Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, οι προεκλογικές εξαγγελίες των πολιτικών κομμάτων αποκτούν δημοσιονομικό… λογιστή. Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) ενεργοποιεί ένα νέο πλαίσιο -το οποίο υπάρχει από το 2014- αξιολόγησης του κόστους των προεκλογικών προγραμμάτων, με στόχο να ενισχυθεί η διαφάνεια και να περιοριστούν οι ανεδαφικές προεκλογικές υποσχέσεις που δεν συνοδεύονται από αξιόπιστη δημοσιονομική τεκμηρίωση.
Το νέο σύστημα, το οποίο βασίζεται σε ευρωπαϊκά πρότυπα και αναπτύχθηκε με τεχνική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, φέρνει την Ελλάδα στον περιορισμένο κύκλο των χωρών όπου ένας ανεξάρτητος δημοσιονομικός θεσμός αναλαμβάνει να υπολογίζει το κόστος των προεκλογικών δεσμεύσεων των κομμάτων πριν από τις εκλογές.
Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο: Η διαδικασία για τα κόμματα
Η διαδικασία θα εφαρμοστεί ενόψει των εθνικών εκλογών του 2027. Από την 1η Νοεμβρίου 2026 (το αργότερο 120 ημέρες πριν την αναμενόμενη ημερομηνία εκλογών), τα πολιτικά κόμματα θα μπορούν να υποβάλουν τις προτάσεις τους προς κοστολόγηση, ενώ η προθεσμία λήγει 120 ημέρες πριν από τις εκλογές. Κάθε κόμμα θα μπορεί να καταθέσει έως 10 προτάσεις πολιτικής, οι οποίες θα αξιολογηθούν με κοινή μεθοδολογία και ενιαίες παραδοχές.
Κάθε πολιτικό κόμμα ορίζει έναν εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο, ο οποίος αναλαμβάνει την υποβολή και τη συνεργασία καθ’ όλη τη διαδικασία. Μπορεί να υποβάλει άπαξ έως 10 προτάσεις σύμφωνα με το πρότυπο του Παραρτήματος Α του Τεχνικού Υπομνήματος από την 1η Νοεμβρίου 2026 έως το αργότερο 120 ημέρες πριν την ημερομηνία εκλογών.
Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιβεβαίωσης των αιτημάτων (Παράρτημα Β του Τεχνικού Υπομνήματος), το ΕΔΣ δημοσιοποιεί στην ιστοσελίδα του τον συνολικό αριθμό των μέτρων για κοστολόγηση που υποβλήθηκαν από κάθε πολιτικό κόμμα. Αυτό γίνεται για λόγους διαφάνειας, χωρίς να αποκαλύπτεται το περιεχόμενο των προτάσεων.
Η τελική εκτίμηση του ΕΔΣ δημοσιεύεται μόνο εφόσον το πολιτικό κόμμα έχει ενημερώσει εγγράφως ότι αποδέχεται την κοστολόγηση.
Το Τεχνικό Υπόμνημα θα είναι αναρτημένο στον ιστότοπο του θεσμού.
Τα πολιτικά κόμματα μπορούν να αποστέλλουν οποιεσδήποτε διευκρινιστικές ερωτήσεις έχουν έως και τις 30/9/2026 στην ηλεκτρονική διεύθυνση electioncosting@hfisc.gr. Το ΕΔΣ δεσμεύεται να απαντήσει σε όσες ερωτήσεις, είναι εφικτό έως τις 31/10/2026. Οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις θα αναρτηθούν στον ιστότοπο του ΕΔΣ χωρίς να αναφέρεται ποιο κόμμα κατέθεσε ποια ερώτηση.
Μόνο μεγάλα μέτρα
Το ΕΔΣ ξεκαθαρίζει ότι δεν θα κοστολογεί κάθε προεκλογική εξαγγελία. Προτεραιότητα θα δοθεί σε μέτρα με σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα, ενδεικτικά άνω των 50 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ οι προτάσεις θα πρέπει να είναι πλήρως εξειδικευμένες, να προσδιορίζουν τους δικαιούχους, το ύψος της παρέμβασης, τον χρόνο εφαρμογής και το απαιτούμενο νομοθετικό πλαίσιο. Παράλληλα, θα πρέπει να είναι συμβατές με το Σύνταγμα, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.
