Σε πρακτική εφαρμογή τίθεται η διάταξη που ψήφισε τον περασμένο Ιούλιο η κυβέρνηση και προβλέπει την υπαγωγή στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα (τόσο για τον κλάδο κύριας, όσο και επικουρικής ασφάλισης), των εργαζόμενων στα Νοσοκομεία και στα Κέντρα Υγείας του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.), καθώς και στο Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας (Ε.K.A.B.).
Συγκεκριμένα, η εν λόγω διάταξη υπάγει στο εν λόγω ευνοϊκό ασφαλιστικό καθεστώς τις ειδικότητες των νοσηλευτών, βοηθών νοσηλευτών, οδηγών και βοηθών ασθενοφόρων διασωστών, οι οποίοι υπάγονται στη συνταξιοδοτική προστασία του Δημοσίου.
Αναλυτικά, τα σημεία – κλειδιά της υπαγωγής ενός νοσηλευτή ή εργαζομένου στο ΕΚΑΒ στα ΒΑΕ:
Υπαγωγή στα Βαρέα και Ανθυγιεινά επαγγέλματα ως προς την κύρια ασφάλιση
Η υπαγωγή στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα (ΒΑΕ), είναι προαιρετική ως προς την κύρια ασφάλιση.
Στην περίπτωση, ωστόσο, υπαγωγής για την κύρια ασφάλιση, καθίσταται υποχρεωτική η υπαγωγή και για την επικουρική ασφάλιση.
Πραγματοποιείται μόνο κατόπιν υποβολής αίτησης του εργαζομένου προς τις αρμόδιες υπηρεσίες εκκαθάρισης μισθοδοσίας του φορέα απασχόλησής τους, η οποία είναι κοινή τόσο για την κύρια, όσο και για την επικουρική ασφάλιση.
Για τα πρόσωπα που θα υπαχθούν στη νέα ρύθμιση, καταβάλλεται η πρόσθετη ειδική εισφορά ΒΑΕ, η οποία ανέρχεται:
- για τον κλάδο κύριας σύνταξης σε ποσοστό 3,60% (επιμεριζόμενη σε ποσοστό 2,20% για τον εργαζόμενο και 1,40 για τον εργοδότη)
- για τον κλάδο επικουρικής ασφάλισης σε ποσοστό 2% (επιμεριζόμενη σε ποσοστό 1,25% για τον εργαζόμενο και σε ποσοστό 0,75% για τον εργοδότη).
Η εν λόγω αίτηση θα πρέπει να υποβληθεί εντός αποκλειστικής προθεσμίας 6 μηνών από την έναρξη ισχύος της διάταξης και δεν θα γίνονται δεκτές εκπρόθεσμες αιτήσεις.
Δυνατότητα αναγνώρισης χρόνου στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα
Επιπροσθέτως, με τη νέα ρύθμιση παρέχεται σε όσους εργαζόμενους επιθυμούν, η δυνατότητα αναγνώρισης κατόπιν εξαγοράς, του χρόνου πραγματικής απασχόλησής τους στις παραπάνω ειδικότητες (νοσηλευτές, βοηθοί νοσηλευτών, οδηγοί και βοηθοί ασθενοφόρων διασώστες), προκειμένου να συμπληρώσουν τις ελάχιστες προϋποθέσεις χρόνου ασφάλισης, δηλαδή 12 έτη απασχόλησης αποκλειστικά στις ειδικότητες αυτές και 3 έτη τουλάχιστον τα τελευταία δεκαεπτά 17 χρόνια, πριν από τη συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας ή την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης.
Η εν λόγω αναγνώριση πραγματοποιείται υποχρεωτικά και στον επικουρικό φορέα για το ίδιο χρονικό διάστημα με αυτό που αναγνωρίστηκε στον κύριο φορέα και η αίτηση αναγνώρισης είναι κοινή.
