Σε περίοδο εργασιακών διεκδικήσεων και επανακαθορισμού των κανόνων λειτουργίας εισέρχεται η αγορά των ψηφιακών πλατφορμών διανομής, με τις efood και Wolt στο επίκεντρο. Την ώρα που οι δύο επιχειρήσεις αυξάνουν σημαντικά τα έσοδά τους, οι διανομείς ζητούν διαφάνεια στις αμοιβές, έλεγχο των αλγοριθμικών αποφάσεων που καθορίζουν την απόδοσή τους και σαφή κατανομή ευθυνών μεταξύ πλατφορμών και εργολάβων-«στολαρχών», που μεσολαβούν κατά την επαγγελματική σχέση των διανομέων με τις πλατφόρμες διανομής.
Ο ρόλος της επικείμενης ευρωπαϊκής οδηγίας
Την ίδια στιγμή η επικείμενη ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας για την εργασία στις πλατφόρμες λειτουργεί ως καταλύτης. Σε εκατέρωθεν ανακοινώσεις τους τα σωματεία εργαζομένων σε efood και Wolt θέτουν ερωτήματα όσον αφορά το «ποιος είναι πραγματικά αυτοαπασχολούμενος, ποιος εργάζεται υπό συνθήκες εξάρτησης και ποιος αναλαμβάνει τις εργοδοτικές υποχρεώσεις». Θυμίζουμε ότι η συγκέντρωση των υπηρεσιών διανομής από τους επιμέρους εργαζόμενους σε μεμονωμένες επιχειρήσεις, υπό τον έλεγχο των μεγάλων πλατφορμών πλέον, αποτελεί μία αγορά που έχει ενσωματωθεί στην καθημερινότητα καταναλωτών και επιχειρήσεων εστίασης.
Σύμφωνα με το ενημερωτικό υλικό του σωματείου εργαζομένων στην efood, υπόμνημα με τη συνυπογραφή 14 σωματείων έχει κατατεθεί στη νομοπαρασκευαστική επιτροπή του υπουργείου Εργασίας. Για σήμερα τα σωματεία εκπροσώπησης των δύο φορέων έχουν προγραμματίσει γενική συνέλευση στις 19 Οκτωβρίου, στις 18.30, στο Εργατικό Κέντρο Αθήνας και για στάση εργασίας στις 22 Οκτωβρίου, από τις 11.00 έως τις 15.00, με συγκέντρωση στις 12.00 στο υπουργείο Εργασίας.
Οι εργολάβοι, οι αλγόριθμοι και οι διεκδικήσεις
Οι διανομείς δεν συνδέονται με τις πλατφόρμες μέσω συμβάσεων μισθωτής εργασίας, αντιθέτως αποτελούν κατά κύριο λόγο ελεύθερους επαγγελματίες. Η συνεργασία με αυτοαπασχολούμενους αποτελεί μέρος του επιχειρηματικού μοντέλου των πλατφορμών, μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το λειτουργικό κόστος και το επιχειρηματικό ρίσκο, ενώ η παρουσία εργολάβων προσθέτει επιπλέον επίπεδα διαβάθμισης των επαγγελματικών σχέσεων ανάμεσα στην εταιρεία που οργανώνει τις παραγγελίες και στον άνθρωπο που πραγματοποιεί την παράδοση.
Οι «στολάρχες» και η διαμεσολάβηση στο σύστημα των παραγγελιών
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί η δραστηριότητα των λεγόμενων «στολαρχών», ιδιωτών ή εταιρειών που συγκροτούν ομάδες διανομέων και αναλαμβάνουν την εκτέλεση παραδόσεων για λογαριασμό πλατφορμών. Το θέμα είχε φτάσει στη Βουλή με την ερώτηση της 29ης Οκτωβρίου 2025, την οποία συνυπέγραφαν οι Μιχάλης Χουρδάκης, Γιώτα Πούλου, Θεοδώρα Τζάκρη και Ραλλία Χρηστίδου. Στο πλαίσιο της παρέμβασης κατατέθηκαν καταγγελίες για ενοικίαση λογαριασμών διανομέων, αδήλωτη εργασία και παρακράτηση μέρους των εισπράξεων από μεσάζοντες. Πρόκειται για καταγγελίες προς διερεύνηση, οι οποίες δεν συνιστούν διαπίστωση παραβάσεων για το σύνολο των εργολάβων. Στην απάντησή του, στις 7 Νοεμβρίου 2025, το υπουργείο Ανάπτυξης ανέφερε ότι τα ζητήματα της ερώτησης «εκφεύγουν των αρμοδιοτήτων του υπουργείου Ανάπτυξης».
