Το υπουργείο Ανάπτυξης ανακοίνωσε μέσω Διαύγειας τη νέα Υπουργική Απόφαση 70966/2025, με την οποία θεσπίζεται ένα ανανεωμένο πλαίσιο παρακολούθησης και ελέγχου για τις επιχειρήσεις που έχουν υπαχθεί στους αναπτυξιακούς νόμους 3299/2004, 3908/2011, 4399/2016 και 4887/2022.
Η ρύθμιση αυτή στοχεύει στη διασφάλιση ότι οι ενισχύσεις που δίνονται σε επενδυτικά σχέδια αποδίδουν πραγματικά οφέλη στην οικονομία, ενώ οι επιχειρήσεις τηρούν τις μακροχρόνιες δεσμεύσεις τους.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει σειρά υποχρεώσεων: οι επιχειρήσεις οφείλουν να υποβάλλουν ετησίως στοιχεία μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας, τεκμηριώνοντας την τήρηση των όρων υπαγωγής. Ανάλογα με το μέγεθος της εταιρείας και τον νόμο στον οποίο εντάχθηκε, οι υποχρεώσεις αυτές μπορεί να διαρκούν από τρία έως επτά έτη. Σε περιπτώσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης ή δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, η περίοδος παρακολούθησης παρατείνεται ακόμη περισσότερο.
Επιπλέον, θεσπίζονται ετήσιοι δειγματοληπτικοί έλεγχοι: τουλάχιστον το 20% των επιχειρήσεων που εντάχθηκαν στον νόμο 4887/2022 και το 10% όσων εντάχθηκαν σε παλαιότερα καθεστώτα θα ελέγχονται κάθε χρόνο. Οι έλεγχοι ξεκινούν με διοικητική εξέταση φακέλων, αλλά όπου διαπιστώνονται ενδείξεις παραβάσεων, μπορεί να ακολουθήσει και επιτόπιος έλεγχος.
Η απόφαση ορίζει σαφείς κυρώσεις για μη συμμόρφωση. Στα επενδυτικά σχέδια που υπήχθησαν στους νόμους 3299/2004 και 3908/2011, προβλέπονται πρόστιμα βάσει των ισχυουσών διατάξεων για κάθε έτος μη συμμόρφωσης. Για τα νεότερα σχήματα, στους νόμους 4399/2016 και 4887/2022, η κύρωση είναι 0,5% επί της εγκεκριμένης ενίσχυσης για κάθε έτος μη τήρησης. Τα ποσά αυτά εισπράττονται από το Δημόσιο μέσω του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων.
Η ηλεκτρονική διαδικασία, που αντικαθιστά τις έντυπες καταχωρίσεις, μειώνει τη γραφειοκρατία και επιτρέπει άμεση επαλήθευση των στοιχείων. Έτσι, δημιουργείται ένα πιο διαφανές και αυστηρό πλαίσιο εποπτείας, που στοχεύει στην αποτελεσματική αξιοποίηση των δημόσιων πόρων και την ενίσχυση της αξιοπιστίας των κρατικών ενισχύσεων.
Με φόντο τα παραπάνω το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τον τουριστικό κλάδο. Όπως ανέφερε το ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ στις 23 Σεπτεμβρίου: «Τα τελευταία χρόνια, χιλιάδες επιχειρήσεις είχαν ενταχθεί στους Αναπτυξιακούς Νόμους με στόχο τη δημιουργία ξενοδοχειακών μονάδων, βιομηχανικών εγκαταστάσεων ή άλλων παραγωγικών δραστηριοτήτων. Ωστόσο, μεγάλο μέρος αυτών των σχεδίων έμεινε στα χαρτιά, δεσμεύοντας δημόσιους πόρους χωρίς να αποδώσει τα αναμενόμενα οφέλη στην οικονομία και την απασχόληση».