Υποβάλλεται, μάλιστα, στην αρμόδια υπηρεσία εκκαθάρισης μισθοδοσίας του φορέα απασχόλησης και πραγματοποιείται με την καταβολή από τον ασφαλισμένο για κάθε μήνα αναγνωριζόμενου χρόνου ασφάλισης, του συνόλου της πρόσθετης ειδικής εισφοράς βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων (ασφαλισμένου και εργοδότη) κύριας και επικουρικής ασφάλισης, στο ποσοστό που ισχύει κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης εξαγοράς και επί των συντάξιμων αποδοχών του ασφαλισμένου κατά τον μήνα υποβολής της εν λόγω αίτησης.
Η αναγνώριση πραγματοποιείται με πράξη της αρμόδιας υπηρεσίας εκκαθάρισης μισθοδοσίας του φορέα απασχόλησης και μετά την εξόφληση του ποσού της εξαγοράς εκδίδεται από την ίδια υπηρεσία βεβαίωση, η οποία τίθεται στον υπηρεσιακό φάκελο του εργαζόμενου.
Η αναγνώριση μπορεί να γίνει και με εφάπαξ καταβολή ή με δόσεις ισάριθμες των αναγνωριζόμενων μηνών απασχόλησης.
Θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος
Mε τη νέα ρύθμιση εξομοιώνονται οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης όσων ασφαλίζονται στο δημόσιο και απασχολούνται με τις ειδικότητες του νοσηλευτή, βοηθού νοσηλευτή, οδηγού και βοηθού ασθενοφόρου διασώστη, με εκείνες που ισχύουν για τους εργαζόμενους των αντίστοιχων ειδικοτήτων που υπάγονται στην ασφάλιση του πρώην Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ, οι οποίοι εμπίπτουν στην προστασία του Κανονισμού των ΒΑΕ και είτε απασχολούνται με τις ως άνω ειδικότητες στο δημόσιο με σχέση εργασίας ΙΔΑΧ/ΙΔΟΧ, είτε έχουν προσληφθεί στο Δημόσιο από 1.01.2011.
Με την υπαγωγή στις διατάξεις των ΒΑΕ, παρέχεται για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος πλήρους κύριας σύνταξης λόγω γήρατος, η δυνατότητα συνταξιοδότησης στο 62ο έτος της ηλικίας, εφόσον ο εργαζόμενος έχει τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, εκ των οποίων 12 έτη στις περιοριστικά αναφερόμενες στη διάταξη ειδικότητες (νοσηλευτή, βοηθού νοσηλευτή, οδηγού και βοηθού ασθενοφόρου διασώστη) και 3 έτη τα τελευταία 17 χρόνια, πριν από τη συμπλήρωση του ανωτέρω ορίου ηλικίας ή την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης.
Για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος για την επικουρική σύνταξη, απαιτείται η συμπλήρωση τουλάχιστον 15 ετών ασφάλισης και η συνταξιοδότηση για την ίδια αιτία από τον κλάδο κύριας ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ.
Υπαγωγή στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα ως προς την επικουρική ασφάλιση
Για τα πρόσωπα που προσλαμβάνονται από την έναρξη ισχύος της διάταξης και εφεξής ή έχουν ήδη προσληφθεί, τα οποία υπάγονται ως προς την κύρια σύνταξη στο ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό καθεστώς του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, (σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν. 3865/2010) και για τα οποία καταβάλλεται ήδη ή θα καταβληθεί η πρόσθετη ειδική εισφορά βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων στην κύρια ασφάλιση, καταβάλλεται υποχρεωτικά επιπλέον και η πρόσθετη ειδική εισφορά υπέρ επικουρικής ασφάλισης (2%) (επιμεριζόμενη σε ποσοστό 1,25% για τον εργαζόμενο και σε ποσοστό 0,75% για τον εργοδότη).
Σημειώνεται, ότι για τα πρόσωπα, που έχουν ήδη προσληφθεί μέχρι την έναρξη ισχύος της διάταξης, προβλέπεται η υποχρεωτική αναγνώριση – κατόπιν εξαγοράς- και στον επικουρικό φορέα τόσου χρονικού διαστήματος, όσου απαιτείται για τη συμπλήρωση των ελάχιστων προϋποθέσεων χρόνου ασφάλισης για τη συνταξιοδότηση με τις διατάξεις περί βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Και στην περίπτωση αυτή, η αίτηση για την αναγνώριση υποβάλλεται στις αρμόδιες υπηρεσίες εκκαθάρισης μισθοδοσίας του φορέα απασχόλησης.
