μπορεί να λάβει ολόκληρα τα 1.000 ευρώ μέσω του ειδικού καθεστώτος.

Με μηνιαίο ενοίκιο 700 ευρώ, η συνολική ενίσχυση των 2/12 αντιστοιχεί σε 1.400 ευρώ, ενώ στα 800 ευρώ τον μήνα φτάνει τα 1.600 ευρώ, δηλαδή στο βασικό ανώτατο ετήσιο όριο.

Το πλαφόν αυξάνεται κατά 100 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο παιδί. Έτσι, για οικογένεια με δύο εξαρτώμενα παιδιά το ανώτατο όριο μπορεί να ανέλθει στα 1.800 ευρώ, εφόσον βέβαια το ύψος των επιλέξιμων μισθωμάτων δικαιολογεί αντίστοιχη επιστροφή.

Δικαιούχοι είναι οι μόνιμοι και αναπληρωτές εκπαιδευτικοί, καθώς και μέλη του Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού και του Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού που υπηρετούν στις περιοχές που καλύπτει η ρύθμιση. Από τον χώρο της Υγείας καλύπτονται γιατροί και οδοντίατροι του ΕΣΥ, ειδικευόμενοι και επικουρικοί γιατροί, αγροτικοί και προσωπικοί γιατροί, καθώς και γιατροί που υπηρετούν σε νοσοκομεία, δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, Μονάδες Ψυχικής Υγείας και ΤΟΜΥ.

Δικαιούχοι είναι επίσης το τακτικό και επικουρικό νοσηλευτικό προσωπικό, το βοηθητικό υγειονομικό και παραϊατρικό προσωπικό, καθώς και οδηγοί και πληρώματα ασθενοφόρων του ΕΚΑΒ.

Για την υπαγωγή στο μέτρο αρκεί ο δικαιούχος να έχει υπηρετήσει για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα μέσα στο έτος αναφοράς σε περιοχή που καλύπτεται από τη ρύθμιση. Η ενίσχυση αφορά κατά κανόνα όσους υπηρετούν εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης. Από την εξαίρεση της Περιφέρειας Αττικής εξαιρείται, ωστόσο, η Περιφερειακή Ενότητα Νήσων, η οποία καλύπτεται από το μέτρο.

Επιστροφή και για το δεύτερο σπίτι

Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις είναι ότι το μισθωμένο ακίνητο δεν χρειάζεται να αποτελεί την κύρια κατοικία του εργαζομένου.

Εκπαιδευτικός, για παράδειγμα, που διατηρεί την οικογενειακή κατοικία του στην Αθήνα αλλά νοικιάζει δεύτερο σπίτι στο νησί όπου υπηρετεί μπορεί να υπαχθεί στο ειδικό καθεστώς. Το ίδιο ισχύει για γιατρό ή νοσηλευτή που χρειάζεται δεύτερη κατοικία στον τόπο υπηρεσίας του.

Ακόμη και αν ο δικαιούχος άλλαξε σπίτι μέσα στην ίδια χρονιά, μπορούν να συνυπολογιστούν τα μισθώματα των διαδοχικών επιλέξιμων κατοικιών.

Και εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες διαφορές με τη γενική επιστροφή ενοικίου: δεν εφαρμόζεται εισοδηματικός κόφτης. Έτσι, εκπαιδευτικός ή υγειονομικός που είχε μείνει εκτός της γενικής επιστροφής λόγω εισοδήματος μπορεί να πάρει κανονικά την ειδική ενίσχυση, εφόσον πληροί τις υπόλοιπες προϋποθέσεις.

Χωρίς αίτηση η πληρωμή – Τι πρέπει να προσέξουν οι δικαιούχοι

Η καταβολή γίνεται χωρίς να απαιτείται αίτηση από τον δικαιούχο, αλλά υπάρχει μία βασική προϋπόθεση: τα στοιχεία της μίσθωσης και της φορολογικής δήλωσης πρέπει να είναι σωστά καταχωρισμένα.

Η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Διοίκησης διαβιβάζει στην ΑΑΔΕ τα απαραίτητα στοιχεία των δικαιούχων, μεταξύ των οποίων τον ΑΦΜ, την υπηρεσία στην οποία εργάζονται και την Περιφερειακή Ενότητα όπου υπηρετούσαν.

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να έχει υποβληθεί η Δήλωση Πληροφοριακών Στοιχείων Μίσθωσης Ακίνητης Περιουσίας και ο αριθμός της να έχει δηλωθεί στη φορολογική δήλωση του μισθωτή, σύμφωνα με όσα προβλέπει η νομοθεσία.

Ειδικά για την πρώτη εφαρμογή που αφορά τα μισθώματα του 2024, λαμβάνονται υπόψη οι δηλώσεις πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης που αφορούσαν ενεργές μισθώσεις και είχαν υποβληθεί έως τις 15 Ιουλίου 2025.

Η πληρωμή πραγματοποιείται στον τραπεζικό λογαριασμό του δικαιούχου που έχει γνωστοποιηθεί στην ΑΑΔΕ. Συνεπώς, οι ενδιαφερόμενοι έχουν κάθε λόγο να ελέγξουν εγκαίρως ότι ο IBAN τους είναι σωστά καταχωρισμένος. Τα ποσά είναι αφορολόγητα, ανεκχώρητα και ακατάσχετα στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων. Δεν υπόκεινται σε κράτηση, τέλος ή εισφορά και δεν συμψηφίζονται με βεβαιωμένες οφειλές προς τη φορολογική διοίκηση, το Δημόσιο, τους δήμους, τις περιφέρειες, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα.

Για τη διετία 2024-2025 το νέο καθεστώς μπορεί έτσι να οδηγήσει σε συνολική κρατική ενίσχυση που αντιστοιχεί έως και σε τέσσερα μηνιαία ενοίκια, δύο για κάθε έτος. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι όλοι θα πάρουν τώρα τέσσερα καινούργια ενοίκια: όσα έχουν ήδη καταβληθεί μέσω της γενικής επιστροφής συνυπολογίζονται στο συνολικό ποσό.

Κωµικές δικαιολογίες επινοεί κάθε φορά η Μαρία Καρυστιανού για να διαχωρίσει τη θέση της από πρόσωπα και καταστάσεις, και µάλιστα το κάνει µε έναν τρόπο που συναγωνίζεται επάξια στο σπορ του “αδειάσµατος” τον Αλέξη Τσίπρα.

Η υπόθεση με τον Νίκο Καραχάλιο

Όπως έκανε, για παράδειγµα, µε τον Νίκο Καραχάλιο, τον γνωστό επικοινωνιολόγο, µε τον οποίον είχε αρνηθεί να αποδεχτεί ότι είχε επαγγελµατικές επαφές, ενώ, όπως υποστηρίζει ο ίδιος, τον είχαν καλέσει στο επιτελείο της οι ίδιοι, για να προετοιµάσει την κάθοδό της στην πολιτική σκηνή της χώρας.