Η κυβέρνηση, εφαρμόζοντας πλέον το καθεστώς της αυτόματης απένταξης, ενεργοποίησε μια εκτεταμένη διαδικασία επιστροφής επιχορηγήσεων. Όσα επενδυτικά σχέδια δεν υπέβαλαν αίτηση για πιστοποίηση ολοκλήρωσης μέχρι την 1η Απριλίου 2024 θεωρούνται αυτομάτως ανεκτέλεστα και οι ενισχύσεις που είχαν λάβει πρέπει να επιστραφούν. Η διαδικασία αυτή αφορά περίπου 1.400 επενδύσεις συνολικού ύψους 480 εκατ. ευρώ, με τα πρώτα 43 εκατ. να έχουν ήδη αποσταλεί στην ΑΑΔΕ για είσπραξη.
Σημειώνεται ότι με δύο αποφάσεις της προηγούμενης εβδομάδας του κ. Θεοδωρικάκου, και σε συνέχεια των ελέγχων παλαιότερων αναπτυξιακών νόμων, εισάγεται για πρώτη φορά υποχρέωση ετήσιας παρακολούθησης για την πιστοποίηση της ολοκλήρωσης και έναρξης της παραγωγικής λειτουργίας των επενδυτικών σχεδίων των αναπτυξιακών νόμων 2004, 2011, 2016 και 2022.
Με τις νέες ρυθμίσεις, οι επιχειρήσεις οφείλουν να υποβάλλουν στις αρμόδιες υπηρεσίες στοιχεία που τεκμηριώνουν τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις τους, καθώς και την εγκριτική απόφαση υπαγωγής, εντός δύο μηνών από τη συμπλήρωση κάθε χρόνου λειτουργίας της ενισχυθείσας επένδυσης. Η διαδικασία υποβολής γίνεται μέσω του Πληροφοριακού Συστήματος του Αναπτυξιακού Νόμου (ΠΣ-Αν) ή του Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών Ενισχύσεων (ΠΣΚΕ-Επ), διασφαλίζοντας πλήρη τεκμηρίωση και διαφάνεια.
Παράλληλα, καθιερώνεται ετήσιος δειγματοληπτικός έλεγχος σε ποσοστό 10% έως 20% των επιχειρήσεων που έχουν υπαχθεί στους αναπτυξιακούς νόμους και περιλαμβάνει την επαλήθευση της νόμιμης λειτουργίας, των οικονομικών στοιχείων, των θέσεων εργασίας, του δυναμικού παραγωγής και της τήρησης των ειδικών όρων της απόφασης υπαγωγής.
Επίσης, ενισχύεται το πλαίσιο κυρώσεων καθώς σε περίπτωση μη υποβολής ή υποβολής ανακριβών στοιχείων προβλέπεται η επιβολή προστίμων, εξασφαλίζοντας την πλήρη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις των επενδύσεων.
Τέλος συστήνονται Τριμελείς Επιτροπές Ελέγχου, οι οποίες επανεξετάζουν δειγματοληπτικά (σε ποσοστό 30%) επενδυτικά σχέδια των οποίων η ολοκλήρωση και έναρξη παραγωγικής λειτουργίας έχει πιστοποιηθεί από ορκωτούς λογιστές ή ελεγκτικές εταιρείες. Ο έλεγχος διενεργείται εντός 45 ημερών από τη συγκρότηση κάθε Επιτροπής. Σε περίπτωση σοβαρών αποκλίσεων, οι υποθέσεις διαβιβάζονται στην Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχων για περαιτέρω έλεγχο και πιθανή επιβολή πειθαρχικών κυρώσεων.
Οι ρυθμίσεις αυτές αποτελούν ακόμα μια ουσιαστική παρέμβαση του Υπουργείου Ανάπτυξης που θωρακίζει το σύστημα των κρατικών ενισχύσεων και διασφαλίζει ότι οι δημόσιοι πόροι αξιοποιούνται σωστά, προς όφελος της πραγματικής οικονομίας. Όπως έχει τονίσει ο κ. Θεοδωρικάκος «οφείλουμε να κάνουμε πράξη τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, ώστε τα χρήματα των Ελλήνων πολιτών να πιάνουν τόπο σε πραγματικές παραγωγικές επενδύσεις που φέρνουν θέσεις εργασίας και ισχυρή ανάπτυξη στον τόπο».