Η αναγνώριση γίνεται με την καταβολή από τον ασφαλισμένο για κάθε μήνα αναγνωριζόμενου χρόνου ασφάλισης του συνόλου της πρόσθετης ειδικής εισφοράς βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων υπέρ επικουρικής ασφάλισης (ασφαλισμένου και εργοδότη), στο ποσοστό που ισχύει κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης εξαγοράς και επί των συντάξιμων αποδοχών του ασφαλισμένου κατά τον μήνα υποβολής της αίτησης εξαγοράς.
Η αναγνώριση λαμβάνει χώρα με πράξη της αρμόδιας υπηρεσίας εκκαθάρισης μισθοδοσίας του φορέα απασχόλησης και μετά την εξόφληση του ποσού της εξαγοράς εκδίδεται από την εν λόγω υπηρεσία βεβαίωση, η οποία τίθεται στον υπηρεσιακό φάκελο του εργαζόμενου.
Τα κρίσιμα σημεία
Παράλληλα, η εγκύκλιος διευκρινίζει πως:
- Στο πεδίο εφαρμογής της νέας ρύθμισης εμπίπτουν όσοι εργαζόμενοι απασχολούνται με τις ειδικότητες του νοσηλευτή, βοηθού νοσηλευτή, οδηγού και βοηθού ασθενοφόρου διασώστη, για τις οποίες εργαζόμενοι των αντίστοιχων ειδικοτήτων που υπάγονται στην ασφάλιση του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, εμπίπτουν ήδη στον Κανονισμό ΒΑΕ.
- Ο χρόνος που αναγνωρίζεται είναι πραγματικός χρόνος ασφάλισης και ως εκ τούτου δεν συμπεριλαμβάνεται στο ανώτατο όριο αναγνωριστέου χρόνου ασφάλισης για την κύρια ασφάλιση και για την επικουρική ασφάλιση (ΤΕΚΑ).
- Όσα από τα πρόσωπα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της διάταξης, δεν συνταξιοδοτούνται με τις προϋποθέσεις της νέας ρύθμισης, δικαιούνται κατά τον υπολογισμό του ανταποδοτικού μέρους της σύνταξής τους την προσαύξηση, εφόσον έχουν καταβάλλει την πρόσθετη ειδική εισφορά ΒΑΕ.
Τα SOS
Σύμφωνα με όσα προκύπτουν από ενημερωτική ανακοίνωση την οποία εξέδωσε η ΠΟΕΔΗΝ μετά την ψήφιση της παραπάνω διάταξη, είναι κρίσιμα τα ακόλουθα σημεία:
- Αφορά μόνιμους νοσηλευτές και εργαζομένους στο ΕΚΑΒ που προέρχονται από την ασφάλιση του πρώην Δημοσίου (τώρα όλοι ΕΦΚΑ).
- Οι συμβασιούχοι και προσληφθέντες μόνιμοι μετά το 2011 (πρώτη φορά στο Δημόσιο) και ελάχιστοι με πρόσληψη πριν το 2011 που τους δόθηκε με αίτηση το δικαίωμα επιλογής ασφαλιστικού φορέα ΙΚΑ ή Δημόσιο είναι κανονικά ενταγμένοι στα ΒΑΕ με βάση τον κανονισμό Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων του ΙΚΑ και πληρώνουν αυξημένες ασφαλιστικές εισφορές 3,45% για κύρια και επικουρική ασφάλιση.
- Προβλέπεται 6μηνη προθεσμία ένταξης στα ΒΑΕ, ενώ η υπαγωγή γίνεται αυτομάτως την πρώτη ημέρα του μεθεπόμενου μήνα από το μήνα υποβολής της αίτησης.
- Εξασφαλίζεται με 12 χρόνια συμμετοχής στα ΒΑΕ η συνταξιοδότηση 62 ετών με συνολική υπηρεσία 15 ετών και άνω.
