Νέα μέθοδος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνει ότι η πραγματική οικονομική επίδραση του τουρισμού είναι σχεδόν δυόμισι φορές μεγαλύτερη από την άμεση συνεισφορά του. Στο 10,1% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας ο μέσος όρος των χωρών που εξετάστηκαν, με την Πορτογαλία και την Κροατία να ξεπερνούν το 20%.
Μια διαφορετική εικόνα για την πραγματική οικονομική βαρύτητα του τουρισμού στην Ευρώπη παρουσιάζει νέα ανάλυση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (Joint Research Centre – JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αποτυπώνει για πρώτη φορά με ενιαία ευρωπαϊκή μεθοδολογία όχι μόνο την άμεση συνεισφορά της τουριστικής δραστηριότητας, αλλά και τις ευρύτερες επιδράσεις της στην οικονομία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν στις 4 Νοεμβρίου 2026, ο τουρισμός αντιστοιχεί κατά μέσο όρο στο 10,1% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας (GVA) στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που καλύπτει η ανάλυση.
Το ποσοστό είναι σχεδόν δυόμισι φορές υψηλότερο από το 4,1% που αποτυπώνει η άμεση οικονομική συνεισφορά του κλάδου.
Η διαφορά αυτή αναδεικνύει τη σημασία των οικονομικών δραστηριοτήτων που συνδέονται με τον τουρισμό, χωρίς να καταγράφονται πάντοτε ως αμιγώς τουριστικές.
Από το ξενοδοχείο και το εστιατόριο σε ολόκληρη την οικονομία
Η νέα προσέγγιση του JRC επιχειρεί να απαντήσει σε ένα βασικό ερώτημα: πόση οικονομική αξία δημιουργεί πραγματικά ο τουρισμός πέρα από τις δαπάνες των επισκεπτών;
Μέχρι σήμερα, οι διαθέσιμοι επίσημοι ευρωπαϊκοί δείκτες επικεντρώνονταν κυρίως στην άμεση συνεισφορά της τουριστικής κατανάλωσης.
Ωστόσο, όταν ένας ταξιδιώτης πληρώνει για τη διαμονή του σε ένα ξενοδοχείο ή για ένα γεύμα σε ένα εστιατόριο, η οικονομική δραστηριότητα δεν περιορίζεται στη συγκεκριμένη συναλλαγή.
Το ξενοδοχείο προμηθεύεται τρόφιμα, εξοπλισμό, λευκά είδη και ενέργεια. Το εστιατόριο συνεργάζεται με παραγωγούς, μεταφορείς και προμηθευτές. Παράλληλα, οι εργαζόμενοι των επιχειρήσεων αυτών διαθέτουν μέρος του εισοδήματός τους σε άλλες δραστηριότητες της τοπικής οικονομίας.
Η νέα μεθοδολογία συνυπολογίζει και τις τρεις αυτές διαστάσεις: την άμεση, την έμμεση και την επαγόμενη οικονομική επίδραση.
Έτσι, προσφέρει μια πληρέστερη εκτίμηση της συμβολής του τουρισμού στην παραγωγή οικονομικής αξίας.
Στο 14% Ιταλία και Ισπανία – Πάνω από 20% Πορτογαλία και Κροατία
Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών οικονομιών.
Στην Ιταλία και την Ισπανία, δύο από τις μεγαλύτερες τουριστικές αγορές της Ευρώπης, η συνολική οικονομική επίδραση του τουρισμού εκτιμάται περίπου στο 14% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας.
Ακόμη υψηλότερη είναι η συμβολή του στην Πορτογαλία και την Κροατία, όπου υπερβαίνει το 20%.
Αντίθετα, στο Βέλγιο και τη Δανία η συνολική επίδραση διαμορφώνεται λίγο κάτω από το 5%.
Οι αποκλίσεις αυτές αντανακλούν τις διαφορετικές παραγωγικές δομές των κρατών-μελών, αλλά και τον βαθμό στον οποίο η τουριστική δραστηριότητα συνδέεται με άλλους κλάδους της οικονομίας.
Η εικόνα είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις χώρες με υψηλή τουριστική εξάρτηση, καθώς δείχνει ότι οι μεταβολές στη ζήτηση των επισκεπτών μπορούν να επηρεάσουν πολύ περισσότερες επιχειρήσεις από εκείνες που δραστηριοποιούνται άμεσα στη φιλοξενία.
Γιατί μέχρι σήμερα ήταν δύσκολη η μέτρηση
Η αποτίμηση της οικονομικής συμβολής του τουρισμού αποτελεί διαχρονική πρόκληση για τις στατιστικές αρχές.
Σε αντίθεση με άλλους κλάδους, ο τουρισμός δεν αποτελεί μία ενιαία βιομηχανία στους εθνικούς λογαριασμούς. Ορίζεται κυρίως από το ποιος καταναλώνει ένα προϊόν ή μια υπηρεσία και για ποιον σκοπό.
Για παράδειγμα, ένα εστιατόριο μπορεί να εξυπηρετεί τόσο τουρίστες όσο και μόνιμους κατοίκους, ενώ μια μεταφορική υπηρεσία μπορεί να χρησιμοποιείται ταυτόχρονα από επισκέπτες και από τον τοπικό πληθυσμό.
Η διάκριση αυτών των δαπανών απαιτεί εξειδικευμένες στατιστικές μεθόδους.