Στον αντίποδα, ιδιαίτερα σύνθετες παρεμβάσεις, όπως μεγάλα έργα υποδομών, αμυντικά εξοπλιστικά προγράμματα ή πολιτικές με έντονες μακροοικονομικές επιδράσεις, ενδέχεται να μην κοστολογούνται ή να εξετάζονται μόνο κατ’ εξαίρεση, καθώς απαιτούν πολύπλοκες υποθέσεις και δεδομένα που δεν είναι πάντα διαθέσιμα.
Εθελοντική συμμετοχή, αλλά με κανόνες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η συμμετοχή των κομμάτων είναι εθελοντική. Η πρωτοβουλία για την κοστολόγηση ανήκει αποκλειστικά στα ίδια τα κόμματα, τα οποία θα ορίζουν εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο για την επικοινωνία με το ΕΔΣ.
Το περιεχόμενο των προτάσεων παραμένει εμπιστευτικό κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας. Μετά την επιβεβαίωση του αιτήματος, το ΕΔΣ θα ανακοινώνει μόνο πόσες προτάσεις υπέβαλε κάθε κόμμα, χωρίς να αποκαλύπτει το περιεχόμενό τους.
Η τελική κοστολόγηση δημοσιεύεται όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία και, κατά κανόνα, με τη συναίνεση του πολιτικού κόμματος που υπέβαλε το αίτημα. Ωστόσο, το τεχνικό υπόμνημα προβλέπει ότι, εάν δεν υπάρξει απάντηση εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, το ΕΔΣ διατηρεί το δικαίωμα να δημοσιοποιήσει την εκτίμηση για λόγους διαφάνειας.
Δεν θα παρεμβαίνει στην προεκλογική αντιπαράθεση
Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχωρίζει είναι ότι το Δημοσιονομικό Συμβούλιο επιλέγει να κρατήσει αποστάσεις από την πολιτική αντιπαράθεση.
Συγκεκριμένα, τον τελευταίο μήνα πριν από τις εκλογές δεν θα παραδίδει ούτε θα δημοσιοποιεί νέες κοστολογήσεις, ώστε να προστατεύεται η θεσμική ουδετερότητα του οργανισμού και να αποφεύγεται η εμπλοκή του στην προεκλογική σύγκρουση. Αντίστοιχη πρακτική ακολουθούν δημοσιονομικοί θεσμοί σε χώρες όπως η Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Βέλγιο.
Παράλληλα, το ΕΔΣ διευκρινίζει ότι δεν θα σχολιάζει τις πολιτικές επιλογές των κομμάτων ούτε θα αξιολογεί αν ένα μέτρο είναι σωστό ή λάθος. Η αποστολή του περιορίζεται αποκλειστικά στην εκτίμηση του δημοσιονομικού κόστους και όχι στην αξιολόγηση της οικονομικής ή κοινωνικής σκοπιμότητας των μέτρων.
Η μεθοδολογία
Οι εκτιμήσεις θα βασίζονται στις επίσημες προβλέψεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, καθώς και σε στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και άλλων εθνικών και διεθνών οργανισμών. Το ΕΔΣ θα υπολογίζει τόσο τη στατική δημοσιονομική επίπτωση ενός μέτρου όσο και, όπου υπάρχουν επαρκή στοιχεία, τις άμεσες συμπεριφορικές επιδράσεις (first-round effects), χωρίς όμως να ενσωματώνει τις ευρύτερες μακροοικονομικές επιπτώσεις στη βασική κοστολόγηση.
Συνεργασία με ΑΑΔΕ, ΓΛΚ και e-ΕΦΚΑ
Για την εκτέλεση του έργου του, το ΕΔΣ θα υπογράψει μνημόνια συνεργασίας με βασικούς δημόσιους φορείς, όπως η ΑΑΔΕ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, η ΕΛΣΤΑΤ, ο e-ΕΦΚΑ, ο ΟΠΕΚΑ και η ΔΥΠΑ, ώστε να εξασφαλίζει πρόσβαση στα απαραίτητα διοικητικά και στατιστικά στοιχεία. Πάντως, το ΕΔΣ φέρει αποκλειστική ευθύνη για τη μεθοδολογία, τις παραδοχές, την αξιολόγηση και τις δημοσιευόμενες εκτιμήσεις του.
Η πρόεδρος του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, Αναστασία Μιαούλη, χαρακτήρισε τη νέα διαδικασία σημαντικό βήμα για τη χώρα, τονίζοντας ότι «για πρώτη φορά στη χώρα μας θεσμοθετείται η κοστολόγηση προτάσεων πολιτικών κομμάτων από Ανεξάρτητη Αρχή», με στόχο την ενίσχυση της αξιοπιστίας του δημόσιου διαλόγου και της δημοσιονομικής διαφάνειας.