Η ακρίβεια πιέζει τα νοικοκυριά, αλλά γεμίζει τα κρατικά ταμεία. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τα στοιχεία του προϋπολογισμού για το επτάμηνο του 2026, καθώς τα έσοδα από τον ΦΠΑ καταγράφουν υπέρβαση εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ έναντι του στόχου. Οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβότερα για τρόφιμα, υπηρεσίες και βασικά αγαθά και, μέσω της κατανάλωσης, ένα μέρος αυτής της επιβάρυνσης καταλήγει στα δημόσια ταμεία.
Οι εισπράξεις από τον ΦΠΑ έφτασαν τα 17,74 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση 1 δις. ευρώ (μετά την αφαίρεση έκτακτων εσόδων, η υπέρβαση περιορίζεται στα739 εκατ. ευρώ) έναντι του στόχου. Με άλλα λόγια, η άνοδος των τιμών λειτουργεί και ως ένας από τους «τροφοδότες» των φορολογικών εσόδων, την ώρα που για τα νοικοκυριά μεταφράζεται σε μεγαλύτερο κόστος για την ίδια καθημερινή κατανάλωση.
Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει και τη μεγάλη αντίφαση. Τα κρατικά έσοδα υπεραποδίδουν, αλλά η ακρίβεια παραμένει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες. Η κυβέρνηση έχει θέσει εδώ και καιρό την αποκλιμάκωση των τιμών ως βασικό στόχο της οικονομικής πολιτικής, όμως τα στοιχεία δείχνουν ότι η μάχη αυτή δεν έχει ακόμη κερδηθεί.
Ο τουρισμός κινείται περίπου στα περυσινά επίπεδα και, ως εκ τούτου, δεν φαίνεται να μπορεί από μόνος του να εξηγήσει την αύξηση των εισπράξεων από τον ΦΠΑ. Οι υψηλές τιμές στην εγχώρια αγορά αποτελούν έναν κρίσιμο παράγοντα πίσω από την αύξηση των φορολογικών εισπράξεων.
Πλεόνασμα πάνω από τον στόχο
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, το πρωτογενές αποτέλεσμα σε τροποποιημένη ταμειακή βάση διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 5,77 δισ. ευρώ κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουλίου 2026. Ο στόχος προέβλεπε πρωτογενές πλεόνασμα 4,417 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα η επίδοση να είναι υψηλότερη κατά περίπου 1,35 δισ. ευρώ.
Παρά τη σημαντική υπέρβαση έναντι του στόχου, η εικόνα είναι διαφορετική σε σύγκριση με το αντίστοιχο επτάμηνο του 2025, όταν το πρωτογενές πλεόνασμα είχε φτάσει τα 7,939 δισ. ευρώ. Στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού καταγράφηκε έλλειμμα 344 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για έλλειμμα 1,323 δισ. ευρώ. Ένα χρόνο νωρίτερα, στο αντίστοιχο διάστημα, είχε καταγραφεί πλεόνασμα 2,168 δισ. ευρώ.
Πάνω από τον στόχο τα καθαρά έσοδα
Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 45,258 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 2,026 δισ. ευρώ. Στα φορολογικά έσοδα, οι εισπράξεις έφτασαν τα 42,794 δισ. ευρώ. Με την αφαίρεση των 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και των 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την άδεια λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό, τα φορολογικά έσοδα ανέρχονται σε 42,353 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση 990 εκατ. ευρώ ή 2,4% έναντι του στόχου.
Ο ΦΠΑ στην πρώτη γραμμή των υπερεσόδων
Ο ΦΠΑ αποτελεί τον σημαντικότερο κρίκο στην αλυσίδα της αύξησης των φορολογικών εσόδων. Οι εισπράξεις στο επτάμηνο έφτασαν τα 17,740 δισ. ευρώ. Αφαιρώντας τα 306 εκατ. ευρώ που συνδέονται με τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, η υπέρβαση έναντι του στόχου διαμορφώνεται στα 739 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια παραμένει ένα από τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά. Όταν οι τιμές ανεβαίνουν, ο ΦΠΑ που αναλογεί στην ίδια αγορά αυξάνεται επίσης. Έτσι, χωρίς να απαιτείται αντίστοιχη αύξηση της πραγματικής κατανάλωσης, το Δημόσιο μπορεί να εισπράττει περισσότερα από κάθε συναλλαγή.
Υστέρηση στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης
Δεν κινούνται όλες οι κατηγορίες φορολογικών εσόδων στην ίδια κατεύθυνση. Οι εισπράξεις από τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης διαμορφώθηκαν στα 3,964 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υστέρηση 224 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Αντίθετα, οι φόροι ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 1,860 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 55 εκατ. ευρώ. Τα έσοδα από τους φόρους εισοδήματος ανήλθαν σε 15,073 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας υπέρβαση 294 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Αυξημένες οι δαπάνες και οι επενδύσεις
Στο σκέλος των δαπανών, οι πληρωμές του Κρατικού Προϋπολογισμού κατά το πρώτο επτάμηνο του έτους ανήλθαν σε 45,6 δισ. ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 1,046 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο που είχε περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026. Ιδιαίτερα αυξημένες ήταν οι επενδυτικές δαπάνες. Οι σχετικές πληρωμές έφτασαν τα 7,6 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας κατά 855 εκατ. ευρώ τον προβλεπόμενο στόχο. Η αύξηση συνδέεται με την επιτάχυνση των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Σε σχέση μάλιστα με το αντίστοιχο επτάμηνο του 2025, οι επενδυτικές πληρωμές ήταν υψηλότερες κατά 1,471 δισ. ευρώ.