Το ενδεχόμενο ενός νέου «μαύρου» καλοκαιριού για τις αερομεταφορές στην Ευρώπη, με ρεκόρ καθυστερήσεων και ακυρώσεων πτήσεων, προβάλλει έντονα, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προειδοποιεί για σοβαρές πιέσεις στο σύστημα εναέριας κυκλοφορίας. Η έλλειψη προσωπικού, οι απεργίες, οι πυρκαγιές και η αυξημένη ζήτηση για ταξίδια απειλούν να προκαλέσουν σοβαρές αναταράξεις στο ταξιδιωτικό κοινό.
Όπως επισημαίνουν ευρωπαίοι αξιωματούχοι, το σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας λειτουργεί ήδη στα όρια των δυνατοτήτων του, την ώρα που η επιβατική κίνηση έχει εκτιναχθεί μετά την πανδημία Covid-19. «Πέρυσι είχαμε το χειρότερο καλοκαίρι όλων των εποχών σε ό,τι αφορά τις καθυστερήσεις και τις ακυρώσεις. Το φετινό καλοκαίρι θα είναι πολύ παρόμοιο», προειδοποίησε ανώτατος αξιωματούχος της ΕΕ, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times.
Στις πιο πολυσύχναστες ημέρες του καλοκαιριού, εκτελούνται περίπου 37.000 πτήσεις στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο – αριθμός που προσεγγίζει το ανώτατο όριο που μπορούν να διαχειριστούν οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας.
Αύξηση της εναέριας κυκλοφορίας και των καθυστερήσεων
Τα στοιχεία του Eurocontrol, του αρμόδιου φορέα διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας στην Ευρώπη, δείχνουν ότι η αεροπορική κίνηση φέτος είναι ήδη αυξημένη κατά 5% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024, ενώ οι καθυστερήσεις έχουν επίσης αυξηθεί κατά 5%.
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη σε εννέα χώρες, ανάμεσά τους η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελλάδα και η Ισπανία – μερικοί από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς στην Ευρώπη. Η αδυναμία του συστήματος να διαχειριστεί τον αυξημένο αριθμό πτήσεων οδηγεί σε εκτεταμένες καθυστερήσεις, που αναμένεται να κορυφωθούν τους θερινούς μήνες.
Απεργίες και ακινητοποιήσεις
Η εικόνα επιδεινώνεται περαιτέρω από τις απεργιακές κινητοποιήσεις των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, με τη Γαλλία να βρίσκεται στο επίκεντρο. Απεργίες διαρκείας, με αιτήματα για ανανέωση εξοπλισμού και ενίσχυση του προσωπικού, προκάλεσαν την προηγούμενη εβδομάδα σοβαρές διαταραχές, με περίπου 4.000 πτήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ να επηρεάζονται.
Σύμφωνα με το Eurocontrol, μεταξύ 2 και 5 Ιουλίου 2025, εξαιτίας των απεργιών στη Γαλλία, ακυρώθηκαν 3.343 πτήσεις από και προς γαλλικά αεροδρόμια. Παράλληλα, συνολικά 63.440 πτήσεις καθυστέρησαν λόγω περιορισμών στη διαχείριση εναέριας κυκλοφορίας, αριθμός που αντιστοιχεί στο 26% όλων των πτήσεων στην Ευρώπη.
Πολιτικές πιέσεις και ανησυχία στη βιομηχανία
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μεταφορών, Απόστολος Τζιτζικώστας, τόνισε ότι η κατάσταση επιβαρύνεται επιπλέον από τη μειωμένη διαθεσιμότητα του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. «Η έλλειψη ελεγκτών απειλεί να υπερφορτώσει το δίκτυο και να απογοητεύσει τους επιβάτες», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για άμεση δράση.
Οι επικεφαλής μεγάλων αεροπορικών εταιρειών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Ο διευθύνων σύμβουλος της Jet2, Στιβ Χίπι, παραδέχθηκε ότι οι απεργίες έχουν προκαλέσει «ανησυχία σε πολλούς πελάτες», ενώ ο επικεφαλής της Ryanair, Μάικλ Ο’Λίρι, απηύθυνε ανοιχτή επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καλώντας την να παραιτηθεί εάν δεν λάβει μέτρα για την προστασία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς αερομεταφορών κατά τη διάρκεια των γαλλικών απεργιών.
Η Ryanair αναγκάστηκε να ακυρώσει 1.500 πτήσεις, επηρεάζοντας 270.000 επιβάτες, ενώ η εταιρεία υποστηρίζει ότι το 90% αυτών των ακυρώσεων θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί εάν είχαν διασφαλιστεί οι υπερπτήσεις (overflights) κατά τη διάρκεια των απεργιών στη Γαλλία.
Το στοίχημα του «Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού»
Οι αεροπορικές εταιρείες επανέρχονται με ένταση στο αίτημα για ολοκλήρωση του σχεδίου του «Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού» (Single European Sky), μιας φιλόδοξης πρωτοβουλίας που αποσκοπεί στην απλοποίηση και ενοποίηση της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας στην ΕΕ. Το έργο αυτό, που παραμένει στάσιμο εδώ και χρόνια, θα επέτρεπε στις αεροπορικές εταιρείες να ακολουθούν τις πιο άμεσες διαδρομές, μειώνοντας τις καθυστερήσεις, το κόστος και τις εκπομπές CO₂.
Με τους ευρωπαϊκούς αιθέρες πιο πολυσύχναστους από ποτέ, το ενδεχόμενο «χάους στους ουρανούς» αυτό το καλοκαίρι φαντάζει ολοένα και πιο πιθανό, ασκώντας πιέσεις στις Βρυξέλλες να βρουν άμεσες και αποτελεσματικές λύσεις.