Για τον σκοπό αυτό έχουν αναπτυχθεί οι Δορυφόροι Λογαριασμοί Τουρισμού (Tourism Satellite Accounts), οι οποίοι επιτρέπουν την εκτίμηση της άμεσης οικονομικής συμβολής της τουριστικής κατανάλωσης.
Ωστόσο, τα σχετικά στοιχεία της Eurostat βασίζονται σε εθελοντικές υποβολές των κρατών-μελών και δημοσιεύονται ακόμη ως πειραματικές στατιστικές.
Μέχρι σήμερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βασιζόταν και σε εκτιμήσεις οργανισμών της τουριστικής βιομηχανίας για την αποτύπωση της συνολικής οικονομικής επίδρασης.
Πώς λειτουργεί ο νέος δείκτης
Η νέα μέθοδος του JRC συνδυάζει επίσημες στατιστικές πηγές, ώστε να αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο η τουριστική δαπάνη διαχέεται στην οικονομία.
Συγκεκριμένα, αξιοποιεί τους Δορυφόρους Λογαριασμούς Τουρισμού των εθνικών στατιστικών αρχών, τους πίνακες εισροών-εκροών της Eurostat και τα στοιχεία διανυκτερεύσεων σε τουριστικά καταλύματα.
Οι πίνακες εισροών-εκροών επιτρέπουν την παρακολούθηση των συναλλαγών μεταξύ διαφορετικών οικονομικών κλάδων, αναδεικνύοντας τις σχέσεις προμηθευτών και επιχειρήσεων.
Με τον τρόπο αυτό, η ανάλυση μπορεί να εκτιμήσει όχι μόνο την αξία που παράγεται άμεσα από την τουριστική κατανάλωση, αλλά και την πρόσθετη δραστηριότητα που δημιουργείται μέσω των εφοδιαστικών αλυσίδων και της κατανάλωσης των εισοδημάτων.
Ένα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα είναι ότι η ίδια μεθοδολογία εφαρμόζεται στις χώρες που εξετάζονται, διευκολύνοντας τις συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών τουριστικών οικονομιών.
Η επιστημονική τεκμηρίωση της μεθόδου παρουσιάζεται σε μελέτη ερευνητών του JRC και του Πανεπιστημίου της Μπολόνια, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Current Issues in Tourism.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την ελληνική τουριστική αγορά, η νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς προσφέρει ένα πρόσθετο εργαλείο για την αξιολόγηση της συμβολής του τουρισμού στην εθνική και την περιφερειακή οικονομία.
Η σημασία του κλάδου δεν εξαντλείται στις εισπράξεις των ξενοδοχείων, των εστιατορίων ή των τουριστικών επιχειρήσεων.
Επεκτείνεται στους παραγωγούς τροφίμων, στις μεταφορές, στην ενέργεια, στις κατασκευές, στις υπηρεσίες συντήρησης, στην τεχνολογία και σε πλήθος άλλων δραστηριοτήτων που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την εξυπηρέτηση των επισκεπτών.
Η νέα μέθοδος μπορεί να συμβάλει σε μια πιο ολοκληρωμένη συζήτηση για το πώς η τουριστική ανάπτυξη δημιουργεί αξία στην εγχώρια παραγωγή, ποιες επιχειρήσεις ωφελούνται και πώς μπορούν να ενισχυθούν οι διασυνδέσεις μεταξύ του τουρισμού και άλλων παραγωγικών τομέων.
Παράλληλα, μπορεί να υποστηρίξει τον σχεδιασμό πολιτικών για τις τουριστικές επενδύσεις, την απασχόληση και την ανθεκτικότητα των προορισμών.
Το 10,1% που ανακοινώνει το JRC αποτελεί μέσο όρο των χωρών που καλύπτει η ανάλυση και δεν συνιστά ειδική εκτίμηση για την Ελλάδα. Επίσης, αφορά την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως απευθείας ισοδύναμο ποσοστό του ΑΕΠ.
Ένα νέο εργαλείο για την ευρωπαϊκή τουριστική πολιτική
Ο νέος δείκτης ενσωματώνεται στο EU Tourism Dashboard, την ευρωπαϊκή πλατφόρμα παρακολούθησης της τουριστικής δραστηριότητας, η οποία αναπτύσσεται από το JRC για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η πλατφόρμα συγκεντρώνει στοιχεία για την οικονομική, περιβαλλοντική, ψηφιακή και κοινωνική διάσταση του τουρισμού, επιτρέποντας στις εθνικές και περιφερειακές αρχές να παρακολουθούν την εξέλιξη του κλάδου.
Οι νέες εκτιμήσεις αξιοποιούνται επίσης στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τον βιώσιμο τουρισμό.
Στόχος είναι η διαμόρφωση πολιτικών που θα βασίζονται σε πιο ολοκληρωμένα δεδομένα, ώστε οι δημόσιοι πόροι να κατευθύνονται αποτελεσματικότερα και οι προορισμοί να μπορούν να αξιολογούν την ανθεκτικότητά τους απέναντι σε οικονομικές και άλλες κρίσεις.
Η βασική διαπίστωση της νέας έρευνας είναι ότι ο τουρισμός έχει πολύ μεγαλύτερο οικονομικό αποτύπωμα από εκείνο που αποκαλύπτουν οι άμεσες τουριστικές δαπάνες.
Και αυτή η διαφορά μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές χώρες θα σχεδιάζουν στο εξής την τουριστική τους ανάπτυξη.