Σε ένα πακέτο έξι παρεμβάσεων στο ασφαλιστικό σύστημα επικεντρώνεται ο σχεδιασμός του υπουργείου Εργασίας, ενόψει των νέων εξαγγελιών του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, το οποίο έχει βασικό στόχο τη σημαντική ενίσχυση του εισοδήματος των 2,7 εκατομμυρίων συνταξιούχων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται, μεταξύ των άλλων, ο νέος τρόπος υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών, οι νέες αυξήσεις για το 2027, το «κούρεμα» της εισφοράς αλληλεγγύης και η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς.
Συντάξεις: Οι παρεμβάσεις που εξετάζει το Υπουργείο Εργασίας
Στις αλλαγές που σχεδιάζει το υπουργείο περιλαμβάνονται τα εξής:
- Νέος τρόπος υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στο μοντέλο, με το οποίο αναπροσαρμόζονται οι συντάξιμες αποδοχές, που αποτελούν τη βάση για τον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης. Με το ισχύον σύστημα, οι αποδοχές των ασφαλισμένων αναπροσαρμόζονται με βάση τον πληθωρισμό. Το μοντέλο αυτό αλλάζει και αντικαθίσταται από έναν δείκτη που θα συνδέεται με τη μεταβολή των μισθών. Στόχος είναι η αναπροσαρμογή των συντάξιμων αποδοχών να ακολουθεί την πορεία των μισθών στην οικονομία. Καθώς οι μισθοί υπό κανονικές οικονομικές συνθήκες αυξάνονται ταχύτερα από τις τιμές, η αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες συντάξεις για τους μελλοντικούς συνταξιούχους.
- Νέες αυξήσεις στις συντάξεις. Νέα αύξηση στην εθνική σύνταξη αναμένεται να τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027, με τις έως τώρα εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για αναπροσαρμογή που θα κυμανθεί από 2,9% έως 3,3% (μικτά). Το ακριβές ποσοστό της αύξησης θα καθοριστεί, όπως προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία, από τον μέσο όρο του ετήσιου ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας και του πληθωρισμού, με το αποτέλεσμα να διαιρείται διά δύο. Η τελική αύξηση θα πληρωθεί τον Δεκέμβριο του 2026 (με τη σύνταξη του Ιανουαρίου του 2027). Η αναπροσαρμογή της εθνικής σύνταξης δεν αφορά μόνο τους νέους και παλαιούς συνταξιούχους που λαμβάνουν την εθνική σύνταξη, αλλά συμπαρασύρει και μια σειρά άλλων συνταξιοδοτικών παροχών, καθώς αυτές υπολογίζονται με βάση το ύψος της. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται: η βασική σύνταξη των πρώην ασφαλισμένων του ΟΓΑ, οι συντάξεις λόγω θανάτου (συντάξεις χηρείας), οι συντάξεις αναπηρίας, το επίδομα – σύνταξη ανασφάλιστων υπερηλίκων, οι συντάξεις ομογενών και άλλες παροχές που συνδέονται με το ύψος της εθνικής σύνταξης.
- Αλλαγές στην εισφορά αλληλεγγύης. Εξετάζεται να υπάρξει ελάφρυνση της συγκεκριμένης εισφοράς, που επιβάλλεται σε περίπου 440.000 συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ. Μελετάται η επιβολή της εισφοράς στο μέρος της σύνταξης που υπερβαίνει το όριο, το οποίο τίθεται κάθε φορά στο πλαίσιο της ετήσιας αναπροσαρμογής των συντάξεων, αντί για το σύνολο της σύνταξης. Στο μεταξύ, στις 7 Οκτωβρίου 2026 θα γίνει η πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο για την υπόθεση ενός αιτούντος ιδιώτη αναφορικά με την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ. Σύμφωνα με πληροφορίες, είναι θετική η εισήγηση του επιτρόπου για τον αναλογικό υπολογισμό της ΕΑΣ κατά κλιμάκιο και όχι συνολικά επί ολοκλήρου του ποσού, που, αν γίνει δεκτή, οδηγεί σε μείωση της ΕΑΣ κατά 50%.
- Προσωπική διαφορά. Πλήρης κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, του κόφτη των αυξήσεων για περισσότερους από 671.586 παλαιούς συνταξιούχους. Με την παρέμβαση αυτή θα αλλάξει από την 1η Ιανουαρίου 2027 το τοπίο, καθώς πλέον δεν θα βλέπουν τις αυξήσεις μόνο λογιστικά, αλλά σε υψηλότερο ποσό σύνταξης στον τραπεζικό λογαριασμό τους. Η αλλαγή αφορά κυρίως τους παλαιούς συνταξιούχους, δηλαδή όσους είχαν ήδη συνταξιοδοτηθεί πριν από την εφαρμογή του Νόμου Κατρούγκαλου και εξακολουθούν να εμφανίζουν θετική προσωπική διαφορά μετά τους επανυπολογισμούς των συντάξεών τους. Η μέση μηνιαία αύξηση υπολογίζεται περίπου στα 44 ευρώ, δηλαδή 528 ευρώ σε ετήσια βάση, ενώ το όφελος διαφοροποιείται ανάλογα με το ασφαλιστικό ταμείο και το ύψος της σύνταξης. Επισημαίνεται ότι η προσωπική διαφορά θα εξακολουθήσει να εμφανίζεται στα ενημερωτικά σημειώματα των συντάξεων, παραμένοντας «παγωμένη» στο ύψος όπου βρίσκεται σήμερα, χωρίς όμως να αφαιρεί μέρος των αυξήσεων. Αυτό διευκρινίζουν στελέχη της κοινωνικής ασφάλισης, ξεκαθαρίζοντας πως το ποσό της προσωπικής διαφοράς δεν θα ενσωματωθεί στη σύνταξη. Στην πράξη, οι 671.586 συνταξιούχοι που συνεχίζουν να έχουν προσωπική διαφορά θα δουν για πρώτη φορά εδώ και χρόνια πραγματικές αυξήσεις στις συντάξεις τους.
- Κατάργηση της ΕΑΣ στις επικουρικές συντάξεις. Πρόκειται για κράτηση που ανέρχεται στο 6% για επικούρηση 300 ευρώ και άνω. Μια τέτοια παρέμβαση θα αυξήσει τις μηνιαίες αποδοχές περίπου 400.000 συνταξιούχων.
- Πλασματικά έτη για την επικουρική σύνταξη. Η προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπει τη δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών, ώστε να συμπληρωθεί ο απαιτούμενος χρόνος των 15 ετών. Δυνητικά, το μέτρο αφορά έως και 25.000 ασφαλισμένους. Βασική προϋπόθεση θα είναι η συμπλήρωση 3.600 ημερών πραγματικής επικουρικής ασφάλισης, ενώ η εξαγορά των υπολειπόμενων ετών θα γίνεται με κόστος που αντιστοιχεί σε ποσοστό 6% επί των αποδοχών, με ελάχιστη βάση τον κατώτατο μισθό. Με την αναγνώριση έως και 900 ημερών, δηλαδή τριών ετών, ασφαλισμένοι που μέχρι σήμερα δεν πληρούσαν την απαιτούμενη προϋπόθεση θα μπορούν να θεμελιώσουν δικαίωμα επικουρικής σύνταξης.