Η κρίσιμη παράμετρος το «μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας»
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και το λεγόμενο «μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας». Πρόκειται ουσιαστικά για έναν μηχανισμό που επιτρέπει να θεωρείται κατ’ αρχάς ένας διανομέας μισθωτός και όχι ανεξάρτητος συνεργάτης, όταν οι πραγματικές συνθήκες της δουλειάς του παραπέμπουν σε σχέση εργοδότη και εργαζομένου. Για παράδειγμα, όταν η πλατφόρμα καθορίζει την αμοιβή του, οργανώνει τον τρόπο εκτέλεσης των παραγγελιών, παρακολουθεί και αξιολογεί την απόδοσή του ή μπορεί να περιορίσει την πρόσβασή του στην εργασία μέσω του αλγορίθμου της, τίθεται ζήτημα κατά πόσο ο συγκεκριμένος διανομέας είναι πράγματι ελεύθερος επαγγελματίας.
Αυτήν ακριβώς τη λογική υιοθετεί η ευρωπαϊκή οδηγία για την εργασία στις ψηφιακές πλατφόρμες, προβλέποντας τη θέσπιση μαχητού τεκμηρίου όταν διαπιστώνονται πραγματικά περιστατικά που υποδηλώνουν διεύθυνση και έλεγχο, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο. Η ουσιαστική διαφορά είναι ότι, εφόσον ενεργοποιηθεί το τεκμήριο και η πλατφόρμα αμφισβητήσει την ύπαρξη εργασιακής σχέσης, θα πρέπει η ίδια να αποδείξει ότι ο διανομέας λειτουργεί πραγματικά ως ανεξάρτητος επαγγελματίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι freelancers μετατρέπονται αυτομάτως σε μισθωτούς. Σημαίνει, όμως, ότι η αναγραφή της ιδιότητας του «ελεύθερου επαγγελματία» σε μια σύμβαση δεν αρκεί από μόνη της για να αποκλείσει την ύπαρξη εξαρτημένης εργασίας, εφόσον στην πράξη ο εργαζόμενος λειτουργεί υπό τον έλεγχο της πλατφόρμας.
Στο πεδίο της καθημερινής εργασίας, οι εκπρόσωποι των διανομέων καταγγέλλουν αδιαφάνεια στον τρόπο ανάθεσης παραγγελιών και υπολογισμού αμοιβών. Ζητούν αιτιολόγηση περιορισμών ή απενεργοποιήσεων λογαριασμών και δυνατότητα ανθρώπινης επανεξέτασης.
Διεκδικούν, επίσης, ελάχιστη εγγυημένη ωριαία αμοιβή για τους freelancers, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου αναμονής, διακριτή αποζημίωση για χιλιόμετρα και χρήση οχήματος και προστασία σε περίπτωση ατυχήματος. Αυτές αποτελούν προτάσεις προς τον εθνικό νομοθέτη και δεν ταυτίζονται στο σύνολό τους με τις υποχρεωτικές προβλέψεις της οδηγίας.
Η προθεσμία ενσωμάτωσης του ευρωπαϊκού πλαισίου στην ελληνική νομοθεσία είναι η 2α Δεκεμβρίου 2026. Μεταξύ άλλων, προβλέπονται κανόνες διαφάνειας στην αλγοριθμική διαχείριση, ανθρώπινη εποπτεία και δυνατότητα επανεξέτασης σημαντικών αποφάσεων.
Ισχυρή ανάπτυξη εσόδων, διαφορετική εικόνα στα κέρδη
Οι εργασιακές διεκδικήσεις αναπτύσσονται σε μια περίοδο σημαντικής αύξησης των εταιρικών εσόδων, με διαφορετική, ωστόσο, εξέλιξη στην κερδοφορία των δύο επιχειρήσεων.
Η Online Delivery, που διαχειρίζεται την efood, εμφάνισε το 2025 κύκλο εργασιών 280,59 εκατ. ευρώ, έναντι 211,01 εκατ. ευρώ το 2024, καταγράφοντας αύξηση περίπου 33%. Τα καθαρά κέρδη υποχώρησαν στα 20,66 εκατ. ευρώ, από 35,82 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας πτώση περίπου 42%. Αντίστοιχα, τα κέρδη προ φόρων μειώθηκαν στα 27,21 εκατ. ευρώ, από 46,83 εκατ. ευρώ.
Για τη Wolt Τεχνολογίες Ελλάς, ο κύκλος εργασιών διαμορφώθηκε στα 133,7 εκατ. ευρώ, από 99,26 εκατ. ευρώ, αυξημένος κατά 34,69%. Τα κέρδη προ φόρων ενισχύθηκαν στα 1,27 εκατ. ευρώ, έναντι περίπου 650.000 ευρώ. Ωστόσο, η χρήση έκλεισε με καθαρές ζημιές 1,97 εκατ. ευρώ, αντί κερδών περίπου 190.000 ευρώ το 2024.
Να σημειωθεί ότι τα παραπάνω ποσά αφορούν τους εταιρικούς κύκλους εργασιών και όχι τη συνολική αξία των παραγγελιών που διεκπεραιώνονται μέσω των εφαρμογών. Επίσης, δεν αποτελούν πλήρη ενοποιημένη αποτύπωση όλων των συνδεδεμένων δραστηριοτήτων των δύο εμπορικών σημάτων στην Ελλάδα.