- Επισημαίνεται ο περιορισμός των 3 χρόνων συμμετοχής τα 17 τελευταία χρόνια από την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης. Για όσους διαθέτουν προγενέστερο χρόνο ασφάλισης στα ΒΑΕ και δεν θα απαιτηθεί εξαγορά τουλάχιστον 3 ετών.
- Για να αποκτήσει εργαζόμενος το δικαίωμα συνταξιοδότησης με το καθεστώς των ΒΑΕ πρέπει να εξαγοράσει όσα ασφαλιστικά χρόνια του λείπουν από προηγούμενες εργασίες που απέκτησε στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα μαζί με την τρέχουσα έως την συμπλήρωση 12 ετών, καταβάλλοντας εισφορά 5,60% στο τρέχον ασφαλιστικό μισθό (3,60% για κύρια σύνταξη και 2% για επικουρική σύνταξη (μαζί εισφορά ασφαλισμένου και εργοδότη).
- Η επιλογή ένταξης όταν ξεκινήσουν οι κρατήσεις αναγνώρισης με δόσεις θα οδηγήσει σε πρόσθετες ασφαλιστικές εισφορές 9,05% (εξαγορά και τρέχουσες) επί του συντάξιμου μισθού. Δηλαδή μείωση του μισθού περί τα 100 ευρώ το μήνα. Εάν κατά την συνταξιοδότηση οφείλονται ακόμη χρήματα από τις εξαγορές αυτά παρακρατούνται από τη σύνταξη (1/4 του ποσού της σύνταξης έως την εξόφληση). Υπάρχει η δυνατότητα και της εφάπαξ εξαγοράς. Η προσαύξηση της ανταποδοτικής σύνταξης υπολογίζεται μόνο για τα χρόνια συμμετοχής στα ΒΑΕ 12 και όχι ολόκληρου του ασφαλιστικού βίου. Η εθνική σύνταξη δεν διαφοροποιείται.
Tα «κλειδιά» της απόφασης ενός ασφαλισμένου για την υπαγωγή στα ΒΑΕ
Από πλευράς ΠΟΕΔΗΝ, σημειώνεται πως:
- Όταν ο εργαζόμενος συμπληρώνει 40 ασφαλιστικά έτη με την συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας ή έχει δικαίωμα συνταξιοδότησης με άλλη κατηγορία (ανήλικα παιδιά, 35ετία, 37ετία κλπ) στα μεταβατικά όρια ηλικίας που ισχύουν έως το έτος 2021 και συνταξιοδοτείται με τις κοινές διατάξεις νωρίτερα ή 62ο ετών, με την επιλογή ένταξης στα ΒΑΕ κερδίζει μόνο την προσαύξηση της σύνταξης και όχι στο όριο ηλικίας (βλέπε παραπάνω την προσαύξηση της σύνταξης).
- Πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψιν για την υπαγωγή ή όχι στα ΒΑΕ εάν το δικαίωμα συνταξιοδότησης με τα παραπάνω όρια ηλικίας των κοινών διατάξεων αποκτάται με την εξαγορά πλασματικών χρόνων και σε τι ύψος ανάλογα την χρονολογία της αίτησης εξαγοράς που κατατέθηκε στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (τώρα ΕΦΚΑ).
- Όσοι υποβάλλουν αίτηση εξαγοράς πλασματικών χρόνων, το ύψος της εξαγοράς είναι 20% επί των συντάξιμων αποδοχών.
- Ειδικότερα όσοι υπέβαλλαν αίτηση έως το έτος 2017 το ύψος της εξαγοράς είναι 6,67%, το έτος 2018 το ύψος της εξαγοράς είναι 13,34%, το έτος 2019 το ύψος της εξαγοράς είναι 16,67%. Μετά το έτος 2020 όσοι υποβάλλουν αίτηση το ύψος της εξαγοράς είναι 20% επί των συντάξιμων αποδοχών.
