Παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις και την αυξημένη οικονομική αβεβαιότητα, η ευρωπαϊκή ταξιδιωτική αγορά εισέρχεται στο 2026 με αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Η τελευταία έρευνα της European Travel Commission καταγράφει ιστορικά υψηλά επίπεδα πρόθεσης για ταξίδια, επιβεβαιώνοντας ότι η επιθυμία για μετακινήσεις παραμένει ισχυρή. Ωστόσο, πίσω από αυτή τη θετική εικόνα, διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα: οι ταξιδιώτες συνεχίζουν να ταξιδεύουν, αλλά με πιο αυστηρά οικονομικά και ποιοτικά κριτήρια.
Συγκεκριμένα, το 82% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι είναι πιθανό ή πολύ πιθανό να πραγματοποιήσει τουλάχιστον ένα ταξίδι μέσα στο έτος, ποσοστό αυξημένο κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2025. Η ζήτηση συγκεντρώνεται κυρίως στη θερινή περίοδο, με πάνω από το μισό των ταξιδιών να πραγματοποιείται μεταξύ Μαΐου και Σεπτεμβρίου.
Την ίδια στιγμή, όμως, η ταξιδιωτική συμπεριφορά γίνεται πιο «σφιχτή». Η αύξηση του κόστους ζωής και οι πληθωριστικές πιέσεις οδηγούν σε περιορισμό των δαπανών, με σαφή μετατόπιση προς χαμηλότερους προϋπολογισμούς. Μόλις το 11% των ταξιδιωτών δηλώνει ότι θα δαπανήσει πάνω από 2.500 ευρώ, ενώ ενισχύονται οι κατηγορίες έως 1.500 ευρώ. Παράλληλα, καταγράφεται μείωση των ταξιδιών μεγαλύτερης διάρκειας και αύξηση των shorter stays, κυρίως στις 4–6 διανυκτερεύσεις.
Η αναζήτηση ισορροπίας μεταξύ εμπειρίας και κόστους επηρεάζει και τη μορφή των ταξιδιών. Περισσότεροι ταξιδιώτες επιλέγουν έναν προορισμό ή πολλαπλούς σταθμούς εντός της ίδιας χώρας, περιορίζοντας τα πολυκρατικά ταξίδια. Ενδεικτικό είναι ότι μόλις το 5% σχεδιάζει να επισκεφθεί περισσότερες από μία χώρες, έναντι 9% πέρυσι.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η μετατόπιση προς τη Νότια και Μεσογειακή Ευρώπη, η οποία συγκεντρώνει το 59% των προτιμήσεων, σημειώνοντας αύξηση 17 ποσοστιαίων μονάδων. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη θέση της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό τουριστικό «κάδρο», καθώς συνδυάζει τα βασικά κριτήρια επιλογής που αναδεικνύει η έρευνα: ασφάλεια, καλές καιρικές συνθήκες και ανταγωνιστικό value for money.
Η ασφάλεια αναδεικνύεται πλέον στον σημαντικότερο παράγοντα επιλογής προορισμού, ενώ ακολουθούν το κόστος και η συνολική εμπειρία. Παράλληλα, η γεωπολιτική αστάθεια –και ειδικά η κατάσταση στη Μέση Ανατολή– εμφανίζεται ως μία από τις βασικές ανησυχίες των ταξιδιωτών, με σημαντική άνοδο σε σχέση με το 2025.
Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία της ETC είναι σαφής: η ζήτηση δεν υποχωρεί, αλλά προσαρμόζεται. Οι ταξιδιώτες δεν ακυρώνουν τα σχέδιά τους, αλλά τα επανασχεδιάζουν με γνώμονα το κόστος, την ασφάλεια και την ευελιξία.
Η πραγματικότητα της αγοράς και οι πιέσεις στην Ελλάδα
Σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική τουριστική αγορά καλείται να κινηθεί ανάμεσα σε ευκαιρίες και περιορισμούς. Από τη μία πλευρά, η «μεσογειακή στροφή» λειτουργεί υπέρ της χώρας. Από την άλλη, οι ευρύτερες οικονομικές πιέσεις επηρεάζουν άμεσα την τελική απόδοση της χρονιάς.
Η τριμηνιαία έκθεση του ΙΟΒΕ αποτυπώνει ήδη τα πρώτα σημάδια επιβράδυνσης. Το 2025, ο κύκλος εργασιών στα καταλύματα αυξήθηκε κατά 4,5%, σημαντικά χαμηλότερα από το 11,8% του 2024, ενώ στην εστίαση η άνοδος περιορίστηκε στο 3,1% από 9,7%. Η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει ότι η περίοδος της εκρηκτικής ανάκαμψης μετά την πανδημία έχει ολοκληρωθεί και ο κλάδος εισέρχεται σε φάση εξομάλυνσης.
Ταυτόχρονα, οι δείκτες προσδοκιών για το 2026 επιδεινώνονται. Στο πρώτο τρίμηνο, ο συνολικός δείκτης υπηρεσιών υποχώρησε κατά 2,7 μονάδες, με τον τουριστικό κλάδο να καταγράφει ακόμη μεγαλύτερη πτώση, της τάξης των 12,4 μονάδων. Πρόκειται για σαφή ένδειξη αυξημένης αβεβαιότητας, που συνδέεται άμεσα με τις διεθνείς εξελίξεις.
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ΙΟΒΕ, Γιάννης Ρέτσος, η φετινή χρονιά αναμένεται ιδιαίτερα απαιτητική, με κρίσιμο παράγοντα την εξέλιξη των εισοδημάτων στις βασικές ευρωπαϊκές αγορές. Ήδη, το πρώτο τετράμηνο κινήθηκε χαμηλότερα από το αντίστοιχο περσινό, κυρίως λόγω της απουσίας επισκεπτών από αγορές όπως το Ισραήλ και η Κύπρος.
Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, υπογραμμίζει ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα την οικονομία μέσω της αύξησης των τιμών ενέργειας, της ενίσχυσης του πληθωρισμού και των πιέσεων στα διαθέσιμα εισοδήματα. Το αυξημένο κόστος μετακίνησης, ιδίως στα αεροπορικά εισιτήρια, αποτελεί έναν ακόμη περιοριστικό παράγοντα για τη ζήτηση.
Στο βασικό σενάριο του ΙΟΒΕ, η τουριστική δραστηριότητα το 2026 αναμένεται να κινηθεί σε επίπεδα αντίστοιχα του 2025, ενώ στο δυσμενές σενάριο προβλέπεται μικρή υποχώρηση των εισπράξεων. Αντίστοιχα, η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας αναθεωρείται προς τα κάτω, στο 1,8%, με πιθανότητα περαιτέρω επιβράδυνσης.