- Επομένως πρέπει να ληφθεί υπόψιν στην απόφασή σας το ποσό που απαιτείται για την εξαγορά των πλασματικών χρόνων για να συνταξιοδοτηθείτε με τις κοινές διατάξεις 62 ετών ή και νωρίτερα με τα μεταβατικά όρια σε συνδυασμό με το ποσό εξαγοράς που θα χρειαστεί για να αποκτήσετε δικαίωμα συνταξιοδότησης με τις διατάξεις των ΒΑΕ οι οποίες ταυτόχρονα εξασφαλίζουν μεγαλύτερη σύνταξη.Έτσι οι εργαζόμενοι που χρειάζονται εξαγορά πλασματικών χρόνων για να συνταξιοδοτηθούν με τις κοινές διατάξεις πρέπει να υπολογίσουν την συμφέρουσα λύση με βάση τα παρακάτω παραδείγματα.
- Για την υπαγωγή ή μη στα ΒΑΕ πρέπει κανείς να υπολογίσει:
– τα χρήματα που θα δώσει για την εξαγορά πλασματικών χρόνων θεμελίωσης με τις κοινές διατάξεις και
-τις οφειλές εξαγοράς των ετών που υπολείπονται για την συνταξιοδότηση με καθεστώς ΒΑΕ.
Πρέπει, δηλαδή, να συνυπολογίσει ταυτόχρονα και την απόσβεση που θα γίνει στο καταβαλλόμενο ποσό αναγνώρισης από την προσαύξηση της σύνταξης καθ’ όλη τη διάρκεια του συντάξιμου βίου, εφόσον επιλέξετε την υπαγωγή στα ΒΑΕ.
Όσοι νοσηλευτές και εργαζόμενοι στο ΕΚΑΒ δεν έχουν τη δυνατότητα συμπλήρωσης 40 συντάξιμων ετών με την συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας και θα πρέπει να παραμείνουν στη δουλειά έως το 67ο έτος της ηλικίας τους προκειμένου να συνταξιοδοτηθούν πρέπει σοβαρά να τους απασχολήσει η υπαγωγή στα ΒΑΕ, σύμφωνα με την ΠΟΕΔΗΝ.
Οι υγειονομικοί που έχουν μπροστά τους πολλά ακόμη έτη υπηρεσίας προκειμένου να αποκτήσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης και δεν απαιτείται εξαγορά (5,60% στις συντάξιμες αποδοχές) με την υπαγωγή τους στα ΒΑΕ θα επιβαρύνονται μόνο με την τρέχουσα εισφορά του ασφαλισμένου που είναι 3,45% επί του συντάξιμου μισθού.
Σύμφωνα με την ΠΟΕΔΗΝ, η κατηγορία αυτή των υγεινομικών πρέπει σοβαρά να εξετάσει την υπαγωγή της στα ΒΑΕ η οποία μπορεί να οδηγεί σε μείωση του μισθού κατά 40-50 ευρώ/μήνα αλλά τελικά θα βγει κερδισμένη, αφού θα λαμβάνει μεγαλύτερη σύνταξη κύρια και επικουρική, λόγω ΒΑΕ, εφ’ όρου ζωής. Έτσι θα γίνει απόσβεση του ποσού των επιπλέον εισφορών. Ίδια περίπτωση και όσοι χρειάζονται λίγα έτη εξαγοράς για απόκτηση του δικαιώματος σύνταξης με τις διατάξεις των ΒΑΕ (12 έτη).
- Υπόψιν όσων επιλέξουν την υπαγωγή στα ΒΑΕ ότι με την προσαύξηση της σύνταξης μπορεί να ξεπεράσουν το πλαφόν που καταβάλλεται η εισφορά αλληλεγγύης. Έτσι θα αναγκαστούν να πληρώνουν μηνιαία εισφορά αλληλεγγύης 3% που επιβάλλεται στις μικτές κύριες συντάξεις άνω των 1.468. Η προσαύξηση του ποσοστού της εισφοράς αλληλεγγύης είναι ανάλογη του ύψους της κύριας σύνταξης. Η εισφορά αλληλεγγύης 3% επιβάλλεται και στις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ μεικτά (επίσης κλιμακωτό το ποσοστό). Ως εκ τούτου λοιπόν, εάν χωρίς την υπαγωγή στα ΒΑΕ η κύρια σύνταξη είναι λιγότερη των 1.468 ευρώ μεικτά και με την υπαγωγή στα ΒΑΕ υπερβαίνει αυτό το ποσό δεν συμφέρει η ένταξη.